Y tế Việt Nam làm chủ kỹ thuật khó

Ngày 9.10, Báo Thanh Niên tổ chức Hội thảo Thành tựu y học Việt: Ứng dụng khoa học công nghệ (KHCN) vào điều trị các ca bệnh khó, với sự tham dự của đại diện Bộ Y tế, Sở Y tế TP.HCM và nhiều cơ sở y tế, trường đào tạo ngành sức khỏe trên cả nước.

Làm chủ kỹ thuật khó, mở rộng cơ hội điều trị

Phát biểu tại hội thảo, TS - bác sĩ (BS) Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), đánh giá cao những bước tiến của y học VN, đặc biệt trong các lĩnh vực đòi hỏi kỹ thuật cao. Theo ông, cả nước hiện có 34 trung tâm ghép tạng, có khả năng thực hiện ghép tim, gan, phổi, thận và giác mạc. VN không chỉ thực hiện ghép từng tạng riêng lẻ mà còn làm chủ các kỹ thuật ghép đa tạng, ghép tạng domino. Năng lực thực hiện những kỹ thuật này đã đạt trình độ không thua kém các trung tâm ghép tạng hàng đầu thế giới.

ẢNH: ĐỘC LẬP

Bên cạnh đó, kỹ thuật thông tim can thiệp bào thai do Bệnh viện (BV) Từ Dũ phối hợp với BV Nhi đồng 1 triển khai cũng cho thấy sự tiến bộ của đội ngũ thầy thuốc VN. Đến tháng 9.2026, hai BV đã thực hiện thành công ca thông tim can thiệp bào thai thứ 16.

Ở lĩnh vực phẫu thuật rô bốt, BV Bình Dân đã thực hiện hơn 4.300 ca trong 10 năm qua, ứng dụng vào điều trị nhiều bệnh lý phức tạp. Trong khi đó, trí tuệ nhân tạo RAPID tại BV Nhân dân 115 hỗ trợ BS đánh giá tổn thương não, lựa chọn người bệnh phù hợp để điều trị tái thông trong khoảng 6 - 24 giờ sau khởi phát đột quỵ. BV Tâm Anh đầu tư nhiều hệ thống thiết bị y tế, rô bốt hiện đại để điều trị bệnh…

Nhiều kỹ thuật trước đây người bệnh phải ra nước ngoài điều trị thì nay đã có thể thực hiện tại VN, với chất lượng ngày càng tiệm cận các trung tâm y khoa tiên tiến trên thế giới. Những thành tựu này cho thấy KHCN đang hiện diện trực tiếp trong quá trình chẩn đoán và điều trị, góp phần mở rộng cơ hội sống cho người bệnh.

ẢNH: BVCC

Tuy nhiên, TS-BS Hà Anh Đức nhấn mạnh máy móc hiện đại chỉ phát huy giá trị khi có đội ngũ y BS đủ năng lực vận hành và làm chủ kỹ thuật. Vì vậy, ngành y tế cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường phối hợp với Bộ GD-ĐT và các trường ĐH khối ngành sức khỏe để đáp ứng yêu cầu của y học hiện đại.

Ông Đức cũng cho rằng cần huy động năng lực của cả hệ thống y tế, không phân biệt BV công lập hay tư nhân trong hoạt động hỗ trợ chuyên môn. BV tư nhân có thể đảm nhiệm vai trò BV hạt nhân, hỗ trợ kỹ thuật cho các cơ sở y tế khác, góp phần chia sẻ kinh nghiệm và nguồn lực.

Chuyển từ chữa bệnh sang chủ động quản lý sức khỏe

Tại hội thảo, TS-BS Huỳnh Minh Chín, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho biết để quản lý dữ liệu hơn 14 triệu dân với hơn 50 triệu lượt khám chữa bệnh (KCB) vào năm 2025, TP không thể chỉ quản lý y tế bằng phương thức truyền thống.

ẢNH: BVCC

"Dữ liệu ngày càng lớn, bệnh tật phức tạp và nhu cầu chăm sóc sức khỏe tăng cao đòi hỏi ngành y tế phải ứng dụng công nghệ để nâng cao năng lực dự báo, phát hiện sớm và điều trị chính xác", TS-BS Chín nói. Theo ông, một trong những định hướng trọng tâm là chuyển từ chữa bệnh khi người dân đã mắc bệnh sang chủ động quản lý sức khỏe từng người. Năm 2026, TP.HCM đặt mục tiêu 100% người dân được khám sức khỏe và khám sàng lọc, hướng tới xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử thống nhất, gắn với số định danh cá nhân và tích hợp trên nền tảng số của TP.

