Ứng phó với 'siêu El Nino' mạnh nhất lịch sử

Gần 100% sẽ là "siêu El Nino" mạnh nhất lịch sử

Bản tin cập nhật về hiện tượng El Nino của Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) mới đây cho biết các tổ chức khí hậu toàn cầu đều có chung nhận định gần 100% El Nino cường độ rất mạnh, đỉnh điểm của nó sẽ xuất hiện từ cuối năm 2026 và duy trì đến tháng 2.2027. "Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên, một bản cập nhật về El Nino và cả La Nina có sự đồng thuận cao và dứt khoát như vậy", WMO nhấn mạnh về tính nhất quán của các mô hình dự báo trên toàn cầu.

Chỉ số Nino 3,4 (thước đo phổ biến dùng để xác định các bất thường về nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực trung - đông xích đạo Thái Bình Dương) trong giai đoạn tháng 5 - 7 đã cao hơn bình thường 1,5°C; từ cuối tháng 7 đến giữa tháng 8, dao động từ khoảng 2,2 - 2,6°C so với mức trung bình. Đáng chú ý, mức nhiệt độ cao bất thường còn được ghi nhận ở các tầng nước sâu dưới bề mặt đại dương. Tại một số khu vực, nhiệt độ nước biển dưới bề mặt trong tháng 7 và đầu tháng 8 đã cao hơn mức trung bình hơn 8°C. Sự kết hợp giữa các điều kiện nhiệt độ tại bề mặt và dưới bề mặt đại dương là minh chứng rõ ràng cho thấy hiện tượng El Nino sẽ tiếp diễn và có khả năng mạnh thêm trong những tháng tới. Với sự xuất hiện của El Nino cường độ rất mạnh, trong giai đoạn từ tháng 9 - 11 năm nay, khả năng cao nhiệt độ sẽ ở mức trên trung bình tại hầu hết các khu vực đất liền.

ẢNH: CÔNG HÂN

VN nằm trong khu vực bị tác động mạnh của El Nino, đặc biệt là Nam bộ. Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia (NCHMF) nhận định: Do ảnh hưởng của El Nino có cường độ từ mạnh đến rất mạnh nên nền nhiệt độ trung bình trên cả nước trong tháng 9 được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm 0,5 - 1,5°C; tháng 10 - 11 cao hơn 1 - 2°C. Sang tháng 12.2026 - 2.2027, khu vực Tây nguyên và Nam bộ được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm 1,5 - 2°C, có nơi cao hơn. Nền nhiệt trung bình tăng cao, nắng nóng và khô hạn kéo dài; kèm theo đó là nguy cơ nước mặn xâm nhập sâu vào các nhánh sông.

Trong mùa mưa năm nay, tác động của El Nino thể hiện rõ qua các số liệu quan trắc. Dù giữa mùa mưa nhưng trong tháng 8 vừa qua lại xuất hiện nắng nóng cục bộ. Mức nhiệt cao nhất ngày lên đến 36°C tại Tân Sơn Hòa (TP.HCM). Nhiệt độ trung bình trên toàn khu vực cao hơn trung bình nhiều năm phổ biến từ 0,7 - 1,8°C. Ở chiều ngược lại, tổng lượng mưa tháng phổ biến thấp hơn đến xấp xỉ trung bình nhiều năm. Đáng chú ý, tại nhiều nơi lượng mưa thiếu hụt lớn như Cà Mau là 102,3 mm, Thủ Dầu Một đến 159,8 mm. Trong tháng 9, từ nửa cuối tháng, áp cao cận nhiệt đới phát triển trở lại khống chế thời tiết khu vực và gió tây nam suy giảm cường độ còn từ trung bình đến yếu. Do vậy mà mưa cũng bắt đầu suy giảm, đặc biệt khu vực TP.Đồng Nai và Cà Mau mưa thiếu hụt nhiều nhất với mức phổ biến từ 5 - 20% so với trung bình nhiều năm. Có khả năng xuất hiện nắng nóng cục bộ một số ngày với mức nhiệt cao nhất đến 35 - 36°C.

