Tuyệt đối không 'khoán trắng' cho đơn vị cung cấp suất ăn

Sáng 14.4, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM tổ chức lễ ký kết cam kết đảm bảo an toàn thực phẩm đối với các cơ sở cung cấp suất ăn cho trường học trên địa bàn thành phố.

Hiệu trưởng chịu trách nhiệm cao nhất nếu để xảy ra ngộ độc thực phẩm

Theo bà Phạm Khánh Phong Lan, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm tại trường học luôn được xem là ưu tiên hàng đầu. Thời gian qua, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo triển khai nhiều giải pháp kiểm soát bữa ăn học đường. Tuy nhiên, thực tế vẫn chưa thể yên tâm. Một số vụ việc gần đây cho thấy vẫn còn đơn vị cung cấp suất ăn không đạt yêu cầu; kiểm tra thực tế phát hiện không ít sai phạm.

Bà Lan dẫn lại vụ nghi ngộ độc thực phẩm tại Trường tiểu học Bình Quới Tây khiến hơn 180 học sinh bị ảnh hưởng. Kết quả điều tra ban đầu cho thấy vụ việc liên quan đến vi khuẩn Salmonella - tác nhân thường gặp trong các vụ ngộ độc thực phẩm tập thể.

Bà nhấn mạnh, việc quản lý bữa ăn học đường không thể chỉ dừng ở khâu ký hợp đồng với đơn vị cung cấp suất ăn, mà phải được kiểm soát xuyên suốt từ nguồn nguyên liệu, chế biến, vận chuyển đến khâu phân phối tại trường.

ẢNH: HOÀI NHIÊN

Hiện nay, có 317 công ty đang cung ứng suất ăn cho khoảng 3.500 trường học trên địa bàn TP.HCM. Việc ký cam kết với các đơn vị này không chỉ mang tính thủ tục, mà còn là sự ràng buộc về trách nhiệm pháp lý và đạo đức trong việc cung cấp bữa ăn an toàn cho học sinh.

Bà Lan cho biết thực phẩm đưa vào trường học phải bảo đảm nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, đáp ứng các tiêu chuẩn và hệ thống quản lý an toàn thực phẩm như: VietGAP, GlobalGAP, HACCP hoặc thuộc các chuỗi thực phẩm an toàn đã được ngành chức năng thẩm định. Đây là yêu cầu nền tảng nhằm giảm nguy cơ mất an toàn thực phẩm ngay từ đầu vào.

Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM nhấn mạnh, nhà trường tuyệt đối không được "khoán trắng" cho đơn vị cung cấp suất ăn. Sau khi ký kết, trường học vẫn phải tổ chức giám sát chặt chẽ toàn bộ quy trình, từ điều kiện vận chuyển, thời gian giao nhận, khoảng cách vận chuyển, nhiệt độ bảo quản đến quy trình sơ chế, chế biến và chia suất ăn. Trong đó, hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm cao nhất nếu để xảy ra vụ việc ngộ độc thực phẩm trong trường học.

ẢNH: THÚY HẰNG

Quan điểm của ngành là "phòng ngừa hơn xử lý". Tuy nhiên, trong điều kiện khí hậu nóng ẩm, số lượng cơ sở lớn không thể kiểm soát tuyệt đối mọi rủi ro. Do đó, rất cần sự vào cuộc đồng bộ của nhiều bên, trong đó có báo chí và cộng đồng.

Bên cạnh đó, bà cho biết phụ huynh cũng cần tham gia giám sát bữa ăn học đường. Sở An toàn thực phẩm TP.HCM khuyến khích ban đại diện cha mẹ học sinh phối hợp kiểm tra đột xuất nguồn nguyên liệu, điều kiện chế biến và khâu cung ứng suất ăn.

Khi phản ánh, phụ huynh cần nêu rõ nội dung, địa điểm và cung cấp danh tính để cơ quan chức năng có cơ sở xác minh, xử lý, phản hồi. Theo bà Lan, phản ánh nặc danh thường gây khó cho việc kiểm chứng, làm giảm hiệu quả xử lý.

Làm nghề phải giữ vững đạo đức

Bà Nguyễn Thị Nụ, Giám đốc Công ty TNHH MTV suất ăn công nghiệp Tú Anh cho biết với gần 30 năm gắn bó với lĩnh vực suất ăn công nghiệp, bà luôn xem đây là ngành đặc biệt nhạy cảm, đòi hỏi người làm phải có tâm và giữ vững đạo đức nghề nghiệp. Hiện Công ty Tú Anh đang cung cấp gần 20.000 suất ăn mỗi ngày, trong đó có suất ăn cho học sinh tại hơn 10 trường ở TP.HCM.

