Từ số hóa đến khát vọng làm chủ công nghệ

TRỢ THỦ THANH TOÁN HÓA ĐƠN, CHUYỂN TIỀN ONLINE

Cứ đầu mỗi tháng, chị Hồng Ngọc (P.Tân Hòa, TP.HCM) lại được ứng dụng (app) MoMo "nhắc" thanh toán tiền điện cho nhà và cả gia đình bố mẹ ở quê. Sau đó vài ngày, đến lượt các lời nhắc đóng tiền nước, cước internet, truyền hình cáp và cả học phí của con… "Mình đã sử dụng MoMo để thanh toán các chi phí đều đặn hằng tháng từ nhiều năm qua, rất tiện lợi và không bị quên nên không sợ bị cúp điện, trễ học phí. Hằng tháng có thể biết được số điện, nước mình sử dụng tăng hay giảm so với trước và gần đây có trợ lý ảo trên app này gợi ý cho mình lập ngân sách, quản lý chi tiêu tự động khá tiện lợi", chị chia sẻ.

Không chỉ riêng chị Hồng Ngọc, rất nhiều khách hàng đang sử dụng nhiều dịch vụ như ví điện tử, mua sắm trên mạng hay đơn giản như tìm kiếm một sản phẩm, xem đánh giá… đều thuận tiện và có độ chính xác ngày càng cao. Chẳng hạn, khi mua hàng qua Shopee, người dùng được AI hỗ trợ tìm kiếm và lựa chọn sản phẩm bằng hình ảnh, giọng nói hoặc văn bản; tóm tắt thông tin sản phẩm và gợi ý voucher phù hợp với nhu cầu mua sắm. Đối với nhà bán hàng, AI hỗ trợ từ sáng tạo nội dung trên livestream và video ngắn, chăm sóc khách hàng đến phân tích hiệu quả vận hành. Shopee cũng ứng dụng chatbot và các hệ thống dữ liệu thông minh tích hợp AI để hỗ trợ hoạt động chăm sóc khách hàng.

ẢNH: VINMEC

Không chỉ doanh nghiệp, Saigon Co.op, mô hình hợp tác xã và là một trong những nhà bán lẻ lâu đời nhất tại Việt Nam, cũng nhanh chóng nhập cuộc với Xtrabot - trợ lý AI. Thay vì phải tự tìm hàng, khách có thể đặt câu lệnh hoặc tương tác trực tiếp để robot thông minh dẫn đường đến nhóm sản phẩm mong muốn, đồng thời gợi ý khuyến mãi liên quan. Xtrabot không chỉ là một cỗ máy mà là một nhân viên tiếp thị thực thụ, khá thân thiện khi hướng dẫn khách hàng và mang đến các sản phẩm dùng thử như trà, cà phê…

Điển hình nhất về vai trò của AI đằng sau quá trình tương tác với khách hàng phải kể đến khối ngân hàng. Từ tổng đài tự động đến chatbox hỗ trợ trả lời, chăm sóc khách hàng, hiện nhiều nhà băng đã ứng dụng AI trong các nghiệp vụ sâu hơn. Chẳng hạn, Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (LPBank) có LP Pay - trợ lý chuyển tiền AI. Thay vì nhập thủ công nhiều trường thông tin, khách hàng có thể nhập bằng văn bản, giọng nói, hình ảnh hoặc dán nội dung tin nhắn. LP Pay sẽ tự động đọc hiểu và trích xuất thông tin chỉ trong vài giây. Sau đó, khách hàng chỉ cần kiểm tra lại thông tin và xác thực bằng Face ID để hoàn tất giao dịch một cách nhanh chóng, an toàn. Còn Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) có trợ lý AI Agent Gamma hiện xử lý khoảng 20.000 câu hỏi mỗi tháng, hỗ trợ giải đáp thông tin cho hàng nghìn yêu cầu tác vụ từ cán bộ nhân viên, giảm tải cho đội ngũ nhân sự trong các tác vụ lặp lại và cho phép họ tập trung xử lý các vấn đề phức tạp khác. Trong khi đó, hệ thống số hóa và phân loại hồ sơ đang xử lý hơn 300.000 bộ hồ sơ với tốc độ từ 600 - 1.800 ảnh mỗi giây, giúp tiết kiệm hơn 2.000 ngày công mỗi năm…