El Nino có thể khiến mùa mưa ở Nam bộ kết thúc sớm hơn 20 ngày so với trung bình nhiều năm. Bên cạnh đó, El Nino kéo dài khiến mùa mưa năm 2027 cũng bắt đầu muộn hơn. Điều này đồng nghĩa với mùa khô hạn kéo dài hơn bình thường rất nhiều.

ẢNH: CÔNG HÂN

Ứng phó với El Nino theo thứ tự ưu tiên

Ông Trần Văn Hưng, Phó giám đốc Đài khí tượng thủy văn Nam bộ, cho hay dự báo vào cuối năm nay, có thể El Nino sẽ rất mạnh, ở mức chưa từng có trong lịch sử của hơn 100 năm qua. Tác động của El Nino đến thời tiết cũng như đời sống của người dân Nam bộ trong thời gian tới tương đối khắc nghiệt. Đó là sự gia tăng bất thường của nhiệt độ, sự thiếu hụt lượng mưa trầm trọng dẫn đến các nguy cơ cao về hạn, thiếu nước và xâm nhập mặn.

Do vậy, về công tác chuẩn bị, ứng phó sẽ ưu tiên theo nguyên tắc và thứ tự từ nước đến sức khỏe người dân, sau đó đến sản xuất, phòng chống cháy rừng và hạ tầng.

Trong đó, ưu tiên số 1 là đảm bảo nước phục vụ cho sinh hoạt. Người dân nên chủ động kiểm tra nguồn nước, bồn chứa và hệ thống cấp nước; những khu vực có nguy cơ thiếu nước cần có phương án dự phòng. Với ĐBSCL, cần đặc biệt theo dõi hạn hán và xâm nhập mặn, không đợi đến khi nguồn nước bị ảnh hưởng mới ứng phó.

Đối với sức khỏe người dân, việc nắng nóng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ kiệt sức. Vì thế, cần hạn chế hoạt động ngoài trời vào thời điểm nóng nhất, bảo đảm uống đủ nước và đặc biệt quan tâm đến trẻ em, người cao tuổi và những người phải làm việc ngoài trời.

Ưu tiên số 2 là đối với sản xuất, nhất là nông nghiệp cần chủ động điều chỉnh cho phù hợp. Đừng chỉ nhìn vào lượng mưa hiện tại mà phải căn cứ vào thông tin dự báo mùa và nguồn nước thực tế để tính toán thời điểm xuống giống, lựa chọn giống phù hợp hơn với điều kiện khô hạn và tránh mở rộng diện tích cây trồng có nhu cầu nước cao tại những nơi nguồn nước không bảo đảm. Đặc biệt ở ĐBSCL, bên cạnh câu chuyện nắng nóng và khô hạn còn là nước mặn xâm nhập sâu vào các nhánh sông. Vì vậy nông dân cần theo dõi đồng thời mực nước sông, độ mặn và lượng mưa. Cũng cần lưu ý, El Nino có thể gây thiếu nước nhưng không có nghĩa là mọi thời điểm đều khô hoàn toàn.

Ưu tiên số 3 là PCCC. Khi thời tiết nóng và khô kéo dài, thảm thực vật mất ẩm nhanh, nguy cơ cháy rừng và cháy đồng cỏ, ruộng khô tăng lên. Vì vậy các khu vực có rừng, vùng đất khô và khu dân cư gần khu vực dễ cháy cần tăng cường kiểm tra, tuyệt đối không chủ quan với nguồn lửa.

Ưu tiên số 4 là bảo vệ hạ tầng và điện. Nắng nóng làm nhu cầu sử dụng điện tăng, trong khi nguồn nước và sản xuất năng lượng có thể chịu tác động của điều kiện khí hậu. Gia đình nên kiểm tra hệ thống điện, thiết bị làm mát và chuẩn bị phương án khi mất điện. Chính quyền cần đặc biệt chú ý tới hệ thống cấp nước, điện và các công trình thiết yếu.