Châu Âu kêu gọi Mỹ hàn gắn quan hệ

Trong bài phát biểu mở màn Hội nghị an ninh Munich (Đức) ngày 13.2, Thủ tướng Đức Friedrich Merz nói rằng vai trò lãnh đạo của Mỹ không thể được xem là điều hiển nhiên nữa và châu Âu phải chuẩn bị để đứng vững trên đôi chân của mình, theo tờ Politico.

ẢNH: REUTERS

"Mỹ không đủ mạnh để đi một mình"

"Tuyên bố về vai trò lãnh đạo của Mỹ đang bị thách thức, có lẽ là đã mất. Trong thời đại của các cường quốc, sự tự do của chúng ta không còn được đảm bảo. Nó đang bị đe dọa", ông Merz nói. Theo vị thủ tướng, "trật tự thế giới dựa trên quyền và luật lệ không còn tồn tại như trước đây nữa".

Ông Merz nhắc lại bài học lịch sử của chính nước Đức từ thế kỷ 20. "Người Đức chúng tôi biết rằng một thế giới mà kẻ mạnh nắm quyền sẽ là nơi tăm tối. Đất nước chúng tôi đã đi vào con đường này trong thế kỷ 20 cho đến một cái kết cay đắng và khủng khiếp", ông Merz thừa nhận.

Thủ tướng Merz cho rằng một vết rạn nứt sâu sắc đã nảy sinh giữa châu Âu và Mỹ, được thúc đẩy bởi xung đột văn hóa. "Phó tổng thống J.D. Vance đã nói về điều này cách đây một năm tại Munich. Ông ấy đã mô tả đúng", ông Merz nói, nhắc đến bài phát biểu năm 2025 khi ông Vance cáo buộc châu Âu bóp nghẹt tự do ngôn luận và các quyền dân chủ khác.

Dù vậy, nhà lãnh đạo cũng kêu gọi Mỹ khắc phục quan hệ xuyên Đại Tây Dương và khôi phục lòng tin. "Trong thời đại của cạnh tranh cường quốc, ngay cả Mỹ cũng không đủ mạnh để đi một mình. Các bạn thân mến, là một phần của NATO không chỉ là lợi thế cạnh tranh của châu Âu. Đó còn là lợi thế cạnh tranh của Mỹ. Vì vậy hãy sửa chữa và vực dậy lòng tin xuyên Đại Tây Dương cùng nhau. Chúng tôi, người châu Âu, chúng tôi đang làm phần việc của mình", ông Merz nói.

Bài phát biểu phản ánh sự điều chỉnh chiến lược của Đức, đó là vẫn gắn bó với NATO nhưng đồng thời chuẩn bị cho tương lai mà sự đảm bảo của Mỹ trở nên bớt tin cậy và châu Âu phải gánh vác nhiều trách nhiệm hơn.

Răn đe hạt nhân

ẢNH: REUTERS

Trong bài phát biểu, ông Merz cho biết đã thảo luận với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron về năng lực răn đe hạt nhân của châu Âu. Ông Macron cũng nói đang thảo luận với một số lãnh đạo châu Âu, gồm ông Merz, về cách kết hợp học thuyết hạt nhân quốc gia, vốn chịu sự kiểm soát chặt chẽ của hiến pháp, với sự hợp tác quốc tế đặc biệt, các hoạt động chung và lợi ích an ninh chung với một số nước chủ chốt.

Cuộc thảo luận phản ánh nỗi lo trên khắp châu Âu về việc liệu chiếc ô hạt nhân của Mỹ có bảo vệ cựu lục địa trong trường hợp xảy ra khủng hoảng. Pháp hiện là quốc gia duy nhất của Liên minh châu Âu (EU) sở hữu vũ khí hạt nhân, sau cuộc Brexit (sự kiện Anh chính thức rút khỏi EU) năm 2020.

Trong phần phát biểu của mình, ông Macron phản bác những công kích từ ông Vance và khẳng định châu Âu là hình mẫu để các nước noi theo, không phải để chỉ trích, theo AFP. "Tôi tin rằng châu Âu vốn dĩ rất mạnh mẽ và có thể trở nên mạnh hơn nữa", ông Macron phát biểu.

Về phần mình, Thủ tướng Anh Keir Starmer miêu tả châu Âu là "người khổng lồ đang ngủ" và phải bớt dựa dẫm vào Mỹ trong việc phòng thủ. "Tôi đang nói về một tầm nhìn an ninh châu Âu và quyền tự chủ lớn hơn của châu Âu, không phải là báo hiệu sự rút lui của Mỹ mà là để hồi đáp lời kêu gọi chia sẻ gánh nặng nhiều hơn và điều chỉnh mối quan hệ đã phục vụ chúng ta rất tốt.