Can thiệp đột quỵ thành công ở giờ thứ 34 nhờ hình ảnh học tiên tiến

“Cấp cứu đột quỵ nhồi máu não đạt hiệu quả cao nhất trong 'thời gian vàng' dưới 4,5 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng. Cửa sổ điều trị có thể mở rộng 6 - 24 giờ với can thiệp lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học. Sau mốc này, đa số bệnh nhân đã mất hoàn toàn vùng não có khả năng phục hồi, điều trị thường chỉ còn phục hồi chức năng và phòng ngừa tái phát. Vì vậy, việc tái thông mạch thành công ở giờ thứ 34 như trường hợp anh H. là ít gặp. Thành công này cho thấy sự tiến bộ của y học hiện đại, giúp bệnh nhân có cơ hội hồi phục cao hơn dù đã qua cửa sổ điều trị tiêu chuẩn”, bác sĩ chuyên khoa 1 Phan Ngọc Thảo, Khoa Nội Thần kinh - Đột quỵ, Bệnh viện Gia An 115, chia sẻ.

N.Thu

Từng nói khó thoáng qua nhưng không đi khám

Bệnh nhân V.V.H (50 tuổi, ở phường Trung Thành, Vĩnh Long) có tiền sử tăng huyết áp, hút thuốc lá, uống rượu và từng xuất hiện các cơn tê tay, nói khó thoáng qua nhưng không đi khám. Hơn 1 ngày trước khi nhập viện, anh đột ngột đớ miệng, yếu nửa người phải, không nói được; gia đình nghĩ tình trạng sẽ tự cải thiện nên đưa đến bệnh viện muộn, khi đã sang ngày thứ 2.

Tại Bệnh viện Gia An 115, ghi nhận người bệnh mất ngôn ngữ toàn bộ, liệt dây thần kinh 7 trung ương bên phải, yếu nửa người bên phải 3/5 (NIHSS 12 điểm). Kết quả MRI sọ não cho thấy bệnh nhân bị nhồi máu não bán cầu trái do tắc đoạn M1 của động mạch não giữa (MCA trái). Thông thường, sau 24 giờ kể từ khi khởi phát đột quỵ, hầu hết mô não bị thiếu máu đã hoại tử hoàn toàn. Tuy nhiên, để xác định chính xác thể tích vùng “tranh tối tranh sáng”, bác sĩ đã chỉ định chụp CT perfusion trên hệ thống SOMATOM Force VB30.

Theo bác sĩ Thảo: Khi động mạch não bị tắc nghẽn, vùng não do động mạch đó cấp máu sẽ diễn tiến tới 2 vùng: Vùng trung tâm với lưu lượng máu thấp sẽ hoại tử và không hồi phục gọi là lõi nhồi máu; vùng xung quanh có lưu lượng máu từ 10 - 20 mL/100gam não/phút là vùng tranh tối tranh sáng (vùng penumbra), trong đó các tế bào não chưa chết nhưng không hoạt động điện - biểu hiện mất chức năng trên lâm sàng. Vùng tranh tối tranh sáng chính là vùng mục tiêu điều trị, nếu được tái thông đưa máu đến nuôi kịp thời, các tế bào não vùng này sẽ hồi phục.

Ảnh: N.Thu

Máy SOMATOM Force VB30 với độ phân giải hình ảnh vượt trội và tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) đã cho thấy rõ ranh giới giữa vùng lõi nhồi máu và vùng penumbra. Kết quả ghi nhận vùng penumbra lên đến 67 cm³ - một thể tích đáng kể, mở ra hy vọng cứu vãn chức năng não dù đã qua cửa sổ điều trị tiêu chuẩn.

Bệnh nhân được can thiệp lấy huyết khối cơ học. Dưới hệ thống DSA, các mảnh huyết khối được lấy ra, tái thông hoàn toàn mạch máu (TICI 3). Dòng máu lập tức được khôi phục, tái nuôi dưỡng mô não tranh tối tranh sáng. Sau thủ thuật, bệnh nhân tiếp tục được điều trị nội khoa và phục hồi chức năng; tình trạng yếu tay chân và rối loạn ngôn ngữ cải thiện dần.

Bác sĩ Ngọc Thảo chia sẻ, “thời gian vàng” để điều trị nhồi máu não là trong vòng 4,5 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng. Trong thời gian này, thuốc tiêu sợi huyết có thể được sử dụng để làm tan cục máu đông, khôi phục lưu lượng máu đến vùng não bị ảnh hưởng. Hiệu quả điều trị cao nhất đạt được trong 1 giờ đầu tiên do khả năng cứu được nhiều tế bào thần kinh nhất.

Lấy huyết khối cơ học có thể mở rộng cửa sổ điều trị lên đến 6-24 giờ ở những bệnh nhân được chọn lọc, dựa vào hình ảnh học như CT hoặc MRI để đánh giá vùng tranh tối tranh sáng. Sau 24 giờ, chỉ định can thiệp cực kỳ hạn chế và đòi hỏi bằng chứng rõ ràng từ các phương tiện chẩn đoán hình ảnh tiên tiến - như trường hợp này.

Bác sĩ Thảo nhấn mạnh: "Thời gian là não”. Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào thần kinh mất đi vĩnh viễn. Do đó, ngay khi người bệnh xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, cần đưa bệnh nhân cấp cứu ở bệnh viện có khả năng điều trị đột quỵ càng sớm càng tốt. 

Đột quỵ có nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn lipid máu (mỡ máu cao), ngưng thở khi ngủ, hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài, lạm dụng rượu bia, béo phì, lối sống ít vận động, bệnh tim mạch và tiền sử cơn thiếu máu não thoáng qua. Việc chủ động tầm soát, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và xử trí kịp thời khi có dấu hiệu nghi ngờ là chìa khóa để giảm thiểu thương tổn não và nâng cao khả năng hồi phục.