Khi dữ liệu sức khỏe được kết nối, hệ thống y tế có thể từng bước phân tầng nguy cơ, nhắc lịch khám, sàng lọc sớm, quản lý bệnh mạn tính và chăm sóc sức khỏe theo từng giai đoạn cuộc đời. Đây cũng là nền tảng để phát triển y tế dự phòng thông minh và y học cá thể hóa. Định hướng này phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Theo TS-BS Huỳnh Minh Chín, KHCN không chỉ là công cụ hỗ trợ mà phải trở thành động lực cốt lõi của ngành y tế.

Công nghệ phải tạo ra giá trị thực chất

Để công nghệ phát huy hiệu quả, các đại biểu cho rằng cần chú trọng khả năng ứng dụng vào thực tiễn, thay vì chỉ tập trung đầu tư thiết bị hay phần mềm.

TS-BS Hà Anh Đức nhấn mạnh việc tiếp cận công nghệ tiên tiến phải đi đôi với đào tạo nhân lực có khả năng làm chủ và chuyển hóa tiến bộ khoa học thành hiệu quả điều trị. Bộ Y tế đang xây dựng các đề án trọng điểm về y học chính xác, ứng dụng AI, công nghệ gien, sinh học phân tử, liệu pháp miễn dịch và các kỹ thuật điều trị tiên tiến.

Ngành y tế cũng hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, chuẩn hóa và liên thông bệnh án điện tử giữa các cơ sở KCB, tạo nền tảng phát triển những ứng dụng AI dựa trên dữ liệu của người VN.

Trong khi đó, TS-BS Huỳnh Minh Chín cho rằng hiệu quả chuyển đổi số phải được đánh giá bằng những thay đổi cụ thể đối với người bệnh: phát hiện bệnh sớm hơn, chẩn đoán chính xác hơn, rút ngắn thời gian điều trị, mở rộng khả năng tiếp cận kỹ thuật cao và sử dụng chi phí y tế hợp lý hơn. Mục tiêu cuối cùng là giúp người dân sống lâu hơn, khỏe mạnh hơn và có chất lượng cuộc sống tốt hơn.

Thời gian tới, TP.HCM sẽ tiếp tục triển khai hồ sơ bệnh án điện tử, liên thông dữ liệu, xây dựng kho dữ liệu y tế dùng chung và phát triển hệ thống điều hành y tế thông minh. TP đồng thời thúc đẩy ứng dụng AI trong chẩn đoán, điều trị; phát triển phẫu thuật rô bốt, y học chính xác, y học cá thể hóa và mở rộng các kỹ thuật chuyên sâu.

Để thực hiện những mục tiêu này, ông Chín cho rằng cần hình thành hệ sinh thái kết nối giữa BV, trường ĐH, viện nghiên cứu, nhà khoa học và doanh nghiệp công nghệ, dược phẩm. Qua đó, các thành tựu nghiên cứu có thể được đưa vào BV, phục vụ người bệnh và phát triển thành những giải pháp có khả năng chuyển giao, nhân rộng.

Kết hợp công nghệ với y đức người thầy thuốc

Trước đó, phát biểu mở đầu hội thảo, nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn, Tổng biên tập Báo Thanh Niên, nhìn lại hành trình phát triển của y học VN qua những dấu mốc như ca mổ tách cặp song sinh Việt - Đức tại BV Từ Dũ, ca tách cặp song sinh Trúc Nhi - Diệu Nhi tại BV Nhi đồng Thành phố và những tiến bộ trong lĩnh vực ghép tạng, can thiệp bào thai.

Theo nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn, từ những cuộc phẫu thuật mổ mở, chẩn đoán chủ yếu dựa vào kinh nghiệm lâm sàng, y học VN đã tiến tới phẫu thuật nội soi, can thiệp mạch, phẫu thuật rô bốt và ứng dụng AI. Hợp tác quốc tế, chuyển giao kỹ thuật cùng sự phát triển của cả hệ thống y tế công lập và tư nhân đang mở thêm cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến.

Tuy nhiên, nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn nhấn mạnh công nghệ không thể thay thế vai trò của người thầy thuốc. Bên cạnh năng lực chuyên môn, y đức và tinh thần tận tụy với người bệnh vẫn là nền tảng của những thành tựu y học. Nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn cũng bày tỏ sự tri ân đối với đội ngũ y BS, nhân viên y tế đã cống hiến, đặc biệt trong cuộc chiến chống đại dịch Covid-19.

Nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn cho rằng sự kết hợp giữa trí tuệ, y đức của người thầy thuốc với sức mạnh KHCN sẽ tạo thêm những bước tiến cho y học VN. Thành công cuối cùng không nằm ở số lượng rô bốt, hệ thống AI hay thiết bị hiện đại, mà ở hiệu quả KCB, số người được phát hiện bệnh sớm, được cứu sống và có cơ hội sống khỏe mạnh hơn.