Những ngày này, người Khmer ở TP.HCM đang đón Tết Chôl Chnăm Thmây - tết năm mới. Đây là dịp lễ lớn nhất năm, hướng về cội nguồn, nhớ ơn tổ tiên, cầu mong một năm mưa thuận gió hòa. Tại chùa Candarasi (phường Xuân Hòa, TP.HCM), sau nghi thức đón giao thừa vào lúc 10 giờ 48 phút ngày 14.4, chư tăng cùng người dân thực hiện nghi thức xây núi cát.
Chư tăng và người dân cùng thực hiện nghi thức xây núi cát
ẢNH: DIỆU MI
Sư Châu Hoài Thái, phó trụ trì chùa Candarasi cho biết, trong đời sống văn hóa của đồng bào Khmer Nam bộ, Mahāsaṅkrānti là thời khắc đặc biệt thiêng liêng, khoảnh khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới.
Người Khmer quan niệm, đây không chỉ là sự thay đổi của thời gian mà còn là lúc vũ trụ bước sang một chu kỳ vận hành mới. Cũng trong thời khắc này, vị thần năm mới Têvôđa sẽ giáng trần, mang theo may mắn, bình an cho muôn nhà.
Tết Chôl Chnăm Thmây thường kéo dài 3 ngày, nhưng ngày đầu tiên (Mahāsaṅkrānti) luôn được xem là quan trọng nhất. Ngay từ sáng sớm, không khí đã rộn ràng ở khắp các phum sóc. Mỗi gia đình chuẩn bị hương, hoa, trái cây, bánh trái, đèn nến… bày lên bàn đặt trước sân nhà hoặc trong khuôn viên chùa. Người lớn chỉnh tề trong trang phục truyền thống, trẻ nhỏ theo chân cha mẹ, cùng chắp tay hướng về trời đất để nghinh đón chư thiên, cầu mong một năm mới an lành.
Xây núi cát là nghi thức được thực hiện dịp Tết Chôl Chnăm Thmây và cả trong lễ chúc thọ, cầu an cho người bệnh
ẢNH: DIỆU MI
Trong chuỗi nghi thức ngày tết, xây núi cát hay còn gọi xây tháp cát là một hình ảnh rất quen thuộc.
Sư Thái cho biết, vào dịp này, tại chùa Candaransi chư tăng cùng người Khmer ở TP.HCM dùng xẻng vun đắp cát cùng xây dưới tiếng cười nói rộn ràng. Ở các phum sóc, dưới sự hướng dẫn của các vị achar (vị hướng dẫn nghi lễ) hay sư sãi, người dân sẽ cùng xây núi cát.
Có nơi xây một núi lớn ở giữa, xung quanh là nhiều núi nhỏ, tượng trưng cho các hướng, cho vũ trụ thu nhỏ trong quan niệm dân gian.
Ở các phum sóc, việc xây núi cát được thực hiện dưới sự hướng dẫn của chư tăng hoặc vị hướng dẫn nghi lễ
ẢNH: DIỆU MI
Không chỉ diễn ra trong dịp Tết Chôl Chnăm Thmây, nghi thức xây núi cát còn được thực hiện trong những dịp khác như lễ chúc thọ, cầu an cho người bệnh. Với người Khmer, mỗi hạt cát được vun lên không chỉ là vật chất, mà còn gửi gắm tâm niệm, công đức của người làm lễ.
"Sau khi hoàn thành, núi cát được làm lễ "khoanh vùng lãnh giới" bằng nghi thức tụng niệm và choàng vải, nhằm xác lập không gian thiêng. Từ đó, núi cát được xem như biểu tượng của bảo tháp Cūḷāmaṇi, gắn với tín ngưỡng thờ xá lợi Đức Phật (búi tóc và răng nhọn của Đức Phật) trên cõi trời", sư Thái chia sẻ.
Xây núi cát còn là hoạt động kết nối cộng đồng của người Khmer
ẢNH: DIỆU MI
Trong những ngày này, người Khmer còn thực hiện nhiều nghi thức khác như tắm Phật, dâng cơm cho chư tăng, cầu siêu, phóng sinh… Tất cả đều hướng đến việc tích đức, làm điều lành. Người ta tin rằng, những việc thiện trong dịp năm mới sẽ mang lại phước báu, giúp cuộc sống an yên hơn, đồng thời là cách để con cháu tưởng nhớ công ơn cha mẹ, ông bà, thầy tổ.
Điều dễ nhận thấy là dù trải qua thời gian, những nghi thức như xây núi cát vẫn được gìn giữ gần như nguyên vẹn. Không chỉ là một hoạt động mang tính lễ hội, đó còn là nơi kết nối cộng đồng. Người già, người trẻ cùng tham gia, cùng chia sẻ niềm vui ngày tết, cùng gìn giữ những giá trị truyền thống của dân tộc mình.
Sau khi hoàn thành, núi cát được làm lễ "khoanh vùng lãnh giới" bằng nghi thức tụng niệm và choàng vải, nhằm xác lập không gian thiêng
ẢNH: DIỆU MI
Người Khmer tin rằng núi cát là hình ảnh của một ngôi tháp thiêng trên trời, nơi có xá lợi Đức Phật
ẢNH: DIỆU MI
Người Khmer ở TP.HCM đến chùa đón giao thừa trong Tết Chôl Chnăm Thmây
ẢNH: DIỆU MI
Nghi thức cúng chư thiên diễn ra trang nghiêm, đậm màu sắc văn hóa Khmer
ẢNH: DIỆU MI
Theo các vị chư tăng, nghi thức xây núi cát trong Tết Chôl Chnăm Thmây vẫn mang một vẻ đẹp rất riêng mộc mạc nhưng sâu sắc. Ở đó, ta thấy sự hòa quyện giữa tín ngưỡng dân gian, tri thức cổ truyền và tinh thần Phật giáo. Và hơn hết, đó là cách người Khmer gửi gắm niềm tin vào điều thiện lành, vào một năm mới bình an, đủ đầy.
Bình luận (0)