Đánh giá về kết quả ứng dụng AI, ông Nguyễn Bá Diệp, nhà đồng sáng lập, Phó chủ tịch cấp cao MoMo, cho biết công ty xác định AI là một năng lực công nghệ cốt lõi và đã ứng dụng xuyên suốt nhiều hoạt động, từ trợ lý tài chính, chấm điểm tín dụng, cá nhân hóa trải nghiệm, chăm sóc khách hàng đến bảo mật và phòng chống lừa đảo. Trong đó, nổi bật là trợ lý tài chính AI Moni và nền tảng AI phòng chống lừa đảo, bảo vệ giao dịch. Các mô hình AI có thể phân tích nhiều tín hiệu về hành vi, thiết bị, mạng lưới và ngữ cảnh giao dịch trong 100 - 300 mili giây, từ đó đưa ra cảnh báo hoặc tạo "điểm dừng" phù hợp ngay trong hành trình giao dịch. "Hiệu quả rõ nhất hiện được ghi nhận ở quy mô vận hành: mỗi ngày hệ thống phát hiện gần 29.000 giao dịch bất thường, chủ động cảnh báo hơn 10.000 người dùng trước các giao dịch có dấu hiệu rủi ro; 99,5% người dùng nhận cảnh báo đã dừng lại suy nghĩ trước khi tiếp tục giao dịch. MoMo ước tính các lớp cảnh báo và phòng thủ chủ động giúp bảo vệ hơn 15.000 tỉ đồng mỗi năm khỏi nguy cơ lừa đảo", ông Nguyễn Bá Diệp cho hay.

AI, ROBOT ĐI VÀO GIAO THÔNG, Y TẾ…

Không dừng lại ở trợ lý ảo để hỗ trợ giao dịch hay chăm sóc khách hàng, AI cũng đã hiện diện trong hàng loạt sản phẩm công nghệ cao, những ngành cốt lõi của Việt Nam như sản xuất robot, hoạt động giao thông, y tế… Chẳng hạn, nhiều bệnh viện đã ứng dụng AI, robot hay cả hai được phối hợp nhuần nhuyễn vào nhiều hoạt động, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh. Nổi bật trong số đó là ứng dụng AI chẩn đoán hình ảnh, hỗ trợ bác sĩ phát hiện sớm các bệnh lý nguy hiểm như ung thư phổi, tổn thương gan hay tim mạch với độ chính xác cao và thời gian chẩn đoán được rút ngắn đáng kể. Các bệnh viện như Chợ Rẫy, Bạch Mai... đã đưa AI, robot vào quá trình chữa ung thư; Bệnh viện ĐH Y Dược TP.HCM ứng dụng AI trong siêu âm tim nhằm hỗ trợ chẩn đoán chính xác, tối ưu điều trị suy tim…

ẢNH: VINMEC

Mới nhất, đầu tháng 8 vừa qua, Sở Y tế Hà Nội và Sở Y tế Cần Thơ phối hợp Hệ thống Y tế Vinmec công bố triển khai thành công ca phẫu thuật robot 2 chiều từ xa đầu tiên tại Việt Nam. Trong đó, 2 bệnh viện cách nhau gần 2.000 km có thể luân phiên đảm nhận cả vai trò trung tâm điều khiển lẫn cơ sở tiếp nhận người bệnh. Dưới sự điều phối, hướng dẫn của các chuyên gia đầu ngành thuộc hệ thống y tế Vinmec, từng thao tác kỹ thuật cao của phẫu thuật viên ở đầu cầu này được tái hiện chính xác tuyệt đối trên cánh tay robot ở đầu cầu bên kia, cho phép 2 bệnh viện luân phiên điều khiển toàn bộ tiến trình. Ca phẫu thuật đầu tiên được thực hiện với nữ bệnh nhân 15 tuổi mắc u bì buồng trứng đang điều trị tại Vinmec Cần Thơ. Thông qua hệ thống robot, các bác sĩ tại đầu cầu Vinmec Smart City đã trực tiếp điều khiển và thực hiện phẫu thuật trong

