Chọn nghề trong 'kỷ nguyên AI': Bắt đầu từ ngành công nghệ nào?

Phần 2 chương trình tư vấn trực tuyến "Học các ngành công nghệ thời bùng nổ AI" do Báo Thanh Niên tổ chức vào lúc 14 giờ hôm nay (3.3), tiếp tục giúp học sinh tìm hiểu cách chọn nghề phù hợp với xu hướng công nghệ số, khám phá bản thân, từ đó đưa ra quyết định đúng đắn cho tương lai. 

Chương trình được trực tuyến tại địa chỉ: thanhnien.vn, fanpage Facebook, kênh YouTube, TikTok Báo Thanh Niên. 

ẢNH: NHẬT THỊNH

Tại chương trình, đại diện các trường ĐH sẽ giúp học sinh lớp 12 “giải mã” xu hướng thị trường lao động, nắm bắt những yếu tố quan trọng trong việc lựa chọn ngành học trong lĩnh vực công nghệ.

Bên cạnh đó là thông tin các trường ĐH hiện nay đang tuyển sinh và đào tạo các ngành công nghệ nào, các phương thức xét tuyển, tổ hợp môn, cách đăng ký nguyện vọng ra sao?

Tham gia tư vấn có các khách mời:

ảnh: Lê Thanh Hải

• Tiến sĩ Võ Thanh Hải, Phó giám đốc thường trực ĐH Duy Tân;
• Thạc sĩ Vương Văn Khởi, Giám đốc Trung tâm Tư vấn - Tuyển sinh Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM;
• Thạc sĩ Trương Quang Trị, Phó trưởng phòng Công tác sinh viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành.

Dịp này, các trường thông tin hiện nay đang tuyển sinh và đào tạo những ngành công nghệ nào, phương thức xét tuyển, tổ hợp môn, cách đăng ký nguyện vọng ra sao?

Đại diện các trường hướng dẫn người học làm thế nào để có thể làm chủ công nghệ chứ không bị công nghệ dẫn dắt và đe dọa đến cơ hội việc làm? Các kỹ năng then chốt để tồn tại trong bối cảnh thị trường lao động chịu tác động lớn bởi AI, cũng sẽ được các chuyên gia chia sẻ.

Lưu ý khi chọn học các ngành công nghệ 

Theo tiến sĩ Võ Thanh Hải, Phó giám đốc thường trực ĐH Duy Tân, chỉ còn 3 tháng nữa học sinh lớp 12 bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT, là cơ sở để xét tuyển vào ĐH.

Năm nay quy chế tuyển sinh ĐH có nhiều điểm mới nhưng vẫn tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh. Trong 3 năm gần đây, nhất là năm 2025, chúng ta nghe nhắc đến AI rất nhiều, tốc độ phát triển của AI sau dịch Covid-19 rất nhanh, gia tăng năng suất làm việc trong nhiều lĩnh vực ngay cả khoa học sức khỏe vốn được xem con người là yếu tố quan trọng nhất. AI được ứng dụng trong rất nhiều lĩnh vực kỹ thuật công nghệ như tự động hóa, công nghệ ô tô, công nghệ sinh học...

Trong danh mục của Bộ GD-ĐT có 24 lĩnh vực thì 4 lĩnh vực liên quan đến lĩnh vực công nghê: toán và thống kê; máy tính và công nghệ thông tin; công nghệ kỹ thuật và kỹ thuật. AI đang tác động rất lớn tới nhóm ngành công nghệ.

Các cơ sở giáo dục ĐH tái cấu trúc chương trình đào tạo, ứng dụng AI trong các ngành, hoặc mở ngành AI. Lĩnh vực máy tính và công nghệ thông tin có 9 ngành nhưng có rất nhiều chuyên ngành, đang được nhiều cơ sở đào tạo. 

Do đó, khi đăng ký xét tuyển, các em cần đọc kỹ đề án tuyển sinh vì trên hệ thống chỉ xuất hiện tên ngành chứ không có tên chuyên ngành.

