Những ngày trước đó, khi lướt mạng xã hội chúng ta dễ bắt gặp một hiện tượng khá thú vị. Đó là nhiều ứng viên ở những vai trò, vị trí, ngành nghề khác nhau chia sẻ những dòng rất đời thường về lý do họ quyết định tham gia ứng cử. Những chiến lược hành động của mỗi người gợi cho tôi câu hỏi: Điều gì khiến một người quyết định bước vào công việc chung của cộng đồng?
Nếu nhìn từ góc độ giáo dục, câu hỏi liên quan đến cách một xã hội nuôi dưỡng tinh thần công dân của mình.
Trong nhiều nghiên cứu về giáo dục công dân, các học giả thường nhắc tới một ý tưởng khá đơn giản. Trẻ em không tự nhiên trở thành công dân có trách nhiệm khi đủ 18 tuổi. Ý thức đó được hình thành từ rất sớm, từ những trải nghiệm nhỏ trong quá trình trưởng thành. Và trường học là một trong những nơi quan trọng nhất của quá trình đó.
Một lớp học tốt không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức. Đó là nơi học sinh học cách sống cùng người khác. Khi các em thảo luận về một vấn đề chung của lớp. Khi các em học cách lắng nghe một ý kiến khác với mình. Khi các em cùng nhau quyết định một hoạt động tập thể. Những khoảnh khắc đó tưởng chừng rất nhỏ nhưng chính ở đó, những bài học đầu tiên về trách nhiệm cộng đồng bắt đầu xuất hiện.
Ở nhiều quốc gia, các nhà nghiên cứu giáo dục nhận thấy những người từng tham gia các hoạt động cộng đồng từ khi còn đi học thường lớn lên với mức độ quan tâm đến xã hội cao hơn. Không phải vì các em được yêu cầu phải làm vậy mà vì các em đã quen với suy nghĩ rằng xã hội là câu chuyện chung của tất cả mọi người.
Trong bối cảnh hiện nay, khi đời sống thông tin ngày càng phát triển hơn, thế hệ trẻ Việt Nam có thêm nhiều cơ hội quan sát cách xã hội vận hành. Những câu chuyện về bầu cử, về các ứng viên, về những chương trình hành động không còn chỉ xuất hiện trên các bản tin chính thức. Chúng xuất hiện ngay trong dòng tin hằng ngày trên trang cá nhân của mỗi người. Ở một khía cạnh nào đó, đây là một cơ hội giáo dục rất tự nhiên.
Một đứa trẻ khi hiểu rằng xã hội là câu chuyện chung thường sẽ lớn lên với một góc nhìn khác. Các em không chỉ nghĩ về thành công cá nhân mà bắt đầu suy nghĩ về việc mình có thể đóng góp điều gì cho cộng đồng. Khi ngày càng nhiều người trẻ suy nghĩ như vậy, một xã hội thường trở nên mạnh mẽ hơn.
Những bài học nhỏ trong lớp học đôi khi lại mang ý nghĩa rất lớn. Bởi từ chính những cuộc trò chuyện giản dị giữa thầy và trò, một thế hệ công dân mới đang dần được hình thành. Khi học sinh nhìn thấy những người thuộc nhiều ngành nghề khác nhau chia sẻ mong muốn đóng góp cho cộng đồng, các em có thể bắt đầu hiểu rằng việc tham gia vào đời sống chung không phải là điều gì quá xa vời. Nó có thể bắt đầu từ những con người rất bình thường. Đó cũng là lúc vai trò của giáo viên trở nên quan trọng.
Giáo viên cần giúp học sinh hiểu rằng xã hội được xây dựng từ sự tham gia của nhiều người. Đôi khi chỉ cần những câu hỏi rất giản dị. Vì sao xã hội cần những người đại diện? Khi một người nhận trách nhiệm đại diện cho cộng đồng, họ đang cam kết điều gì? Một công dân có trách nhiệm cần quan tâm đến những vấn đề nào của xã hội? Những cuộc trò chuyện như vậy giúp học sinh hình dung rõ hơn vai trò của mình trong cộng đồng.
Ở tầng sâu hơn, giáo dục công dân không chỉ dừng ở việc giúp học sinh hiểu các thiết chế xã hội. Nó còn giúp các em phát triển một điều rất quan trọng, đó là nhận thức được tương lai của đất nước là kết quả của rất nhiều lựa chọn cá nhân trong xã hội.
Một xã hội phồn thịnh không chỉ là có nhiều người thành công mà còn là xã hội có nhiều người quan tâm đến lợi ích chung, những người sẵn sàng đóng góp cho cộng đồng theo cách riêng của mình.
Trong những năm gần đây, có thể thấy ngày càng nhiều người trẻ Việt Nam quan tâm đến các lĩnh vực như chính sách công, quản trị nhà nước, phát triển cộng đồng. Đó là một tín hiệu tích cực. Những lựa chọn nghề nghiệp như vậy không phải lúc nào cũng hào nhoáng nhưng chúng có ý nghĩa rất lớn đối với sự phát triển lâu dài của đất nước.
Điều đáng mừng là tinh thần đó thường không xuất hiện một cách ngẫu nhiên mà được nuôi dưỡng từ rất sớm. Từ cách một giáo viên nói với học sinh về trách nhiệm xã hội. Từ cách nhà trường khuyến khích các em quan tâm đến những vấn đề của cộng đồng xung quanh...
Bình luận (0)