Tuyển sinh đại học 2026: Vì sao chỉ tối đa '5 phương thức', '10 nguyện vọng'

Trong dự thảo quy chế tuyển sinh trình độ đại học các ngành đào tạo và trình độ cao đẳng ngành giáo dục mầm non (sau đây gọi là quy chế) mà Bộ GD-ĐT vừa phát hành có quy định về số lượng nguyện vọng tối đa đối với mỗi thí sinh và số lượng tối đa phương thức mà các cơ sở đào tạo (trường đại ) được sử dụng trong tuyển sinh. 

Cụ thể, mỗi trường ĐH chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức, mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng.

ẢNH: TRẦN HIỆP

Trao đổi với phóng viên Báo Thanh Niên, GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GD-ĐT, cho biết đây là những quy định được cập nhật và điều chỉnh theo nguyên tắc bảo đảm công bằng, khách quan, minh bạch, bảo đảm quyền lợi của người dự tuyển, nâng cao chất lượng đầu vào…

Nhiều phương thức có cũng như không

Về lý do vì sao dự thảo lần này đề xuất trường đại học sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh (thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp giữa thi tuyển với xét tuyển), không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng, GS Thảo giải thích:

"Qua kết quả thống kê hằng năm, chúng tôi nhận thấy có khoảng gần 20 phương thức tuyển sinh được các trường đại học sử dụng thời gian qua. Tuy nhiên, khoảng 90% thí sinh trúng tuyển bằng phương thức sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển bằng kết quả học tập cấp THPT hoặc kết hợp đồng thời thi tuyển và xét tuyển học bạ. 

Một số phương thức tuyển sinh nhiều năm có rất ít thí sinh sử dụng hoặc trúng tuyển nhưng lại gây ra sự rối rắm cho phụ huynh và thí sinh khi tìm hiểu về tuyển sinh đại học, gây lãng phí sức người, sức của.

Với mục tiêu đơn giản hóa phương thức tuyển sinh, tăng cường cải cách thủ tục hành chính và để thí sinh, phụ huynh hiểu đúng, dễ tiếp cận đối với các phương thức tuyển sinh của cơ sở giáo dục đại học, Bộ GD-ĐT đề xuất cơ sở đào tạo sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng".

GS Thảo cũng cho biết, để đưa nội dung trên vào dự thảo, Bộ GD-ĐT đã tổ chức thảo luận và lấy ý kiến các đại diện cơ sở đào tạo tại các buổi tọa đàm xây dựng dự thảo quy chế tuyển sinh và nhận được sự đồng thuận cao. 

Với 5 phương thức xét tuyển (chưa bao gồm phương thức tuyển thẳng) đã bao phủ trên 95% thí sinh trúng tuyển thời gian qua; giảm số phương thức không chỉ có tác động lớn đến quá trình đơn giản hóa tuyển sinh mà còn tiết kiệm chi phí, minh bạch hóa và tạo sự công bằng hơn cho các thí sinh.

Vô cùng ít thí sinh nhập học ở các nguyện vọng lớn

Cũng theo dự thảo quy chế, trong nhóm nội dung điều chỉnh về phương thức tuyển sinh, Bộ GD-ĐT dự kiến quy định số lượng nguyện vọng của thí sinh cũng giảm còn 10 nguyện vọng trong một đợt tuyển sinh. Trong khi trước đây Bộ GD-ĐT không giới hạn nguyện vọng của các em. Đặc biệt, riêng với các chương trình đào tạo giáo viên, các trường liên quan sẽ chỉ xét tuyển thí sinh đăng ký ở các nguyện vọng có thứ tự từ 1 đến 3.

Theo GS Thảo, đây là điều chỉnh có ý nghĩa góp phần tiết kiệm chi phí cho thí sinh, rút ngắn thời gian xét tuyển, đồng thời đòi hỏi các em cũng phải tìm hiểu nghiêm túc hơn về ngành nghề đào tạo, đặc biệt là việc xác định ngành học phù hợp với năng lực, sở trường của bản thân.

GS Thảo nói: "Theo dõi kết quả thí sinh trúng tuyển trong thời gian qua, chúng tôi nhận thấy thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng 1 chiếm 35,1%; thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng dưới 10 chiếm 98,5%. Số thí sinh xét tuyển ở các đợt bổ sung chiếm hơn 1,0%. Như vậy, số thí sinh trúng tuyển và nhập học ở nguyện vọng lớn hơn 10 là vô cùng thấp.

Tại hội nghị giáo dục đại học năm 2025 vừa qua, phần lớn các trường đại học đề xuất giới hạn nguyện vọng đăng ký từ 1 - 5 cho mỗi thí sinh. Xét trên số liệu đã có cũng như xét yếu tố bảo đảm cơ hội học tập của học sinh theo cách thức xét tuyển hiện nay, chúng tôi nhận thấy tất cả thí sinh được xét chọn bình đẳng dựa trên điểm xét theo từng phương thức xét tuyển mà không phụ thuộc thứ tự ưu tiên của nguyện vọng đăng ký. Do đó, đề xuất 10 nguyện vọng cho mỗi đợt xét tuyển của một thí sinh là hợp lý".

GS Thảo cũng cho biết thêm: "Việc điều chỉnh này đối với các chương trình đào tạo giáo viên được Nhà nước hỗ trợ ngân sách đào tạo đòi hỏi thí sinh cần xác định rõ ràng mục tiêu nghề nghiệp thông qua việc đặt các nguyện ưu tiên từ 1 - 3. Việc này cũng làm giảm áp lực cho các trường đại học sư phạm phải xác định chính xác số lượng sinh viên nhập học hưởng ngân sách và xác định vị trí công tác sau khi tốt nghiệp".