Vòng xoáy 'mua đứt bán đoạn vé số': Công ty xổ số cũng khổ tâm?

Trong quá trình thực hiện loạt phóng sự Vòng xoáy vé số "mua đứt bán đoạn", PV Thanh Niên đã ghi nhận nhiều câu chuyện từ những người bán vé số dạo xoay quanh phận đời cơ cực của họ. Đa số họ đều từ quê lên thành phố mưu sinh, đi kèm đó là rất nhiều chi phí bủa vây như tiền thuê trọ, ăn uống, sinh hoạt hằng ngày, khám chữa bệnh... 

Để bán được 200 - 300 tờ vé số, có những người mỗi ngày phải đi bộ gần 30 km từ sáng đến khuya.

Song, họ cho biết khoảng một năm trở lại đây, nếu vé số bán không hết thì không được trả lại cho đại lý. Tiền lãi kiếm được từ bán vé số chỉ 1.000 đồng/vé, nhưng nếu ôm vé thì họ phải chịu 10.000/tờ.

Để có cái nhìn khách quan, chúng tôi cũng lắng nghe ý kiến từ các đại lý vé số trên địa bàn TP.HCM về thực tế có hay không việc cho phép trả lại vé số chưa bán hết. 

Tuy nhiên, nhằm làm rõ hơn những vấn đề mà cả người bán vé số dạo lẫn đại lý phản ánh, PV đã liên hệ với ông Đặng Thanh Tùng, Phó giám đốc Công ty TNHH xổ số kiến thiết Cần Thơ.

ẢNH: DƯƠNG TRANG

Chia sẻ về chính sách đối với người bán vé số lẻ, ông Tùng cho biết việc chăm lo cho lực lượng này hiện chủ yếu được thực hiện gián tiếp thông qua các chương trình an sinh xã hội. Trong đó, ưu tiên dành cho các trường hợp thuộc diện hộ nghèo hoặc có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn theo quy định.

Theo ông Tùng, vướng mắc lớn nằm ở đặc thù nghề nghiệp như người bán vé số là lao động tự do, chưa có khung pháp lý cho phép các công ty xổ số trực tiếp chi trả bảo hiểm hay thiết lập chế độ phúc lợi riêng.

Bên cạnh đó, lực lượng bán vé số dạo có tính biến động rất cao. Có người xem đây là nguồn thu nhập chính, nhưng cũng không ít người chỉ làm thời vụ. Trong khi đó, mỗi công ty xổ số chỉ phát hành khoảng 4 - 5 kỳ/tháng, khiến người bán không gắn bó cố định với một đơn vị cụ thể.

"Có thể hôm nay họ lấy vé của đài này, ngày mai lại chuyển sang đài khác, thậm chí bán song song vé của nhiều tỉnh, thành khác nhau", ông Tùng nói và cho rằng từng công ty riêng lẻ khó có thể quản lý hoặc bao quát đầy đủ lực lượng bán dạo trên địa bàn. Theo ông, cần có quy định chung, đồng bộ cho toàn ngành hoặc toàn khu vực xổ số.

Dù vậy, ông Tùng khẳng định trên thực tế, thông qua các nguồn chi cho an sinh xã hội, những người bán vé số thuộc diện được hỗ trợ vẫn có thể tiếp cận các chính sách theo quy định.

Trước đó, theo báo cáo của Hội đồng Xổ số kiến thiết khu vực miền Nam, chỉ riêng năm 2025, các công ty xổ số trong khu vực đã chi hơn 449 tỉ đồng cho hoạt động từ thiện và phúc lợi. Trong đó, gần 3.053 căn nhà tình nghĩa, nhà đại đoàn kết đã được xây dựng; hơn 252 tỉ đồng được đóng góp cho các quỹ giáo dục, y tế, xóa đói giảm nghèo, hỗ trợ người khuyết tật và gia đình chính sách.

ẢNH: DƯƠNG TRANG

Quy định phải cho người bán lẻ trả lại vé số ế

Liên quan đến thực trạng người bán dạo "sợ không dám trả vé ế", lãnh đạo một công ty xổ số thuộc Hội đồng Xổ số kiến thiết khu vực miền Nam khẳng định: theo quy định hiện hành, đại lý bắt buộc phải cho người bán lẻ trả lại vé chưa tiêu thụ hết, tuyệt đối không được ngăn cản việc thực hiện quyền này.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường vé số miền Nam đang ở tình trạng "cung không đủ cầu", các đại lý buộc phải điều tiết lượng vé cấp phát dựa trên năng lực tiêu thụ thực tế của từng người, nhằm tránh tình trạng nhận quá nhiều nhưng không bán hết, gây lãng phí cơ hội kinh doanh của người khác.

"Cũng giống như đi ăn buffet, nếu một người lấy quá nhiều mà không dùng hết thì người khác sẽ không còn phần. Vì vậy, mỗi người nên nhận lượng vé vừa sức bán. Đại lý cũng phải cân đối để hạn chế rủi ro khi phải xử lý vé tồn vào giờ chót", vị này nói.

Theo vị lãnh đạo, để đảm bảo vận hành hệ thống trơn tru, các đại lý thường quy định thời điểm trả vé cụ thể. Tùy khoảng cách địa lý, thời gian này có thể linh hoạt, nhưng phổ biến là trước 12 giờ trưa trong ngày quay số để đại lý kịp tổng hợp, xử lý và hoàn trả vé về công ty.

"Chẳng hạn, 12 giờ trưa thu lại vé của công ty A xổ trong ngày, thì đồng thời người bán vẫn có thể nhận vé của công ty B cho kỳ quay số ngày hôm sau. Chu kỳ bán gối đầu 24 giờ vẫn được đảm bảo, không ảnh hưởng đến thu nhập", vị này cho biết.

ẢNH: DƯƠNG TRANG

Cũng theo vị này, cách quản lý này không nhằm gây khó khăn cho người bán lẻ mà nhằm đảm bảo sự cân bằng trong phân phối, tránh rủi ro khi vé bị giữ quá lâu rồi trả lại dồn dập sát giờ đóng đài.