Chưa tốt nghiệp, sinh viên đã được doanh nghiệp 'đặt hàng'

Đặt hàng nhân lực, doanh nghiệp vào cuộc từ sớm

Tại nhiều trường cao đẳng ở TP.HCM, doanh nghiệp không còn xuất hiện ở khâu cuối cùng là tuyển dụng, mà đã tham gia từ khi chương trình đào tạo được xây dựng. Từ góp ý chuẩn đầu ra, cử chuyên gia giảng dạy đến tiếp nhận sinh viên thực tập và cam kết tuyển dụng, mối liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp ngày càng chặt chẽ.

Ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM, cho rằng đây là bước chuyển tất yếu của giáo dục nghề nghiệp trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh.

ẢNH: THƯƠNG NGUYÊN

Theo ông Tuấn, trước đây phần lớn doanh nghiệp chỉ tuyển dụng sau khi người học tốt nghiệp. Điều này khiến doanh nghiệp phải đào tạo lại, trong khi nhiều sinh viên lại gặp khó khăn khi tìm việc đúng chuyên môn. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp đã chủ động tham gia ngay từ đầu vào quá trình đào tạo thông qua việc đặt hàng về số lượng nhân lực, tiêu chuẩn kỹ năng nghề, kỹ năng số, ngoại ngữ, tác phong công nghiệp, đồng thời phối hợp xây dựng chương trình, cử chuyên gia giảng dạy và tiếp nhận sinh viên thực tập.

"Đây là sự chuyển dịch từ tư duy đào tạo những gì nhà trường có sang đào tạo những gì doanh nghiệp cần. Doanh nghiệp đang chuyển từ vai trò người sử dụng lao động sang đồng thiết kế chương trình đào tạo", ông Tuấn nhận định.

Thực tế này đang diễn ra tại nhiều trường cao đẳng trên địa bàn TP.HCM.

Theo bà Phan Thị Lệ Thu, Phó hiệu trưởng thường trực Trường cao đẳng Viễn Đông, doanh nghiệp luôn được xác định là đối tác chiến lược trong toàn bộ quá trình đào tạo. Hiện nay trường đang nhận được các đơn đặt hàng nhân lực từ nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn như Đông Phương Group, Vinpearl (Phú Quốc, Nha Trang, Hội An), VinFast An Sương, MB Bank - Chi nhánh Tân Phú, Bệnh viện Nhi đồng 2, THE SOI SPA…

Mỗi năm, các doanh nghiệp đặt hàng từ 10-50 sinh viên cho từng ngành nghề, tập trung ở các lĩnh vực dịch vụ - du lịch, kinh tế, công nghệ thông tin, cơ khí, điện, công nghệ ô tô, chăm sóc sắc đẹp và điều dưỡng. Riêng Bệnh viện Nhi đồng 2 hằng năm đều đặt hàng tuyển dụng từ 20 điều dưỡng trở lên ngay khi sinh viên còn đang học.

ẢNH: THƯƠNG NGUYÊN

Nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp khác cũng đang mở rộng mô hình hợp tác với doanh nghiệp. Bà Nguyễn Thị Mộng Lành, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông Trường cao đẳng Bách khoa Sài Gòn, cho biết nhà trường hiện hợp tác với nhiều doanh nghiệp lớn ở các lĩnh vực có nhu cầu nhân lực cao. Trong đó, Vinpearl đồng hành đào tạo ngành Nhà hàng - Khách sạn; LG Electronics Việt Nam phối hợp đào tạo các ngành công nghệ thông tin, điện - điện tử; Pioneer Việt Nam tham gia đào tạo ngành công nghệ kỹ thuật ô tô.

Theo bà Lành, doanh nghiệp không chỉ tiếp nhận sinh viên thực tập hay tuyển dụng sau tốt nghiệp mà còn tham gia xây dựng chương trình đào tạo, cập nhật công nghệ mới, cử chuyên gia hướng dẫn thực hành và đánh giá năng lực người học. Qua đó, sinh viên được tiếp cận môi trường làm việc thực tế ngay từ khi còn học, giúp rút ngắn khoảng cách giữa kiến thức trên giảng đường và yêu cầu của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp tham gia từ khâu đào tạo

Theo bà Phan Thị Lệ Thu, điểm khác biệt của mô hình này là doanh nghiệp đồng hành với sinh viên ngay từ khi nhập học. Doanh nghiệp cùng nhà trường ký cam kết bảo đảm cơ hội việc làm với phụ huynh và sinh viên thông qua học phần doanh nghiệp, kiến tập, thực tập và tuyển dụng trong suốt quá trình học.