1 tiếng, bóc tách triệt để khối u, duy trì chức năng nội tiết và bảo tồn tối đa chức năng sinh sản cho bệnh nhân. Sau đó, đến ca phẫu thuật thứ hai là nam giới 42 tuổi điều trị tại Vinmec Smart City được chẩn đoán ung thư biểu mô tế bào gan trên nền viêm gan B mạn tính. Sau 4 tiếng can thiệp cùng các thao tác robot nhịp nhàng từ xa của các bác sĩ từ đầu cầu Cần Thơ, ca phẫu thuật đã thành công tốt đẹp. Sau mổ, 2 bệnh nhân đều hồi phục tích cực, khẳng định khả năng làm chủ công nghệ phẫu thuật robot Toumai từ xa của Vinmec, đưa Việt Nam trở thành quốc gia Đông Nam Á thứ 2 làm chủ mô hình phẫu thuật bằng hệ thống robot công nghệ cao hiện đại hàng đầu thế giới.

Bên cạnh đó, sự hiện diện của AI mà hầu như mọi người dân giờ đây đều quen thuộc là những camera giao thông tại nhiều tuyến đường ở các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM. Cuối tháng 8, Công an TP.Hà Nội cho biết lực lượng Cảnh sát giao thông Công an thành phố thường xuyên duy trì tuần tra, kiểm soát, kết hợp khai thác hệ thống camera AI để kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Đáng chú ý, từ ngày 15.7 - 14.8, hệ thống camera AI tại Hà Nội phát hiện 2.003 trường hợp vi phạm giao thông, trong đó 889 trường hợp đi vào đường cấm ngược chiều… Tương tự, TP.HCM triển khai nhiều mô hình ứng dụng công nghệ hiện đại vào hệ thống điều hành giao thông đô thị, bao gồm ứng dụng AI như camera AI, cảm biến đo đếm lưu lượng phương tiện lưu thông được lắp đặt tại nhiều nơi. Dữ liệu từ các cảm biến được AI thế hệ mới xử lý với khả năng tính toán lên tới 100.000 tỉ phép tính mỗi giây để phân tích mật độ phương tiện theo khung giờ, dự báo điểm ùn tắc. Trên cơ sở đó, trung tâm có thể thiết lập hệ thống và kịch bản đèn tín hiệu chuẩn xác theo tình hình thực tế, khoa học, hợp lý.

Theo PGS-TS Ngô Xuân Bách, Giám đốc Khối sản phẩm AI, FPT Smart Cloud, Tập đoàn FPT, việc AI ngày càng đi sâu vào nhiều lĩnh vực cho thấy công nghệ này đang trở thành một lực lượng lao động quan trọng. Khi kết hợp với con người, AI giúp tự động hóa các tác vụ, hỗ trợ ra quyết định, nâng cao năng suất và giải phóng nguồn lực cho những công việc có giá trị cao hơn. Từ đó, AI cũng góp phần đơn giản hóa nhiều hoạt động trong đời sống, mang lại trải nghiệm thuận tiện, hiệu quả, đáp ứng nhiều nhu cầu của con người.

DOANH NGHIỆP VIỆT LÀM CHỦ CÔNG NGHỆ

Không chỉ còn là mua giải pháp AI hay robot của nước ngoài về sử dụng, hiện nhiều doanh nghiệp (DN) Việt đã làm chủ hoàn toàn những công nghệ tiên tiến này. Chẳng hạn, với camera giao thông AI do Công ty Công nghiệp công nghệ cao Viettel phát triển, các lỗi vi phạm tín hiệu đèn đỏ, tốc độ, cắt vạch liền, đi ngược chiều, đi vào đường cấm, đi vào làn khẩn cấp... đã được ghi nhận, xử lý nhanh chóng và hiệu quả. Hay Viettel AI xây dựng nền tảng khai phá dữ liệu đầu tiên được phát triển bởi người Việt, cho DN tại Việt Nam với mức chi phí hợp lý. Nền tảng cung cấp công cụ để xây dựng các báo cáo quản trị doanh nghiệp theo thời gian thực giúp tối ưu hóa thời gian và nguồn lực, giúp tăng 30% năng suất của nhân viên trong việc trích xuất thông tin và làm báo cáo.