ẢNH: HOÀI NHIÊN

Theo bà Nụ, yếu tố then chốt là kiểm soát chặt ngay từ đầu vào. Doanh nghiệp vận hành không chỉ nên kiểm tra hồ sơ nhà cung cấp, mà còn phải trực tiếp khảo sát nhà máy, nhà vườn, trả lại hàng hoặc lấy mẫu xét nghiệm nếu phát hiện nguy cơ mất an toàn.

Với bữa ăn học đường, bà cho rằng tốt nhất là tổ chức bếp nấu ngay tại trường để ban giám hiệu, bộ phận y tế và phụ huynh cùng giám sát; nếu phải vận chuyển, khoảng cách nên giới hạn dưới 10 km để giảm rủi ro.

Đại diện Công ty cổ phần Hảo Phát Catering cho biết đã có 24 năm hoạt động trong lĩnh vực cung cấp suất ăn. Hiện công ty cung cấp cho trường học và bệnh viện theo 2 hình thức: nấu tại chỗ hoặc giao tận nơi với công suất khoảng 12.000 suất/ngày, chủ yếu phục vụ các trường trung học cơ sở tại quận 1, quận 3 cũ (TP.HCM).

Theo đại diện công ty, với suất ăn học đường, yêu cầu cốt lõi là phải kiểm soát chặt toàn bộ quy trình, từ nguồn nguyên liệu đầu vào đến khâu giao nhận. Công ty kiên quyết không chọn nhà cung cấp chỉ cạnh tranh bằng giá rẻ nhưng không bảo đảm nguồn gốc. Tất cả nhà cung cấp đều phải có đầy đủ hồ sơ pháp lý như giấy phép kinh doanh, hóa đơn, chứng từ chứng minh xuất xứ...

Đại diện công ty cũng cho biết thêm, hiện doanh nghiệp cung cấp suất ăn hiện chịu nhiều áp lực từ việc tìm nhà cung cấp uy tín, biến động giá thực phẩm đến chi phí vận hành. Trong lúc, mức giá tại một số trường hiện chỉ hơn 30.000 đồng/suất là khá thấp; để vừa bảo đảm an toàn thực phẩm vừa đáp ứng dinh dưỡng, mức phù hợp nên ở khoảng 45.000 - 50.000 đồng/suất.

Bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM nhấn mạnh, lễ ký kết cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm với các cơ sở cung cấp suất ăn cho trường học không chỉ mang tính thủ tục, mà còn đặt ra trách nhiệm rõ ràng trong việc tuân thủ quy định, bảo đảm bữa ăn an toàn và bảo vệ sức khỏe học sinh.

Kiểm tra đột xuất mới phản ánh đúng thực tế

Trao đổi bên lề buổi lễ, bà Phạm Khánh Phong Lan, cho biết công tác thanh tra hiện vẫn còn nhiều rào cản bởi phần lớn hoạt động kiểm tra phải thực hiện theo kế hoạch và thông báo trước cho đơn vị.

"Nhiều nơi được báo trước, đến kiểm tra thì cái gì cũng tốt, cũng sạch, cũng tươm tất nhưng thực tế vận hành hằng ngày chưa chắc như vậy", bà cho hay.

Theo bà Lan, kiểm tra đột xuất sẽ phản ánh đúng thực tế mức độ tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm của doanh nghiệp. Do đó, cần phát huy mô hình thanh tra đột xuất để kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm, qua đó nâng tính thực chất của hoạt động kiểm tra. Hiện Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đang kiến nghị cấp có thẩm quyền cho phép tăng cường thanh tra đột xuất trên cơ sở các nguồn tin có căn cứ.

Bà Lan cho biết trong quý 1/2026, cơ quan chức năng đã kiểm tra khoảng 30 - 40% cơ sở cung ứng. Qua kiểm tra, vẫn ghi nhận một số vi phạm đáng lo ngại như sử dụng nguyên liệu không bảo đảm chất lượng, thậm chí có trường hợp dùng thịt quá hạn sử dụng để chế biến suất ăn cho học sinh.

Trong 2 ngày 8.4 - 9.4, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đã tổ chức các buổi triển khai kế hoạch kiểm tra việc chấp hành pháp luật trong lĩnh vực an toàn thực phẩm. Đồng thời, phổ biến chi tiết nội dung cam kết đảm bảo an toàn thực phẩm đến các cơ sở cung cấp suất ăn, cung cấp thực phẩm cho các trường học trên địa bàn TP.HCM.