Tuy nhiên, do nhiều lý do khác nhau, việc triển khai thực hiện nhiệm vụ tự sản xuất xe thiết giáp/bọc thép của Việt Nam, chỉ dừng lại ở cấp Viện Nghiên cứu, Tổng cục Kỹ thuật (nay là Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ Quốc phòng).
Lấy xe bọc thép BMP-1 làm mẫu chuẩn
Ngày 12.2.1979, thiếu tướng Lê Văn Tri (năm 1982 được thăng hàm trung tướng và đã mất năm 2006), Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật ký quyết định số 79/QĐ-KT giao Viện Kỹ thuật cơ giới quân sự thuộc Tổng cục Kỹ thuật, thực hiện đề tài nghiên cứu dài hạn và bảo đảm kỹ thuật của Tổng cục: "Nghiên cứu chọn mẫu và xây dựng phương án thiết kế 1 loại xe bọc thép bánh xích phù hợp với điều kiện địa hình và tác chiến Việt Nam".

Đại tá Lê Văn Tri (bìa phải), Tư lệnh Phòng không - Không quân trình bày kế hoạch tác chiến Chiến dịch Điện Biên Phủ trên không, với Bí thư thứ nhất Lê Duẩn và Tổng Tham mưu trưởng Văn Tiến Dũng, năm 1972. Từ tháng 3.1977, Tư lệnh Lê Văn Tri chuyển sang làm Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật đến khi nghỉ hưu, năm 1988. Ông được thăng hàm thiếu tướng năm 1974, trung tướng năm 1982
ẢNH: QCPKKQ
Ngày 28.3.1979, Hội đồng khoa học kỹ thuật của Viện Kỹ thuật cơ giới quân sự, Bộ Quốc phòng họp thống nhất việc tập trung nghiên cứu chọn mẫu xe bọc thép Việt Nam. Ngay sau đó, Viện đã thành lập nhóm nghiên cứu xe bọc thép Việt Nam, do thiếu tá Nguyễn Tu phụ trách.
Đến cuối tháng 12.1979, nhóm xe bọc thép Việt Nam đã tập trung khảo sát, xin ý kiến của các cơ quan đơn vị chuyên ngành, đặc biệt là Bộ Tư lệnh Tăng thiết giáp. Đã tìm hiểu tài liệu kỹ thuật, nghiên cứu kết cấu cụ thể trên các mẫu xe thiết giáp hiện có trong nước (M-113, BTR-50PK, K-63, BMP-1) và tiến hành xây dựng đề án nghiên cứu, thiết kế xe bọc thép Việt Nam để cáo Thủ trưởng Tổng cục Kỹ thuật trên cơ sở chọn mẫu xe BMP-1.
Đề án gồm 4 phần chính (cơ sở chọn xe mẫu để nghiên cứu thiết kế, xây dựng phương án thiết kế xe mẫu phù hợp điều kiện Việt Nam; đặc điểm thiết kế và yêu cầu công nghệ chế tạo; dự kiến kế hoạch tiến độ tổ chức thực hiện và yêu cầu bảo đảm)...

Đại tướng Võ Nguyên Giáp (thứ 3 từ phải sang) kiểm tra sáng kiến cải tiến kỹ thuật xe tăng thiết giáp, năm 1974
ẢNH: BCTTG
Từ đầu năm 1980, đề án chế tạo xe bọc thép Việt Nam đã được báo cáo với Thủ trưởng Tổng cục, Cục Quản lý khoa học kỹ thuật để hoàn chỉnh và thực hiện các bước tiếp theo.
Tuy nhiên, do nhiều lý do, nên nhiệm vụ "nghiên cứu, chế tạo xe bọc thép Việt Nam" được chuyển hướng sang nâng cấp, cải tiến các loại xe tăng thiết giáp có trong biên chế.
Vừa nâng cấp vừa tìm cách chế thử
Ngày 7.9.1982, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ra quyết định số 1365/QĐ-QP về việc xây dựng và triển khai thực hiện các chương trình tiến bộ khoa học kỹ thuật giai đoạn 1982 - 1987, trong đó Viện Kỹ thuật cơ giới quân sự được Bộ Quốc phòng và Tổng cục Kỹ thuật giao chủ trì thực hiện chương trình "Xe bọc thép Việt Nam" (mã số 66.02.05). Chủ nhiệm chương trình là thiếu tá Nguyễn Tu, cán bộ Viện Kỹ thuật cơ giới quân sự (giai đoạn 1997 - 2001 là Viện trưởng).