ẢNH: MOMO CUNG CẤP

Tương tự, giải pháp Tổ hợp Robot Logistics thông minh là hệ thống tự động hóa toàn diện do Viettel Post tự nghiên cứu, thiết kế và sản xuất. Bộ ba robot AGV Sorting, AGV Picking và Arm Robot được điều phối bởi phần mềm trung tâm RCS do Viettel Post phát triển, có khả năng tự động di chuyển, lấy hàng, phân loại và cấp hàng vào dây chuyền với độ chính xác gần như tuyệt đối. Đây là DN đầu tiên tại Việt Nam làm chủ toàn bộ chuỗi công nghệ, từ phần cứng, mạch điều khiển, phần mềm đến thuật toán vận hành.

Hoặc Tập đoàn FPT đã đầu tư và phát triển hàng loạt giải pháp AI ứng dụng cho nhiều lĩnh vực. Trong đó, nền tảng FPT AI Agents đã lọt vào Top 3 Giải pháp AI xuất sắc nhất năm 2025, khẳng định năng lực tiên phong của FPT trong việc kiến tạo các nền tảng AI "Make in Vietnam", phục vụ chuyển đổi số cho DN trong và ngoài nước. FPT AI Agents có thể đồng hành cùng con người trong nhiều nghiệp vụ, từ chăm sóc khách hàng, telesales, đào tạo nhân sự, quản lý tri thức đến vận hành nội bộ…

Ấn tượng nhất có thể kể đến là hệ sinh thái công nghệ Vingroup đã có những bước đi vượt trội, tiến lên làm chủ công nghệ cao. Trong đó, VinFast không chỉ xuất khẩu xe điện ra toàn cầu mà còn làm chủ những cấu phần cốt lõi nhất của một chiếc xe thông minh: hệ thống quản lý pin, nền tảng phần mềm tự lái và các giải pháp hỗ trợ lái nâng cao. Đáng chú ý, năng lực tự động hóa của DN này đã tiến một bước dài thông qua VinAI và VinBrain với việc chế tạo và ứng dụng các hệ thống robot thông minh, robot kho vận tự hành trong các nhà máy sản xuất. Sự kết hợp giữa cơ khí chính xác và AI đã biến những chiếc ô tô điện không chỉ là phương tiện di chuyển mà trở thành những cỗ máy thông minh biết tư duy, được định hình bằng chính chất xám của các kỹ sư Việt. Đặc biệt, VinMotion - thành viên của Tập đoàn Vingroup đã tạo dấu ấn đột phá khi tiên phong phát triển robot hình người Physical AI, làm chủ công nghệ lõi hàng đầu.

ẢNH: SỸ ĐÔNG

TS Đặng Minh Tuấn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu ứng dụng công nghệ CMC, nhận định chủ trương của Đảng, Chính phủ khuyến khích phát triển khoa học công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số, đi cùng các chính sách hỗ trợ như giảm thuế thu nhập DN, giảm thuế thu nhập cá nhân, giảm chi phí tiếp cận đất đai, đào tạo nguồn nhân lực đã thúc đẩy làn sóng đầu tư, làm chủ những công nghệ lõi mới nhất. Ông nhấn mạnh: Với sự phát triển công nghệ số như hiện nay, ứng dụng AI là bắt buộc để phát triển và đón đầu xu thế công nghệ mới. Đây cũng là cơ hội để DN phát triển mạnh hơn, tạo động lực tăng trưởng mới không chỉ của DN mà của cả nền kinh tế, góp phần cùng cả nước tăng trưởng cao hơn.