Tượng Đức Thánh Trần và dấu ấn nửa thế kỷ ở Quy Nhơn

Hiện diện nơi cửa biển Thị Nại

Từ trung tâm phường Quy Nhơn (tỉnh Gia Lai), chỉ cần đưa mắt về phía bán đảo Phương Mai, du khách dễ dàng nhận ra bóng dáng uy nghiêm của tượng Đức Thánh Trần nổi bật trên ngọn đồi ven biển. Giữa nền trời xanh và sóng nước mênh mang của đầm Thị Nại, công trình như một cột mốc lịch sử lặng lẽ chứng kiến bao đổi thay của vùng đất cửa biển suốt hơn nửa thế kỷ qua.

ẢNH: ĐỨC NHẬT

Tượng Đức Thánh Trần tọa lạc trên đỉnh núi Tam Tòa, thuộc làng chài Hải Minh, ở độ cao khoảng 50 m so với mực nước biển, nơi người dân địa phương quen gọi là gành Hổ. Từ đây, tầm mắt mở rộng ra cửa biển Quy Nhơn, đầm Thị Nại và một phần bán đảo Phương Mai. Cùng với mũi Cổ Rùa ở bờ đối diện, khu vực này tạo thành thế địa hình đặc biệt, như cánh cửa tự nhiên nối đầm Thị Nại với Biển Đông.

Từ chân tượng đài, du khách có thể thu vào tầm mắt khung cảnh biển trời khoáng đạt của Quy Nhơn. Cầu Thị Nại vắt mình qua mặt đầm rộng lớn, phía xa là những dãy phố của đô thị biển, còn dưới chân núi là hình ảnh tàu cá, tàu hàng tấp nập ra vào cảng, góp phần tạo nên nhịp sống đặc trưng của vùng duyên hải.

Không chỉ sở hữu vị trí đắc địa về cảnh quan, khu vực tượng Đức Thánh Trần còn gắn với nhiều dấu ấn lịch sử của vùng đất Bình Định trước đây, nay thuộc tỉnh Gia Lai. Từ xa xưa, cửa biển Thị Nại đã giữ vai trò quan trọng về giao thương, quân sự và đời sống cư dân ven biển.

Theo sử liệu, nơi đây từng chứng kiến nhiều cuộc giao tranh lớn trong lịch sử. Từ những trận chiến thời vương quốc Champa, các cuộc thủy chiến giữa lực lượng Tây Sơn và chúa Nguyễn Ánh đến những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, vùng cửa biển này luôn giữ vị trí chiến lược quan trọng trong tiến trình lịch sử của miền Trung.

ẢNH: ĐỨC NHẬT

Tượng Đức Thánh Trần được khởi công năm 1971 và hoàn thành vào năm 1972 do Hội Thánh Trần Bình Định vận động xây dựng. Công trình được thiết kế bởi kiến trúc sư Đàm Quang Việt bằng bê tông cốt thép, cao khoảng 16 m.

Pho tượng khắc họa Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn trong tư thế hiên ngang, hướng mặt ra biển lớn. Nhân vật khoác chiến bào, đầu đội mũ sắt, chân trái trụ vững, tay phải hướng về phía trước, tay trái đặt trên chuôi kiếm. Hình ảnh ấy gợi nhớ vị danh tướng kiệt xuất, người từng 3 lần lãnh đạo quân dân Đại Việt đánh bại đội quân Nguyên - Mông hùng mạnh.

ẢNH: ĐỨC NHẬT

Dưới chân tượng là bệ cao gần 4 m được ốp đá cuội tự nhiên. Bốn mặt bệ tượng là những bức phù điêu tái hiện các sự kiện tiêu biểu trong lịch sử chống ngoại xâm thời Trần. Từ chiến thắng Bạch Đằng vang dội, lời thề quyết không hàng giặc của Trần Hưng Đạo, Hội nghị Diên Hồng với tinh thần đồng lòng giữ nước đến khí phách của Trần Bình Trọng với câu nói bất hủ "Ta thà làm quỷ nước Nam còn hơn làm vương đất Bắc".

Người dân phố biển Quy Nhơn, đặc biệt là người dân ở làng chài Hải Minh, xem tượng đài Trần Hưng Đạo là nơi linh thiêng. Hơn nửa thế kỷ qua, tượng đài không chỉ là công trình kiến trúc mà còn là chốn gửi gắm niềm tin tâm linh của cộng đồng ngư dân trước mỗi chuyến ra khơi.

ẢNH: ĐỨC NHẬT

Đối với nhiều người dân làng chài Hải Minh, công trình này không chỉ là một di tích lịch sử mà còn là điểm tựa tinh thần quen thuộc. Thay vì gọi tên đầy đủ của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, nhiều người vẫn kính cẩn gọi là Đức Ông hoặc Đức Thánh Trần. Nhiều người dân địa phương tin rằng sự hiện diện của Đức Thánh Trần trên núi Tam Tòa là biểu tượng che chở về mặt tinh thần cho cư dân vùng biển trước mỗi mùa mưa bão.

Đánh thức tiềm năng du lịch từ làng chài ven biển

Hằng năm, từ ngày 18 đến 20.8 âm lịch, người dân địa phương tổ chức lễ húy kỵ Đức Thánh Trần với nhiều nghi thức truyền thống. Đặc biệt, lễ rước giác linh Đức Thánh Trần từ tượng đài về đền thờ vào ngày 19.8 âm lịch luôn thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia, tạo nên không khí trang nghiêm nhưng cũng rất gần gũi với đời sống văn hóa vùng biển.

ẢNH: ĐỨC NHẬT

Ngày nay, bên cạnh ý nghĩa lịch sử và tâm linh, tượng Đức Thánh Trần còn là điểm dừng chân quen thuộc của du khách khi đến Quy Nhơn. Từ chân tượng đài, nhiều người tìm đến để ngắm bình minh trên biển, chiêm ngưỡng toàn cảnh đầm Thị Nại hoặc lưu lại những bức ảnh giữa không gian khoáng đạt của vùng cửa biển.

Theo UBND phường Quy Nhơn, thời gian tới địa phương sẽ triển khai quy hoạch làng chài Hải Minh theo hướng chỉnh trang đô thị, phát triển thương mại, dịch vụ và du lịch. Trọng tâm là hoàn thiện hạ tầng giao thông ven biển, hệ thống cấp nước sạch tập trung, đồng thời cải tạo khu di tích tượng đài Đức Thánh Trần gắn với các điểm tham quan, ngắm cảnh và check-in.

Địa phương cũng định hướng phát triển mô hình kinh tế đêm tại làng chài Hải Minh với các hoạt động cắm trại ven biển, lửa trại, đêm nhạc acoustic, trải nghiệm ẩm thực làng chài, lưu trú homestay và các tour đi thuyền ngắm thành phố từ biển về đêm.

ẢNH: ĐỨC NHẬT

Trong tương lai, khu vực Hải Minh sẽ không chỉ là nơi lưu giữ ký ức lịch sử mà còn trở thành điểm đến hấp dẫn, nơi du khách có thể cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của biển Quy Nhơn, đời sống ngư dân và những giá trị văn hóa đã bền bỉ tồn tại cùng thời gian.