Lực lượng kỹ thuật Tăng thiết giáp nâng cấp, bảo dưỡng xe thiết giáp BTR-60PB
ẢNH: BCTTG
Chương trình này đặt ra yêu cầu thực hiện trong giai đoạn 1982 - 1985, bao gồm các đề tài nghiên cứu như: cải biên xe tăng T-34 thành xe cứu kéo; bảo đảm kỹ thuật cho xe M-113; phục hồi hệ thống bơi xe M-113 (Nhà máy Z751 thực hiện); đồng hóa các cụm của xe hệ I cho xe hệ II và xe Trung Quốc; chế tạo phục hồi một số phụ tùng của xe tăng thiết giáp: trục cân bằng, bánh răng giảm tốc cạnh, xích xe M-113 (Nhà máy Z153 thực hiện).

Xe thiết giáp M-113 của Lữ đoàn Tăng thiết giáp 26, Quân khu 7 chuẩn bị huấn luyện bơi nước vượt sông
ẢNH: QK7
Riêng với nhiệm vụ chế tạo xe bọc thép Việt Nam, cũng ngày 7.9.1982, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đặt yêu cầu trong Quyết định số 1365/QĐ-BP: chương trình "Nghiên cứu, chế thử 1 loại xe thiết giáp", giao Viện Kỹ thuật cơ giới quân sự chủ trì, thực hiện, gồm 4 mục tiêu: nắm vững tính năng kỹ thuật các xe bọc thép; khai thác, bảo quản, sữa chữa các loại xe bọc thép; xác định được mác vật liệu của các cụm phụ tùng xe bọc thép; trên cơ sở động cơ, thiết bị và các vật liệu có sẵn, nghiên cứu thiết kế và chế thử mô tơ loại xe thiết giáp theo mẫu xe BMP-1 của Liên Xô phù hợp với địa hình và yêu cầu chiến đấu của Việt Nam...

Bảo dưỡng tên lửa chống tăng của xe thiết giáp BMP-1
ẢNH: BCTTG
Ngày 16.7.1983, Ban chủ nhiệm chương trình "Xe bọc thép Việt Nam" được thành lập gồm 8 người, do thiếu tá Nguyễn Tu làm chủ nhiệm, cán bộ kỹ sư Nguyên Gia Khánh, Lê Ngọc Toàn, Trần Trọng Trương làm phó chủ nhiệm. Kỹ sư Nguyễn Đình Thắng làm ủy viên thư ký.
Ngày 12.8.1983, Viện Kỹ thuật cơ giới quân sự - Cơ quan chủ trì chương trình "Xe bọc thép Việt Nam" và Ban chủ nhiệm chương trình đã tổ chức hội nghị thông qua đề cương tổng quát trước Tiểu ban cơ giới của Hội đồng Khoa học kỹ thuật Tổng cục Kỹ thuật (nay là Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật).
Tham dự có Thủ trưởng Cục Quản lý khoa học kỹ thuật, Binh chủng Tăng thiết giáp, Viện Công nghệ Tổng cục Kỹ thuật... thông qua những nội dung cơ bản của chương trình và yêu cầu gấp rút hoàn chỉnh toàn bộ đề cương của chương trình để có văn bản chính thức triển khai các đề tài nghiên cứu trong năm và những năm tiếp theo.

Kiểm tra, sửa chữa đồng bộ xe thiết giáp BMP-1
ẢNH: TCCT
Tuy nhiên, ngoài việc mổ xẻ nghiên cứu xe BMP-1, chương trình chế thử xe thiết giáp/bọc thép của Việt Nam vẫn nằm ở phạm vi "xem xét, tìm tòi", chưa có kết quả khả quan.
Loay hoay "bọc thép bánh lốp", "chiến đấu lục quân"
Năm 1993, trong giai đoạn đầu đổi mới đất nước và điều chỉnh chiến lược bảo vệ Tổ quốc, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 05-NQ/TW (ngày 20.7.1993) về "Xây dựng và phát triển công nghiệp quốc phòng đến năm 2000".
Đây là văn kiện chuyên đề đầu tiên đặt nền móng định hướng chiến lược cho ngành công nghiệp quốc phòng, mở đường cho các nghị quyết tiếp theo như Nghị quyết số 27-NQ/TW (năm 2003) và Nghị quyết số 06-NQ/TW (năm 2011).

