Chính trường Mỹ biến động mạnh

Tám điều khoản luận tội

Hạ nghị sĩ Cộng hòa Thomas Massie ngày 9.11 trình 8 điều khoản luận tội ông Hegseth trong phiên họp đầu tiên của Hạ viện sau bầu cử giữa kỳ, theo Reuters. Trong đó, 3 điều khoản đầu cáo buộc bộ trưởng tiến hành xung đột với Iran khi chưa được quốc hội cho phép, vi phạm Nghị quyết về quyền lực chiến tranh năm 1973 và phớt lờ yêu cầu rút quân của lưỡng viện. Các điều khoản khác liên quan chiến dịch tại Yemen, Venezuela, vụ tấn công tàu nghi chở ma túy ở Caribbean và cáo buộc trả đũa thượng nghị sĩ Mark Kelly. Ông Massie cho rằng các quyết định này đe dọa Hiến pháp và uy tín quân đội.

Ảnh: Reuters

"Chúng tôi không lo về chuyện đó", ông Hegseth đáp lại vào ngày 9.11 khi được hỏi về khả năng vượt qua cuộc bỏ phiếu. Cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump viện dẫn các chiến dịch tại Iran và Venezuela để bảo vệ vị bộ trưởng. Reuters dẫn lời Tổng thống Trump cho rằng: "Ông ấy (Bộ trưởng Hegseth - NV) đã thắng 2 cuộc chiến. Tôi không hiểu làm sao người ta có thể luận tội ông ấy". Vị chủ nhân Nhà Trắng khẳng định vẫn ủng hộ ông Hegseth ngay cả khi Hạ viện thông qua nghị quyết.

Ông Massie từng đề xuất luận tội ông Hegseth hồi tháng 9, nhưng lần này dùng thủ tục ưu tiên, buộc Hạ viện xử lý nghị quyết trong 2 ngày lập pháp. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đều phản đối. Trong khi đó, lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries ủng hộ luận tội, còn thượng nghị sĩ Chuck Schumer kêu gọi đưa ông Hegseth ra xét xử. Nếu Hạ viện thông qua ít nhất một điều khoản bằng đa số phiếu, vụ việc sẽ chuyển sang Thượng viện. Để kết tội và cách chức ông Hegseth cần 2/3 số thượng nghị sĩ có mặt tán thành, ngưỡng khó đạt khi đảng Cộng hòa còn giữ 53 trong 100 ghế, theo The Hill.

Tuy nhiên, việc giữ ông Hegseth có thể khiến chính quyền ông Trump thêm khó xử. Theo Reuters, một số nghị sĩ Cộng hòa lo ngại căng thẳng giữa bộ trưởng và quốc hội sẽ cản trở kế hoạch chi tiêu quốc phòng 1.500 tỉ USD. Song, việc thay người cũng không đơn giản và ông Trump buộc phải hành động sớm. Chuyên gia Todd Harrison, thuộc Viện Doanh nghiệp Mỹ, nhận định Tổng thống Trump sẽ khó giành đủ phiếu phê chuẩn bộ trưởng kế nhiệm khi phe Dân chủ tiếp quản Thượng viện vào tháng 1.2027.

Tranh ghế hậu bầu cử

Một tuần sau cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ, sự thay đổi cán cân quyền lực tại Washington đang thúc đẩy cả 2 đảng sắp xếp lại nhân sự, điều chỉnh chiến lược trước cuộc đua năm 2028. Tại Hạ viện, quyết định không tranh chức lãnh đạo phe thiểu số Cộng hòa của Chủ tịch Mike Johnson mở đường cho cuộc cạnh tranh giữa hai hướng đi sau thất bại bầu cử.

Theo trang Axios, trước cuộc bỏ phiếu kín dự kiến ngày 10.11, lãnh đạo phe đa số Steve Scalise nhấn mạnh kinh nghiệm hơn một thập niên trong ban lãnh đạo, trong khi Chủ tịch Ủy ban Tư pháp Jim Jordan cho rằng đảng cần thay đổi nhân sự để giành lại thế đa số.

Tại Thượng viện, nội bộ Cộng hòa bất đồng ngay về thời điểm chọn lãnh đạo. Ông John Thune muốn giữ lịch bỏ phiếu ngày 10.11, song một số đồng nghiệp đề nghị đánh giá nguyên nhân thất bại trước khi quyết định nhân sự. Những người khác muốn chờ kết quả 2 cuộc đua chưa ngã ngũ tại bang Alaska và Mississippi, theo AP.

Phe Dân chủ cũng đối mặt sức ép thay đổi lãnh đạo dù vừa giành lại quyền kiểm soát Thượng viện. Theo AP, thượng nghị sĩ Chris Van Hollen đang cân nhắc thách thức ông Chuck Schumer trong cuộc bỏ phiếu nội bộ dự kiến tháng 12, giữa những lời kêu gọi chuyển giao thế hệ sau 12 năm ông Schumer lãnh đạo nhóm nghị sĩ Dân chủ.

Trong khi 2 đảng chuẩn bị cho quốc hội khóa tới, ông Trump ngày 9.11 lại đặt nghi vấn về kết quả bầu cử mà 6 ngày trước ông còn tuyên bố sẵn sàng chấp nhận, theo AFP. Tổng thống Trump đặt nghi ngờ lượng phiếu bầu sớm và máy bỏ phiếu nhưng không đưa ra bằng chứng gian lận. Giáo sư Kate Starbird, thuộc Đại học Washington (Mỹ), nói với NBC News rằng ông Trump đang thăm dò phản ứng của người ủng hộ, thay vì phát động làn sóng phản đối kết quả trên diện rộng.