Chọn mũi nhọn phát triển công nghiệp văn hóa

Đề nghị ưu tiên game, phim, âm nhạc

Theo đại biểu (ĐB) Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Hải Phòng), chính sách phải tạo động lực tăng trưởng có trọng tâm, hiệu quả, phù hợp cam kết quốc tế. Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa VN yêu cầu phát triển có trọng tâm, trọng điểm các ngành có lợi thế cạnh tranh. Đề nghị giao Chính phủ xác định ngành ưu tiên theo từng giai đoạn, trên cơ sở danh mục trọng tâm của Nghị quyết 80.

ẢNH: GIA HÂN

Đồng quan điểm, ĐB Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) nhấn mạnh: "Báo cáo tiếp thu nói đã định hướng nguồn lực vào ngành mũi nhọn, nhưng dự thảo mới nhất chưa có điều nào chọn ngành mũi nhọn. Ưu tiên tất cả tức là không ưu tiên". Ông đề nghị bổ sung vào dự luật cơ chế ưu tiên lĩnh vực trọng điểm theo giai đoạn. Luật quy định tiêu chí, Chính phủ chọn tối đa 3 - 4 lĩnh vực cho mỗi 5 năm, có đánh giá, không đạt thì đưa ra. Trước mắt, tập trung 3 lĩnh vực, gồm: trò chơi điện tử và nội dung số; điện ảnh, phim truyền hình; âm nhạc, biểu diễn và công nghiệp sự kiện. Theo ĐB, 3 mũi nhọn này là đầu tàu kéo cả đoàn tàu.

Dành nhiều quan tâm cho khía cạnh bản quyền, sở hữu trí tuệ, ĐB Lê Hoàng Anh phân tích công cụ thực thi bản quyền trên môi trường số đã có trong luật Sở hữu trí tuệ nhưng chậm hơn tốc độ vi phạm; chặn một tên miền mất vài ngày, trang lậu đổi địa chỉ chỉ trong vài phút. Ông đề nghị bổ sung cơ chế đặc thù bổ trợ luật Sở hữu trí tuệ: chặn nhanh cả tên miền mới của trang tái phạm, cắt dòng tiền quảng cáo và thanh toán của trang vi phạm; chuyển trọng tâm nguồn lực hỗ trợ từ hạ tầng cụm, khu sang tài chính cho sản phẩm trí tuệ của người Việt, hỗ trợ theo chi tiêu thực tế, trả sau khi có kết quả.

Giải trình cuối phiên, Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL Lâm Thị Phương Thanh cho biết đây là luật mới, tạo khuôn khổ, khung pháp lý chung cho 10 lĩnh vực công nghiệp văn hóa. "Hiện nay, du lịch văn hóa chiếm khoảng hơn 20% tỷ trọng của công nghiệp văn hóa. Chính phủ đang chỉ đạo rất quyết liệt tập trung phát triển du lịch di sản văn hóa. Tương tự, trong Nghị quyết 28 có xác định những lĩnh vực ưu tiên như trò chơi điện tử, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn. Chúng tôi đề nghị Quốc hội giao Chính phủ thẩm quyền, trách nhiệm xác định những lĩnh vực ưu tiên trong từng giai đoạn cụ thể, từ đó xác định cả ưu đãi đầu tư cho các lĩnh vực này", bà Thanh nói.

Khẳng định bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ và bản quyền là vấn đề quan trọng, mấu chốt trong phát triển công nghiệp văn hóa, theo Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL, đây là chính sách cốt lõi của luật nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận công cụ sáng tạo cho người dân, nhất là các đối tượng hạn chế về nguồn lực, công nghệ, thị trường.

Dự thảo luật đã bổ sung khái niệm về phần mềm sáng tạo, nền tảng số hỗ trợ quyền sở hữu trí tuệ, quy định theo hướng cung cấp miễn phí các phần mềm, nền tảng này. Bên cạnh luật này, những vấn đề liên quan đến bản quyền, quyền tác giả được thực hiện theo luật Sở hữu trí tuệ. Ngoài ra, Chính phủ sẽ xây dựng luật Bản quyền trong năm 2027 - 2028. Đây cũng là cơ sở rất quan trọng để cụ thể hóa, bảo đảm vấn đề sở hữu trí tuệ được thực hiện chặt chẽ, theo đúng quy định.

Cần hỗ trợ các sản phẩm thử nghiệm

ĐB Phan Thị Thùy Linh (đoàn Thanh Hóa) đề nghị hoàn thiện căn cứ xét hỗ trợ đối với sản phẩm đang trong giai đoạn thử nghiệm. Dẫn ví dụ một doanh nghiệp nhỏ muốn đưa tranh Đông Hồ lên màn ảnh thông qua phim hoạt hình, nữ ĐB cho biết dù đã có kịch bản và những nét vẽ đầu tiên, nhóm sáng tạo vẫn cần được hỗ trợ đào tạo kỹ thuật hoạt hình.

Dù vậy, bà Linh cũng băn khoăn khi các quy định trong dự luật còn chưa rõ. "Khi tác phẩm còn đang thử nghiệm thì cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào tiêu chuẩn nào để xét duyệt hỗ trợ khóa học cho đoàn làm phim nêu trên? Họ sẽ căn cứ vào kịch bản, vào kế hoạch làm phim thử, hay phải chờ đến khi có kết quả đánh giá giá trị, bản sắc của tác phẩm?", ĐB Thùy Linh nêu.

Từ góc độ khác, ĐB Phạm Anh Tuấn (đoàn Ninh Bình) góp ý cần giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tự do sáng tạo và yêu cầu bảo vệ các giá trị lịch sử, văn hóa dân tộc. "Làm thế nào để giải phóng tối đa sức sáng tạo nhưng vẫn giữ vững ranh giới, ngăn ngừa nguy cơ xuyên tạc lịch sử, làm méo mó bản sắc dân tộc trong cơ chế thị trường. Nếu quản lý quá chặt sẽ bóp nghẹt sáng tạo, khiến sản phẩm trong nước thiếu đột phá. Ngược lại, nếu buông lỏng để thị trường tự điều tiết có thể dẫn đến thương mại hóa, bóp méo lịch sử, ảnh hưởng đến an ninh tư tưởng và lòng tự tôn dân tộc", ông Tuấn nhấn mạnh.

Giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết dự thảo đã quy định cơ sở pháp lý để nhận diện, khuyến khích phát triển sản phẩm mang giá trị bản sắc VN. Đồng thời, lựa chọn các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, có sức cạnh tranh và lan tỏa để tập trung nguồn lực đầu tư, khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và đổi mới sáng tạo, xây dựng thương hiệu quốc gia.

Bộ trưởng khẳng định dự luật vừa khuyến khích rộng rãi các sản phẩm mang bản sắc VN, vừa tập trung thu hút đầu tư vào những sản phẩm trọng điểm có khả năng sáng tạo đột phá mang lại giá trị cao. Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu để rà soát làm rõ hơn nội dung, tiêu chí để xác định các sản phẩm bảo đảm tính thực chất hơn.