Ứng dụng AI hiệu quả trong giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa
Khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào sáng tạo nghệ thuật đang trở thành xu hướng, không ít người trăn trở làm sao để không rơi vào lối mòn hay làm sai lệch giá trị văn hóa truyền thống, làm sao để người trẻ làm chủ công nghệ trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa đúng cách?

Người trẻ dùng công nghệ kể tiếp những câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ của thời đại
ẢNH: CTV
Trong chương trình talkshow "Bản sắc văn hóa Việt trong kỷ nguyên AI" do Nhà văn hóa Sinh viên TP.HCM tổ chức mới đây, nhiều bạn trẻ đã bày tỏ sự hứng thú nhưng cũng không ít trăn trở: Làm thế nào để ứng dụng AI hiệu quả trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trước những chuyển biến mạnh mẽ của công nghệ?
Giải đáp băn khoăn này, nghệ sĩ Mai Thanh Sơn, Phó hiệu trưởng Trường CĐ Văn hóa nghệ thuật TP.HCM, cho biết trước tiên cần hiểu đúng điều gì làm nên bản sắc của một nền văn hóa. Theo ông, bản sắc là chất riêng, còn văn hóa là sự kết tinh các giá trị truyền thống của con người trong một nước. Chẳng hạn với người Việt, lòng yêu nước, sự hiếu thảo và tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên chính là 3 bản sắc văn hóa được hun đúc qua hàng nghìn năm và được thế giới công nhận.
"AI chỉ đơn thuần là công cụ hỗ trợ chứ không thể thay thế trải nghiệm văn hóa của con người. Điều quan trọng nằm ở chính bản thân người sáng tạo tác phẩm nghệ thuật và hai là người tiếp nhận, thụ hưởng các tác phẩm nghệ thuật đó. Nếu cả hai đều hiểu giá trị của việc sáng tạo và sử dụng AI hiệu quả, các sản phẩm đạo nhái hay sai lệch văn hóa sẽ không có chỗ đứng. AI không phải tạo ra sai lầm mà sai hay không sai là do chính chúng ta quyết định", ông Thanh Sơn nói thêm.
3 nguyên tắc để ứng dụng AI một cách khoa học
Để ứng dụng AI hiệu quả vào việc sáng tạo các tác phẩm nghệ thuật, tiến sĩ Vũ Thị Phương, Trưởng khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật, Trường ĐH Văn hóa TP.HCM, cho biết có 3 cấp độ người trẻ cần lưu ý là biết, hiểu và sống cùng văn hóa. Lấy ví dụ về ngày tết, tiến sĩ Phương cho rằng "biết văn hóa" là nắm được ngày tết có hoa mai, hoa đào, bánh chưng, bánh tét, mừng tuổi, lì xì...; "hiểu văn hóa" là cảm nhận được ý nghĩa của mâm cơm ngày tết đối với người xa quê; còn cao nhất, "sống cùng văn hóa" là cùng cha mẹ quét dọn nhà cửa, chưng mâm ngũ quả, nấu một mâm cơm... và trân trọng từng khoảnh khắc sum vầy.
"Có thông tin chưa chắc có kiến thức, có kiến thức chưa chắc hiểu văn hóa. Không có trải nghiệm như con người, làm sao AI hiểu được bữa cơm gia đình ấm cúng như thế nào, làm sao biết được mừng tuổi ông bà sẽ hạnh phúc ra sao", bà Phương nhìn nhận.

Đa dạng các trải nghiệm văn hóa tại Ngày hội văn hóa Việt Nam ở Nhà văn hóa Sinh viên TP.HCM
ẢNH: CTV
Hiểu khó khăn của người trẻ hiện nay khi phải không ngừng kiểm chứng tính đúng đắn giữa làn sóng thông tin khổng lồ, ông Thanh Sơn và bà Phương đã gợi ý 3 nguyên tắc quan trọng để sử dụng AI một cách khoa học. Trước hết, người trẻ cần xác định rõ mục đích của sự sáng tạo: sáng tạo để làm gì và muốn kể câu chuyện đi tới đâu. Chỉ khi người sáng tạo hiểu rõ giá trị tác phẩm của mình và khai thác sâu khả năng của AI thì quá trình sáng tạo mới thực sự hiệu quả.
Nguyên tắc kế tiếp là kiểm chứng trước khi công bố. AI có khả năng lưu trữ và xử lý dữ liệu vượt trội hơn so với não bộ con người nhưng lại dễ mắc sai sót đối với các thông tin ngoài phạm vi huấn luyện. Người trẻ cần kết hợp thế mạnh này của công nghệ với khả năng kiểm chứng thông tin thông qua trải nghiệm thực tế để đối chiếu, xác thực.
Nguyên tắc cuối cùng là chịu trách nhiệm về tính đúng đắn với các sản phẩm do chính mình tạo ra, cũng như không ngại thừa nhận lỗi sai và không ngại sửa sai. Sáng tạo các tác phẩm nghệ thuật là một hành trình dài và giá trị văn hóa lại không nhường chỗ cho sự sai sót. Chỉ khi hiểu đúng về văn hóa, người trẻ sẽ biết được những giá trị văn hóa nào cần giữ nguyên bản và giá trị nào có thể sáng tạo.
Đa dạng những hoạt động trải nghiệm văn hóa
Ngày hội văn hóa diễn ra ở Nhà văn hóa Sinh viên TP.HCM là chuỗi hoạt động mà người trẻ có thể xem, nghe, chạm, thử và cùng thực hiện, từ nghệ thuật truyền thống đến công nghệ mới, từ câu chuyện bản sắc Việt đến giao lưu văn hóa quốc tế.
Ở đây có gian thực tế ảo nghệ thuật (VR Art), nơi công nghệ mở ra phương thức mới để cảm nhận hình khối, màu sắc và trải nghiệm sáng tạo ba chiều. Hoạt động trình diễn vẽ 3D trong không gian thực tế ảo và các nội dung trải nghiệm tạo cầu nối giữa nghệ thuật, công nghệ và tư duy sáng tạo của học sinh, sinh viên.
Ngoài ra còn có màn đồng diễn thư pháp với 100 người tham gia, trong đó phần lớn là học sinh, sinh viên. Cùng với đó, 100 bạn trẻ tham gia hòa tấu "Tình tính tang" bằng nhạc cụ dân tộc.
Bạn trẻ còn có thể tìm hiểu trang phục truyền thống, áo dài và Việt phục; trải nghiệm thư pháp, vẽ mặt nạ hát bội, nghệ thuật dân gian; khám phá nghề thủ công; tham gia trò chơi dân gian, không gian ẩm thực và các hoạt động giao lưu văn hóa quốc tế.










Bình luận (0)