Vướng ở quy định thì sửa, yếu ở thực thi phải chấn chỉnh

Phát biểu tại phiên họp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật phải được xem là một chỉnh thể thống nhất. Hiệu quả phải được thể hiện bằng những "điểm nghẽn" được tháo gỡ, chi phí tuân thủ giảm, nguồn lực được khơi thông, kỷ luật, kỷ cương được tăng cường và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp được bảo đảm.

ẢNH: TTXVN

Không chờ tổng rà soát mới xử lý vướng mắc

Về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tập trung vào những quy định đang cản trở đầu tư, sản xuất, kinh doanh, làm tăng chi phí tuân thủ hoặc ảnh hưởng đến việc thực hiện quyền của người dân.

Theo yêu cầu này, những bất cập đã được xác định rõ và có đủ căn cứ phải được chủ động xử lý theo thẩm quyền, không chờ đến khi hoàn thành toàn bộ đợt tổng rà soát. Mỗi kiến nghị phải chỉ rõ quy định bất cập, tác động, nguyên nhân và phương án xử lý, đồng thời đối chiếu với phản ánh của người dân, doanh nghiệp và thực tiễn xét xử. "Vướng ở quy định thì sửa, yếu ở khâu thực thi thì phải chấn chỉnh", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ.

Các vấn đề liên ngành phải được xử lý đồng bộ, tránh tình trạng mỗi cơ quan sửa một phần nhưng vướng mắc thực tế vẫn còn. Việc rà soát cũng phải chú ý những khoảng trống pháp lý, chủ trương chưa được thể chế hóa đầy đủ, nhất là các vấn đề liên quan đầu tư, sản xuất kinh doanh, vận hành bộ máy mới và thực hiện quyền của người dân.

Việc tinh gọn hệ thống văn bản phải bảo đảm pháp luật thống nhất, dễ tiếp cận và giảm chi phí tuân thủ. Khi bãi bỏ, thay thế hoặc tích hợp văn bản phải tính đến quy định chuyển tiếp, không tạo khoảng trống pháp lý; đồng thời xử lý các văn bản của chính quyền trước sắp xếp để quyền, nghĩa vụ hợp pháp được kế thừa, công việc không bị gián đoạn.

Đảng ủy Quốc hội được đề nghị phối hợp Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan hoàn thành báo cáo kết quả tổng rà soát và giải pháp xử lý tổng thể, trình Ban Chỉ đạo tại phiên họp thứ hai, dự kiến tháng 12.2026.

Khắc phục tình trạng chậm, nợ văn bản

Đối với Đề án "Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật VN trong kỷ nguyên mới", Thường trực Ban Chỉ đạo cơ bản thống nhất cách tiếp cận hoàn thiện pháp luật trong tổng thể hệ sinh thái thể chế phát triển.

Mục tiêu đến năm 2030 là tạo chuyển biến rõ nét trong thực thi pháp luật, khắc phục căn bản tình trạng thực thi pháp luật là khâu yếu và xử lý dứt điểm tình trạng chậm, nợ văn bản quy định chi tiết. Đến năm 2045 hướng tới hệ thống pháp luật hiện đại, vận hành trên nền tảng dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo; nền tư pháp dân chủ, liêm chính, chuyên nghiệp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tổ chức thi hành phải trở thành trách nhiệm xuyên suốt từ khâu xây dựng chính sách đến đánh giá kết quả. Cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực, địa bàn và người đứng đầu phải chịu trách nhiệm chính; cơ quan tư pháp, pháp chế làm nhiệm vụ tham mưu, hướng dẫn, theo dõi, không dồn trách nhiệm thi hành cho cơ quan pháp luật.

Mỗi chính sách phải xác định rõ người thực hiện, nguồn lực, điều kiện và kết quả cần đạt. Đồng thời phải khắc phục tình trạng chậm, nợ văn bản quy định chi tiết; bảo đảm việc giải thích, hướng dẫn áp dụng pháp luật thống nhất, đúng thẩm quyền. Các phản ánh, kiến nghị phải được trả lời đúng hạn và theo dõi đến khi được giải quyết; không được dùng văn bản hành chính để đặt thêm điều kiện, nghĩa vụ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu nghiên cứu hoàn thiện quy định về tổ chức thi hành pháp luật, xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, hoàn thiện hạ tầng số và cơ chế tài chính phục vụ thi hành pháp luật.

Đối với xử lý vi phạm hành chính, định hướng được nêu là chuyển từ "phát hiện vi phạm để xử phạt" sang quản lý rủi ro, phòng ngừa vi phạm, hướng dẫn và nâng cao tuân thủ pháp luật, gắn với chuyển đổi số và quản trị dựa trên dữ liệu.

Về giải quyết tranh chấp dân sự, các cơ quan được yêu cầu giảm chi phí, rút ngắn thời gian giải quyết, bảo đảm công bằng, khách quan, kịp thời; nghiên cứu sửa đổi bộ luật Tố tụng dân sự, luật Trọng tài thương mại và xây dựng luật Hòa giải thương mại...