Ngay từ năm nhất, sinh viên đã được tham gia các học phần do doanh nghiệp phối hợp triển khai, được thực tập có lương và làm việc trong môi trường thực tế. Sau mỗi đợt thực tập, doanh nghiệp cấp giấy chứng nhận thời gian và kinh nghiệm làm việc để bổ sung vào hồ sơ năng lực, tạo lợi thế khi ứng tuyển.

Theo bà Mộng Lành, sinh viên tham gia các chương trình hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp còn được trả lương trong thời gian thực tập, hỗ trợ chỗ ở, ăn uống và đi lại theo chính sách của từng đơn vị. Trên 90% sinh viên hoàn thành tốt kỳ thực tập được doanh nghiệp tiếp nhận làm việc, tạo lợi thế lớn khi bước vào thị trường lao động.

Không chỉ phía nhà trường, doanh nghiệp cũng nhìn nhận việc tham gia từ sớm vào quá trình đào tạo là giải pháp để giải bài toán thiếu hụt nhân lực chất lượng.

ẢNH: THÀNH MINH

Bác sĩ Phạm Thành Minh, Giám đốc đào tạo chuyên môn THE SOI SPA, cho biết sự phát triển của ngành spa khiến lĩnh vực này không còn chỉ dừng ở chăm sóc thư giãn mà đang chuyển mạnh sang chăm sóc sức khỏe chủ động. Điều đó kéo theo yêu cầu ngày càng cao đối với nguồn nhân lực.

Theo ông Minh, kỹ thuật viên hiện không chỉ cần thành thạo kỹ năng xoa bóp, bấm huyệt mà còn phải nắm kiến thức về giải phẫu, sinh lý, kinh lạc, huyệt đạo, nguyên tắc an toàn và giới hạn chuyên môn. Trong khi đó, nhiều lao động "tay ngang" tuy có kỹ năng thực hành nhưng thiếu nền tảng y khoa, khiến doanh nghiệp phải mất nhiều thời gian đào tạo lại và khó bảo đảm chất lượng dịch vụ đồng đều.

"Đó là lý do chúng tôi chủ động liên kết với các trường cao đẳng để tham gia đào tạo ngay từ đầu. Doanh nghiệp không chỉ tìm kiếm người biết thực hiện kỹ thuật mà hướng tới đội ngũ vừa vững tay nghề, vừa hiểu cơ thể con người, có tư duy an toàn và đủ năng lực đồng hành cùng khách hàng trong quá trình chăm sóc sức khỏe", ông Minh nói.

Theo ông Minh, sinh viên thực tập tại doanh nghiệp được các bác sĩ y học cổ truyền và đội ngũ chuyên môn trực tiếp hướng dẫn, có phụ cấp theo năng lực và được ưu tiên tuyển dụng sau khi tốt nghiệp. Sau khi trở thành nhân viên chính thức, các em tiếp tục được đào tạo chuyên môn định kỳ, có lộ trình phát triển từ kỹ thuật viên đến các vị trí hướng dẫn chuyên môn hoặc quản lý cơ sở.

Ông Trần Anh Tuấn cho rằng đây là một trong những giải pháp hiệu quả nhất để thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Khi doanh nghiệp tham gia từ khâu xác định chuẩn đầu ra, chương trình đào tạo sẽ sát hơn với công việc thực tế. Sinh viên được học trong môi trường doanh nghiệp nên rút ngắn thời gian thích nghi sau tốt nghiệp, trong khi doanh nghiệp cũng giảm đáng kể chi phí tuyển dụng và đào tạo lại.

Giá trị lớn nhất của mô hình không chỉ nằm ở việc doanh nghiệp có nhân lực hay sinh viên có việc làm, mà còn hình thành hệ sinh thái liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Trong đó, doanh nghiệp trở thành một chủ thể của quá trình đào tạo, chứ không chỉ là đơn vị sử dụng lao động.