Thạc sĩ Vương Văn Khởi, Giám đốc Trung tâm Tư vấn - Tuyển sinh Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM, cho biết thời gian qua, AI tác động rất lớn tới tất cả các lĩnh vực, ngay cả trong giáo dục. Nó làm thay đổi cấu trúc của lực lượng lao động, làm giảm các công việc mang tính chất tay chân đơn giản thay vào đó là hệ thống, quy trình robot tự động, thay đổi năng suất lao động, giảm chi phí tăng sức cạnh tranh.

Đây là khối ngành đang nhận được sự quan tâm lớn của thí sinh do đó, các trường mở thêm nhiều ngành học, các chuyên ngành sâu, mảng hẹp của lĩnh vực công nghệ. Vì thế, các em chọn ngành công nghệ cũng nên chú ý đến sở trường và năng lực.

Thạc sĩ Trương Quang Trị, Phó trưởng phòng Công tác sinh viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, cho hay AI đang dần thay đổi thế giới. Công nghệ là nền tảng của mọi lĩnh vực vì vậy học công nghệ các em có cơ hội làm việc đa lĩnh vực. Chuyển đổi số đang tạo ra nhu cầu về nguồn nhân lực, doanh nghiệp không chỉ cần người biết sử dụng công nghệ mà còn có khả năng phát triển phần mềm, xây dựng hệ thống giải pháp.

Công nghệ giúp giải quyết rất nhiều vấn đề thực tiễn. Dữ liệu lớn giúp dự báo xu hướng kinh tế, tối ưu hệ thống giao thông, quản lý năng lượng... Các em muốn học cần có tư duy logic, kỹ năng giải quyết vấn đề, tinh thần học hỏi, thích nghi đổi mới sáng tạo...

Trường ĐH Nguyễn Tất Thành luôn cập nhật xu hướng mới nhất, gắn với doanh nghiệp để các em sớm được thực hành, trải nghiệm thực tiễn.

ảnh: Lê Thanh Hải

Các tổ hợp môn xét tuyển khối ngành công nghệ trong năm 2026

Tiến sĩ Võ Thanh Hải thông tin ĐH Duy Tân hiện đào tạo 6 ngành về máy tính và công nghệ thông tin, 12 ngành về công nghệ. Hầu hết các ngành đều đã được kiểm định quốc tế.

Thí sinh lưu ý năm nay nhiều trường sử dụng phương thức xét tuyển kết hợp điểm thi tốt nghiệp và điểm học bạ hoặc điểm đánh giá năng lực... Sau khi chọn ngành, trường, thí sinh cần xem trường đó sử dụng phương thức nào. Một số trường đưa ra tiêu chí phụ, thường nhóm ngành công nghệ sẽ sử dụng tiêu chí về môn toán. Nếu thí sinh có điểm toán dưới 5 hay 6 thì học sẽ khó khăn hơn.

Để học ngành công nghệ thuộc khối STEM, thí sinh cần học tốt môn toán, lý. Nhiều trường xét môn tin học cho các ngành máy tính và công nghệ. Tổ hợp thường là toán, lý, tin; toán, tin, ngoại ngữ...

Theo thạc sĩ Vương Văn Khởi, năm 2026, Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM tuyển các ngành khối công nghệ gồm công nghệ thông tin, khoa học dữ liệu, kỹ thuật phần mềm, thương mại điện tử, thiết kế đồ họa với 4 phương thức: xét điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm học bạ 6 học kỳ, điểm thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM và điểm thi V-SAT.

Trường sử dụng 12 tổ hợp môn cho khối ngành công nghệ gồm A01, C01, C03, C04, D01, D09, D10, D11, D14, D15, X01, X02.

Các em cần rà soát, tìm hiểu kỹ các ngành học, chương trình đào tạo, cơ hội nghề nghiệp, kỹ năng cần có... để chốt lại ngành học mình quan tâm. Ngoài ra các em nên tìm hiểu điểm chuẩn các năm để sử dụng phương thức phù hợp.

