Là người Huế, tôi đã quen với chè bột lọc heo quay, tô bún bò gọi thêm chén cơm hay ly cà phê có chút vị mặn. Nhưng mỗi lần dẫn bạn bè phương xa đi ăn, những cách kết hợp này thường khiến họ ngạc nhiên.
Ngọt đi với mặn, bún ăn cùng cơm, cà phê thêm muối. Nghe có vẻ khó đi cùng nhau, nhưng mỗi món lại có câu chuyện và cách thưởng thức riêng trong đời sống ẩm thực ở Huế.
Chè ngọt mà có... thịt heo quay
Một trong những nơi tôi thường dẫn bạn bè đến ăn các món Huế là chợ Đông Ba. Giữa rất nhiều hàng chè, món khiến những người lần đầu thưởng thức thường ngập ngừng nhất là chè bột lọc heo quay.
Với nhiều người Huế, đây lại là món quà vặt không xa lạ.
Một nồi chè bột lọc heo quay được bán ở chợ Đông Ba
ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN
Giai thoại về sự ra đời của chè bột lọc heo quay có nhiều dị bản. Có cách lý giải cho rằng món ăn hình thành từ thói quen tận dụng thức ăn của người Huế xưa. Sau những mâm cúng, phần thịt heo quay còn lại được cắt nhỏ, bọc bột lọc rồi nấu với nước đường và gừng.
O Hồng, chủ một hàng chè ở chợ Đông Ba, cho biết để món ăn không bị ngấy, phần thịt heo quay phải được xử lý khá kỹ.
"Thịt heo quay phải cắt hình hạt lựu sao cho có cả phần bì lẫn thịt, đem ướp muối, đường và nước gừng vài tiếng rồi rim lửa riu riu cho đến khi miếng thịt trong lại và ráo nước", o Hồng nói.
Đây là món ăn độc đáo mà nhiều người muốn thử khi đến Huế
ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN
Phần thịt sau đó được bọc trong một lớp bột lọc vừa phải. Khi nấu chín, lớp bột trở nên trong, để lộ miếng thịt heo quay bên trong.
Điều làm bạn tôi bất ngờ khi ăn thử không hẳn là vị mặn trong một món chè, mà là hai vị không "đánh nhau" như hình dung ban đầu. Lớp bột lọc dai mềm, phần thịt có vị mặn và béo, trong khi nước đường phèn ngọt nhẹ, thoảng mùi gừng.
Ngày nay, chè bột lọc heo quay vẫn được bán tại nhiều chợ và hàng chè ở Huế.
Vì sao bún bò lại ăn với cơm nguội?
Rời chợ Đông Ba, qua cầu Gia Hội, tôi dẫn bạn đến một quán bún bò hơn 20 năm trong con hẻm trên đường Trịnh Công Sơn của o Đinh Thị Như Duyên.
Bên cạnh nồi nước dùng bún bò luôn có một nồi cơm. Khách có thể gọi thêm chén cơm rồi cho trực tiếp vào tô bún đang nóng.
Người ăn cho cơm nguội vào tô bún bò
ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN
Khách quen của quán có nhiều người làm nghề tự do, tài xế xích lô, xe thồ, taxi. Theo o Duyên, cách ăn mà mọi người quen gọi là "bún bò cơm nguội" gắn với thời cuộc sống còn khó khăn. Cơm còn lại từ bữa trước được cho vào bún để ăn no hơn.
Ngày nay, quán không dùng cơm nguội của ngày hôm trước mà nấu cơm mới. Cơm được nấu hơi khô để khi cho vào tô bún không bị nhão.
Ông La Đình Thăng (60 tuổi), một khách quen của quán, cũng nhớ cách ăn này từ thời đời sống còn khó khăn. Theo ông, một tô bún bò khi ấy không phải lúc nào cũng đủ no với người lao động nên có người cho thêm cơm.
O Duyên đã bán món bún bò cơm nguội hơn 20 năm
ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN
Tôi xới một vá cơm vào tô bún để người bạn đi cùng ăn thử. Cơm hút nước dùng nhưng vẫn giữ được độ tơi, ăn cùng sợi bún và thịt bò. Một chén cơm vì thế làm tô bún chắc bụng hơn đáng kể.
Cuộc sống đã thay đổi, nhưng ở quán o Duyên, vẫn có những người giữ cách ăn ấy như một thói quen.
Một tô bún bò cơm nguội giúp người lao động có thể no bụng hơn
ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN
Quán o Duyên là điểm đến quen thuộc của nhiều người lao động ở Huế
ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN
Cà phê đắng lại thêm muối
Một cách kết hợp khác từng khiến nhiều người ngạc nhiên nhưng nay đã trở nên quen thuộc hơn nhiều là cà phê muối.
Điểm dừng chân cuối cùng của chúng tôi là quán cà phê tại số 10 Nguyễn Lương Bằng. Theo vợ chồng ông Trần Nguyễn Hữu Phong và bà Hồ Thị Thanh Hương, những người chủ quán, họ bắt đầu bán cà phê muối tại đây hơn 16 năm trước.
Không gian cà phê tại số 10 đường Nguyễn Lương Bằng (thành phố Huế) luôn đông khách
ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN
Ly cà phê gồm sữa đặc phía dưới, một lớp kem có vị mặn và phin cà phê đặt phía trên. Khách chờ cà phê nhỏ hết rồi khuấy các thành phần với nhau trước khi uống.
Khác với chè bột lọc heo quay hay bún bò ăn cùng cơm - những món gắn với ký ức ăn uống của nhiều người địa phương, cà phê muối xuất hiện muộn hơn.
Từ một món uống khiến khách tò mò vì cái tên, cà phê muối sau đó được nhiều quán ở Huế bán và dần xuất hiện tại nhiều tỉnh, thành.
Ly cà phê muối có phin cà phê chầm chậm nhỏ giọt
ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN
Người uống cần chờ đợi cà phê chảy hết xuống lớp kem rồi mới khuấy đều
ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN
Khi uống, vị mặn không lấn át cà phê mà đi cùng vị béo, ngọt của lớp kem và sữa. Chính sự kết hợp ấy khiến một thứ tưởng như "trái khoáy" dần trở nên quen thuộc với nhiều người.
Với người bạn đi cùng tôi, ba món ăn, thức uống trong một ngày ở Huế đều bắt đầu bằng câu hỏi: "Sao lại ăn chung được?". Nhưng sau khi thử, câu hỏi ấy dần được thay bằng sự tò mò về những cách ăn đã và đang tồn tại trong đời sống của thành phố này.
Bình luận (0)