Bộ đội tìm hài cốt liệt sĩ trong mưa, nhiều bộ còn xương và răng

Những cuộc tìm kiếm giữa mùa mưa

Ngày 12.8, PV Thanh Niên đến quả đồi thuộc thôn 16/5, xã Đăk Pék (Quảng Ngãi), nơi những người lính thuộc Ban Chỉ huy quân sự xã Đăk Pék cùng lực lượng dân quân thay phiên nhau đào đất tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

ẢNH: HẢI PHONG

Trên sườn đồi, từng rãnh đất được đào ngang theo hướng đã xác định. Đất đỏ bám chặt vào cuốc, xẻng. Mưa khiến mặt đất trơn trượt, việc đào tìm càng thêm khó khăn. Có lúc, cán bộ, chiến sĩ phải căng bạt, mặc áo mưa để tiếp tục công việc.

Đại úy Vũ Ngọc Bình, Ban Chỉ huy quân sự xã Đăk Pék, người trực tiếp tham gia tìm kiếm, cho biết mỗi khi phát hiện hài cốt liệt sĩ, cảm xúc của cán bộ, chiến sĩ rất khó tả.

"Khi tìm thấy hài cốt liệt sĩ, cán bộ, chiến sĩ rất vui, phấn khởi nên càng hăng hái đào tìm, với mong muốn tìm được nhiều hài cốt hơn để đưa các anh về với quê hương, gia đình sau bao nhiêu năm nằm lại chiến trường", đại úy Bình rưng rưng chia sẻ.

ẢNH: HẢI PHONG

Theo đại úy Bình, trước khi tổ chức khai quật, lực lượng công binh phải rà phá bom mìn để bảo đảm an toàn. Việc tìm kiếm được thực hiện theo phương pháp khoa học, đào theo hướng ngang quanh đồi, với độ sâu khoảng 1 - 1,2 m. Khi gặp lớp đất cứng thì dừng lại để tiếp tục đánh giá.

Mùa mưa khiến công việc vốn đã nặng nhọc càng thêm vất vả. Nhưng với những người đang làm nhiệm vụ, từng nhát cuốc, xẻng không chỉ là công việc mà còn là hành trình đưa những người đã hy sinh trở về.

ẢNH: BỘ CHỈ HUY QUÂN SỰ TỈNH QUẢNG NGÃI

Từ ngày 29.7 đến 14.8, Ban Chỉ huy quân sự xã Đăk Pék đã cất bốc được 10 hài cốt liệt sĩ tại khu vực thôn 16/5. Các hài cốt được phát hiện cùng nhiều di vật như ba lô, giày vải, bình tông, dây thắt lưng, dao găm, hộp quẹt... Hài cốt còn nhiều xương, răng; một số được chôn trong các tấm tăng, áo mưa hoặc vải dù.

Manh mối từ người dân

Trong hành trình tìm kiếm ấy, thông tin từ người dân và các cựu chiến binh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

ẢNH: HẢI PHONG

Ông Bùi Đình Lai (68 tuổi, ở thôn 16/5) kể, năm 1980, ông từ Quảng Ngãi lên Kon Tum cũ tham gia quân đội. Trong quá trình san lấp đất làm nhà, ông phát hiện hài cốt liệt sĩ nên dừng việc thi công.

Đến năm 2020, ông Lai sống trong một căn nhà nằm sát quả đồi ở thôn 16/5. Nhớ lại những dấu tích từng phát hiện, khi biết địa phương triển khai Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", ông đã báo thông tin cho Ban Chỉ huy quân sự xã Đăk Pék.

ẢNH: HẢI PHONG

"Tôi đã chỉ cho cán bộ, chiến sĩ quân đội tìm kiếm, khai quật được nhiều hài cốt liệt sĩ cùng di vật. Khi các liệt sĩ được tìm thấy, đưa về an táng, tôi rất mừng. Mong các anh được trở về với gia đình, quê hương sau bao nhiêu năm", ông Lai nói.

ẢNH: HẢI PHONG

Từ những thông tin do các tổ chức, cá nhân cung cấp, qua nhiều đợt rà soát, tìm kiếm, lực lượng quân sự xã Đăk Pék đã từng bước xác định những khu vực có khả năng còn hài cốt liệt sĩ.

Từ năm 1997 đến nay, Ban Chỉ huy quân sự xã Đăk Pék đã tổ chức quy tập được 59 hài cốt liệt sĩ tại khu vực Chi khu quân sự Đăk Pék. Riêng trong đợt tìm kiếm thực hiện từ cuối tháng 7 đến nay, lực lượng chức năng đã phát hiện thêm 10 hài cốt liệt sĩ tại thôn 16/5.