Thạc sĩ Trương Quang Trị thông tin Trường ĐH Nguyễn Tất Thành đào tạo các ngành công nghệ như kỹ thuật phần mềm, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu...

Năm 2026 trường sử dụng 5 phương thức: điểm thi tốt nghiệp; điểm học bạ; xét kết hợp điểm trung bình 3 môn 6 học kỳ với điểm tốt nghiệp THPT; xét điểm kỳ thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, điểm V-SAT; xét tuyển thẳng.

ảnh: Lê Thanh Hải

''AI có thể lập trình, có nên học ngành kỹ thuật phần mềm hay không?'' 

Học sinh gửi đến chương trình câu hỏi: ''Em thấy nhiều nước trên thế giới đang sản xuất nhiều robot giống y người, biết làm việc, hoạt động, vậy học ngành nào để có thể sản xuất ra những thiết bị robot này? ĐH Duy Tân có tuyển sinh ngành này?''.

Tiến sĩ Võ Thanh Hải giải đáp: Công nghệ robot là xu hướng tất yếu của tương lai, thay thế con người ở những công việc nguy hiểm. Nhiều trường ĐH đào tạo ngành này. Robot có phần cứng liên quan cơ khí chính xác, phần mềm liên quan tự động hoá, trí tuệ nhân tạo... ĐH Duy Tân đang đào rất nhiều ngành liên quan đến robot như trí tuệ nhân tạo, kỹ thuật điều khiển và tự động hoá, công nghệ kỹ thuật điện - điện tử, cơ điện tử, thiết kế vi mạch... Chỉ tiêu khoảng 1.500 cho những ngành này. Thực hiện quy chế mới, các em cố gắng thi tốt nghiệp THPT đạt  ít nhất 15 điểm 3 môn trong tổ hợp.

Một thí sinh băn khoăn: ''Ngày nay AI có thể lập trình, vậy em có nên học ngành kỹ thuật phần mềm hay không? Ngành này tại Trường ĐH Kinh tế tài chính TP.HCM tuyển phương thức nào và mức điểm khoảng bao nhiêu thì có cơ hội đậu? Làm thế nào để lập trình viên không bị AI cướp mất việc?''.

Thạc sĩ Vương Văn Khởi thông tin: Ngành kỹ thuật phần mềm học về xây dựng phát triển phần mềm, kết hợp giữa tư duy logic, kiến thức công nghệ, khả năng làm việc nhóm để tạo ra các sản phẩm phần mềm. Cơ hội nghề nghiệp gồm lập trình viên, kỹ sư phần mềm, chuyên viên thử kiểm phần mềm, quản lý dự án, phát triển ứng dụng, tư vấn triển khai hệ thống phần mềm doanh nghiệp...

AI hỗ trợ lập trình nhanh hơn ở các câu lệnh đơn giản, giúp tăng năng suất lập trình, tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian tuy nhiên có nhiều rủi ro. Ở những câu lệnh dài, phức tạp, không rõ thì AI cũng đưa ra kết quả sai lệch. Bên cạnh đó có rủi ro liên quan đến bảo mật, sự sáng tạo hạn chế... Vì thế học ngành kỹ thuật phần mềm các em cần trang bị tư duy sáng tạo, khả năng kết nối.

Về điểm chuẩn, các em có thể tham khảo ở những năm trước. Với quy định mới năm nay về điểm 3 môn thi phải đạt 15, điểm chuẩn cũng có thể sẽ thay đổi.

''Em thích ngành công nghệ kỹ thuật ô tô. Vậy ngành này học thiên về kỹ thuật nhiều hơn hay công nghệ nhiều hơn? Ngày nay ô tô điện phát triển nhiều, chương trình đào tạo của Trường ĐH Nguyễn Tất Thành có dạy cả kiến thức về ô tô điện hay không? Học lực của em ở mức trên khá có đậu được không?'' là câu hỏi thí sinh gửi đến chương trình.