Bộ đội Tăng thiết giáp bảo dưỡng xe thiết giáp BRDM-2
ẢNH: BCTTG
Phương châm phát triển ngành công nghiệp quốc phòng được đặt ra trong thời kỳ này là "kết hợp sản xuất với sửa chữa, sản xuất bộ phận thay thế và lắp ráp, tiến tới sản xuất đồng bộ các loại vũ khí, trang thiết bị cần thiết" và kết hợp kinh tế với quốc phòng...
Nghị quyết số 05 đã tạo động lực thúc đẩy nghiên cứu khoa học về vũ khí, trang bị quân sự trong toàn quân, nên đến đầu những năm 2000, việc nghiên cứu chế tạo xe bọc thép Việt Nam cũng được triển khai, nhưng ở quy mô nhỏ.
Đơn cử như: Cục Khoa học công nghệ môi trường (nay là Cục Khoa học quân sự, Bộ Quốc phòng) chủ trì đề tài "Nghiên cứu, thiết kế, chế thử xe bọc thép bánh lốp hạng nhẹ trên cơ sở xe UAZ phục vụ nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu". Thượng tá - tiến sĩ Võ Tấn Đông (cán bộ Viện Kỹ thuật cơ giới quân sự) là chủ nhiệm đề tài.
Cuối tháng 5.2001, Hội đồng khoa học cấp Bộ Quốc phòng đã đồng ý việc chế thử mẫu xe bọc thép bánh lốp hạng nhẹ 4x4 trên cơ sở xe UZA-31512... Tuy nhiên, sau 1 năm triển khai thực hiện, việc đưa ra mẫu xe bọc thép bánh lốp chiến đấu, không có thông tin.

Kiểm tra xe thiết giáp M-113 trực sẵn sàng chiến đấu
ẢNH: BÁO QĐND
Năm 2007 - 2008, Bộ Quốc phòng hỗ trợ kinh phí cho Viện Kỹ thuật cơ giới quân sự, Tổng cục Kỹ thuật thực hiện đề tài "Nghiên cứu phương án xe chiến đấu lục quân hạng nhẹ 4x4", do đại tá - tiến sĩ Dương Tiến Minh, Phó viện trưởng chủ trì nhiệm vụ. Cuối tháng 3. 2008, đề tài được nghiệm thu và đánh giá "mức khá".

Sửa chữa, đồng bộ xe thiết giáp BTR-60PB của Hải quân đánh bộ
ẢNH: VŨ HƯỞNG
"Thời điểm ấy, việc chế tạo xe thiết giáp Việt Nam chưa được ưu tiên vì chúng ta tập trung kết hợp sản xuất với sửa chữa, sản xuất bộ phận thay thế và lắp ráp cho các khí tài đang có nhiều trong biên chế. Thêm nữa, nền công nghiệp quốc phòng cũng đang trong giai đoạn hoàn thiện, chưa có đủ các nhà máy sản xuất và điều kiện tiếp thu công nghệ hiện đại. Đặc biệt, thời kỳ này ta ưu tiên phát triển Hải quân và Phòng không - Không quân", trung tướng Khuất Việt Dũng (nguyên Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp quốc phòng) cho biết như vậy. (còn tiếp)
"Trang bị của quân đội ta hiện nay gồm cả 2 hệ: Xã hội chủ nghĩa (hệ 1) và tư bản (hệ 2) với nhiều chủng loại và nhãn hiệu, có số lượng lớn và quý, có những thứ hiện đại và tương đối hiện đại. Ta vẫn phải dựa vào đó để xây dựng lực lượng vũ trang và sử dụng thời gian đầu chiến tranh. Nhưng trong đó, số hư hỏng còn nhiều, chưa đồng bộ và mất cân đối, phải qua sửa chữa và đồng bộ mới sử dụng lại được. Trong tình hình nền kinh tế nước nhà và nền công nghiệp quốc phòng của ta còn nhỏ, cho đến nay chưa đủ để bảo đảm vững chắc cho trang bị hiện có, cũng như sản xuất trang bị mới.
Vì vậy phương hướng bảo đảm trang bị cho quân đội trong thời gian tới được xác định: hết sức coi trọng giữ vững số lượng, chất lượng và nghiên cứu cải tiến, phát huy đến mức cao nhất tính năng tác dụng của vũ khí trang bị hiện có"...
Đề án số 2107/KT (ngày 10.5.1976) của Tổng cục kỹ thuật (nay là Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật) đánh giá thực trạng vũ khí trang bị của Quân đội nhân dân Việt Nam










Bình luận (0)