Nghịch lý "khai sinh dễ, khai tử khó" không chỉ là vấn đề làm sạch mã số thuế, không chỉ là những món nợ treo của cá nhân, doanh nghiệp (DN) kinh doanh thất bại nhưng chưa thể khép lại chương cũ một cách nhanh gọn nhất. Nghịch lý này còn có thể gây ảnh hưởng tới việc trở lại thị trường lần 2 của không ít người trong số đó.
Lý do thứ nhất, thất bại trong kinh doanh đã trở thành "án treo" pháp lý. Số liệu từ Cục Thuế cho thấy, hiện có hơn 600.000 DN không hoạt động nhưng pháp nhân vẫn treo, nghĩa vụ cũ về thuế, hóa đơn, chứng từ, tài khoản, bảo hiểm, hồ sơ kế toán... vẫn chưa giải quyết xong. Rất nhiều trong số đó không nợ nần, tranh chấp, nghĩa vụ tài chính cũng rất nhỏ; nhưng để hoàn tất giải thể thì lại rất khó khăn, tốn kém thời gian, chi phí và công sức. Dù pháp luật không cấm một người đứng tên đại diện cho công ty mới khi công ty cũ chưa hoàn tất thủ tục giải thể, nhưng nếu DN cũ bị cơ quan thuế xếp vào trạng thái "ngừng hoạt động tại địa chỉ đăng ký" do bỏ trốn hoặc vi phạm thuế nghiêm trọng, hệ thống đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế có thể thực hiện các biện pháp rà soát, phong tỏa mã số định danh/CCCD của người đại diện, dẫn đến việc gặp khó khăn hoặc bị từ chối khi muốn thành lập pháp nhân mới. Trong số hơn 600.000 DN không hoạt động, chắc chắn có nhiều đơn vị rơi vào tình trạng này.
Nhưng điều quan trọng hơn, việc "khai sinh dễ, khai tử khó" sẽ ảnh hưởng đến tâm lý khởi nghiệp, tái khởi nghiệp của một bộ phận không nhỏ cá nhân, DN. Hãy thử đặt mình vào vị trí một người nhiều năm trước hăm hở mở công ty, hăm hở biến ý tưởng kinh doanh thành hiện thực nhưng chẳng may thất bại. Họ cứ nghĩ không còn hoạt động, không nợ nần thuế, không tranh chấp... là xong. Nhưng sau một thời gian "nghỉ ngơi, chữa lành", muốn khởi động một mô hình kinh doanh mới thì lại mất hàng năm, thậm chí lâu hơn để khép lại DN cũ. Thậm chí phải phục dựng chứng từ nhiều năm trước, phải đóng tiền nộp chậm, tiền thuế môn bài nhiều năm gộp lại, có khi phải thuê cả luật sư, kế toán để thực hiện... Điều này có thể khiến họ chùn chân khi nghĩ đến việc trở lại thị trường lần 2. Cũng phải nhấn mạnh rằng, khởi nghiệp hay kinh doanh thất bại không đồng nghĩa với việc họ không có năng lực hay quyền tiếp tục kinh doanh. Thậm chí thất bại cũng có thể giúp họ rút ra được bài học, thêm kinh nghiệm, kỹ năng, mối quan hệ, đối tác, thị trường... Nếu rút lui nhẹ nhàng, họ cũng sẽ trở lại lợi hại hơn...
Ở chiều ngược lại, khai tử khó cũng làm méo mó số liệu, méo mó thị trường khi tồn tại một số lượng quá lớn DN "xác sống": Tồn tại trên giấy tờ, trên hệ thống nhưng không tạo ra giá trị cho nền kinh tế.
Liên quan đến vấn đề này, ngành thuế cũng đang phân loại rủi ro, quyết liệt làm sạch mã số thuế. Các chuyên gia đề xuất nên miễn lệ phí môn bài trong giai đoạn DN không hoạt động, tiền lãi chậm nộp của lệ phí môn bài, hai khoản khá lớn hiện nay, thì việc giải thể sẽ nhanh hơn. Thiết nghĩ đây là đề xuất xác đáng, cần xem xét bởi DN khó khăn, phá sản, ngưng hoạt động mà còn tốn tiền giải thể thì sẽ kéo dài không biết đến bao giờ.
Chúng ta đang khuyến khích khởi nghiệp sáng tạo; chúng ta đang phấn đấu có 2 triệu DN vào năm 2030 thì không chỉ dừng ở việc "khai sinh nhanh" mà còn cần "khai tử dễ" để trở lại nhanh.
Môi trường kinh doanh thông thoáng, thuận lợi, năng động cần phải có một cơ chế "exit nhanh" cho DN.
Bình luận (0)