ẢNH: BỘ CHỈ HUY QUÂN SỰ TỈNH QUẢNG NGÃI

Tổng cộng, lực lượng tham gia đã thực hiện 190 ngày công, đào khoảng 150.000 m³ đất, đá tại những khu vực được xác định có khả năng còn hài cốt liệt sĩ.

Vùng đất từng là chiến trường ác liệt

Theo báo cáo của UBND xã Đăk Pék, trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, địa bàn Đăk Glei, tỉnh Kon Tum cũ, gồm: hai huyện H30 và H40, giữ vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng đối với Kon Tum, Tây nguyên, Liên khu 5 và cả nước. Đây từng là cửa ngõ đón nhận nguồn tiếp viện từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam qua đường Hồ Chí Minh.

ẢNH: HẢI PHONG

Năm 1957, Ban Cán sự Đảng tỉnh Kon Tum lập các huyện theo mật danh. Khu 4 (Tây Đăk Glei) được gọi là H40, Khu 3 (Đông Đăk Glei) là H30. Nhằm án ngữ đường 14, ngăn chặn lực lượng chủ lực của ta, quân địch xây dựng một cụm căn cứ quân sự gồm các đồn Đăk Glei, Đăk Sút, Đăk Pék và Đăk Tả.

Vùng đất H30, H40 cũng là nơi diễn ra nhiều trận đánh lớn trong các chiến dịch Đông - Xuân 1953 - 1954, Xuân Mậu Thân 1968 và Xuân - Hè 1972, với sự tham gia của nhiều đơn vị chủ lực như D80 mặt trận B3, Trung đoàn 24, Trung đoàn 66, Sư đoàn 10, Lữ đoàn 40 Quân đoàn 3, Trung đoàn 3, Sư đoàn 324, Trung đoàn 120, Sư đoàn 2 và K404 Quân khu 5...

ẢNH: HẢI PHONG

Ngày 16.5.1974, Đăk Glei được giải phóng hoàn toàn. Tuy nhiên, do địch phản kích quyết liệt, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh. Không ít người trong số đó đến nay vẫn chưa được tìm thấy.

Hơn 50 năm trôi qua, những thông tin ít ỏi từ đồng đội, người dân từng sống tại chiến trường năm xưa trở thành những manh mối quý giá để lực lượng chức năng lần tìm dấu tích.

Đưa các anh về với quê hương

Thượng tá BLong Nhâm, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự xã Đăk Pék, cho biết ngay sau khi có chủ trương thực hiện Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", đơn vị đã tham mưu chính quyền địa phương xây dựng kế hoạch, tuyên truyền để người dân cung cấp thông tin.

ẢNH: HẢI PHONG

Từ những tin báo của cựu chiến binh và người dân, lực lượng quân sự tiến hành xác minh vị trí. Sau đó, công binh được huy động rà phá bom mìn trước khi tổ chức khai quật.

"Sau khi xác định được vị trí, chúng tôi xây dựng kế hoạch, tổ chức lực lượng công binh rà phá bom mìn và triển khai tìm kiếm tại các điểm được Ban Chỉ đạo xác định", thượng tá BLong Nhâm nói.

Tại quả đồi thuộc thôn 16/5, từ nguồn tin của người dân, lực lượng chức năng đã khai quật và phát hiện 10 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật.

ẢNH: HẢI PHONG

Theo kế hoạch, trong ngày 14.8, địa phương tổ chức lễ an táng 10 hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Đăk Pék. Sau đó, công tác tìm kiếm, quy tập sẽ tiếp tục được triển khai tại những khu vực còn thông tin về hài cốt liệt sĩ.

"Chúng tôi sẽ tiếp tục triển khai tìm kiếm, khai quật hài cốt liệt sĩ nhằm đưa các anh hùng liệt sĩ về nơi an táng với người thân và quê hương", thượng tá BLong Nhâm nói.

Giữa những ngày mưa trên vùng đất từng là chiến trường khốc liệt, những người lính hôm nay vẫn miệt mài với từng nhát cuốc. Mỗi hài cốt được tìm thấy là một người lính được gọi tên, một gia đình có thêm cơ hội được đón người thân trở về.

Và hành trình ấy vẫn tiếp tục, cho đến khi những người đã nằm lại chiến trường năm xưa được trở về với đất mẹ, quê hương và gia đình.