Thạc sĩ Trương Quang Trị cho hay đây là ngành kết hợp 2 yếu tố kỹ thuật và công nghệ nhưng trường sẽ thiên về kỹ thuật vận hành thiết kế, ứng dụng thực tế. Các em được học kiến thức về cơ khí, điện tử, tự động hóa, sản xuất lắp ráp... Kết hợp kiến thức công nghệ số, kỹ thuật hiện đại... Trường đầu tư cơ sở thực hành, cập nhật xu hướng hiện đại, trong đó có xe điện và ô tô thông minh.

Với học lực khá em hoàn toàn có khả năng tham gia xét tuyển ngành công nghệ kỹ thuật ô tô, sử dụng tổ hợp A00 (toán, lý, hoá) hoặc A01 (toán, lý, tiếng Anh).

ảnh: lê Thanh Hải

Đừng để công nghệ thay thế, dẫn dắt

Chia sẻ với thí sinh có ý định thi vào các các ngành công nghệ, tiến sĩ Võ Thanh Hải khuyên: ''Các em đừng để công nghệ thay thế, dẫn dắt, phải sử dụng công nghệ để đưa ra giải pháp tối ưu''. Đồng thời tiến sĩ Hải thông tin lĩnh vực này khan hiếm nhân lực và học khó nên Chính phủ khuyến khích sinh viên học lĩnh vực STEM trong đó có kỹ thuật công nghệ được vay vốn 5 triệu đồng/tháng, tối đa 500 triệu trong suốt khóa học với lãi suất rất thấp 4,8%/năm. Ngoài ra các trường cũng có chính sách học bổng thu hút sinh viên. ĐH Duy Tân có học bổng miễn học phí 100% chương trình khoa học máy tính nếu thí sinh có điểm thi cao và có chứng chỉ ngoại ngữ. Ngoài ra có học bổng nhiều mức cho thí sinh điểm cao học các ngành công nghệ; học bổng do các doanh nghiệp tài trợ.

Thạc sĩ Vương Văn Khởi cho hay: ''Chúng ta cần hiểu đúng về tác động của AI và công nghệ, lúc đó sẽ bớt lo lắng, đối diện với nó và học cách cùng chung sống, chủ động tiếp cận và vận dụng. Sinh viên cần thay đổi cách học và làm việc, tập trung đến sự sáng tạo, kết nối liên ngành, đa ngành và cảm úc, trải nghiệm để tạo ra sản phẩm. Cùng với đó là phát triển kỹ năng học tập suốt đởi, không ngừng nâng cao, cập nhật kiến thức''.

Thạc sĩ Khởi cũng cho hay năm 2026, trường dành học bổng 30% toàn khóa học cho sinh viên học ngành công nghệ.

Còn thạc sĩ Trương Quang Trị khuyên sinh viên cần chủ động trong học tập, sáng tạo, tham gia các CLB khởi nghiệp... Học bằng tư duy của chính mình, đừng học bằng công cụ, đừng phụ thuộc vào AI. ''Hãy biến AI thành trợ lý chứ không phải là để AI làm thay. AI không bao giờ thay thế con người nên nếu chúng ta có kỹ năng giao tiếp, sáng tạo, giao tiếp... thì sẽ làm việc tốt, xử lý được các tình huống thực tế'', thạc sĩ Trị nhấn mạnh. 

Thạc sĩ Trị cũng thông tin Trường ĐH Nguyễn Tất Thành có học bổng khuyến học 17 triệu đồng cho thí sinh trúng tuyển nhập học. Học bổng thủ khoa, học bổng tài năng, học bổng tri ân, học bổng doanh nghiệp... Nữ sinh học các ngành kỹ thuật công nghệ được học bổng giảm 30% học phí toàn khóa.

Bạn đọc có thể xem phần 1 của chương trình TẠI ĐÂY.