Sự thay đổi từ nhận thức của phụ huynh cho đến cam kết chất lượng của các cơ sở đào tạo nghề đang biến mô hình này trở thành một lựa chọn chủ động và đầy tiềm năng của học sinh.
Tín hiệu vui
Vừa qua toàn TP.HCM có 151.254 học sinh đăng ký dự thi lớp 10. Trong khi đó, số lượng học sinh tốt nghiệp (THCS) lên đến 169.080 em. Điều này đồng nghĩa với việc có đến 17.826 học sinh đã chủ động đứng ngoài cuộc đua vào lớp 10 công lập để chọn cho mình những lối đi riêng như du học, học giáo dục thường xuyên (GDTX) hoặc học nghề theo học hệ trung cấp, cao đẳng nghề
Nhìn nhận về làn sóng dịch chuyển này, thạc sĩ Trần Phương, Hiệu trưởng Trường trung cấp Việt Giao (TP.HCM) chia sẻ, việc ngày càng có nhiều học sinh chủ động lựa chọn học nghề sau khi tốt nghiệp THCS là một tín hiệu rất tích cực.
"Trước đây, không ít gia đình vẫn quan niệm rằng học xong lớp 9 thì con đường duy nhất là phải vào lớp 10 công lập, sau đó học đại học. Tuy nhiên, thực tế thị trường lao động cho thấy thành công của một người không phụ thuộc hoàn toàn vào con đường phổ thông truyền thống. Học nghề sau lớp 9 không phải là lựa chọn "thấp hơn" hay chỉ dành cho những học sinh có học lực chưa tốt. Đây là một hướng đi khác có tính thực tiễn cao, giúp người học được tiếp cận nghề nghiệp sớm và tham gia thị trường lao động sớm hơn", thạc sĩ Trần Phương phân tích.
Chính sách miễn 100% học phí theo Nghị định số 238/2025/NĐ-CP đang trở thành đòn bẩy mạnh mẽ thu hút học sinh tuổi 15 gia nhập hệ thống giáo dục nghề nghiệp
ẢNH: THƯƠNG NGUYÊN
Đòn bẩy lớn tạo nên sức hút của trường nghề hiện nay chính là các chính sách trợ lực rất mạnh từ Nhà nước. Theo Nghị định số 238/2025/NĐ-CP của Chính phủ, người tốt nghiệp THCS học tiếp lên trình độ trung cấp thuộc đối tượng được miễn 100% học phí. Đồng thời, người học một số nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm theo danh mục còn thuộc diện được giảm 70% học phí. Điều này hoàn toàn phù hợp với chủ trương đẩy mạnh giáo dục hướng nghiệp, phân luồng học sinh theo Quyết định số 522/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
Không khí tuyển sinh sôi động từ các trường nghề
Chính sự thay đổi mang tính bước ngoặt về cả nhận thức lẫn cơ chế chính sách này đã mang đến không khí tuyển sinh vô cùng sôi động tại các trường nghề trên địa bàn thành phố ngay trong mùa tuyển sinh năm nay.
Ghi nhận thực tế tại Trường trung cấp Việt Giao, lượng hồ sơ quan tâm và đăng ký xét tuyển của học sinh tốt nghiệp THCS tính đến thời điểm hiện tại đã đạt hơn 200 hồ sơ, tăng hơn 50% so với cùng kỳ năm ngoái, hướng tới hoàn thành chỉ tiêu 200 học sinh ở các nhóm ngành quản trị khách sạn, hướng dẫn du lịch, kỹ thuật chế biến món ăn...
Tại Trường trung cấp Bách Nghệ, NGƯT-TS Phan Hoàng Dũng, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết tính đến thời điểm hiện tại, trường đã tiếp nhận hơn 500 hồ sơ của học sinh tốt nghiệp THCS đăng ký xét tuyển. Con số này đã gần tương đương với tổng số 526 học sinh trúng tuyển của cả mùa tuyển sinh năm 2025 trước đó, trong khi đợt tuyển sinh năm nay vẫn còn kéo dài đến tận tháng 10. Theo thầy Dũng, định kiến "học lực yếu mới đi học nghề" đã hoàn toàn không còn chỗ đứng khi trường ghi nhận rất nhiều trường hợp các em có lực học khá, giỏi ở THCS nhưng vẫn quyết định nộp đơn vào trường nghề vì có định hướng cá nhân rõ ràng từ sớm.
Tương tự, thạc sĩ Trần Nguyên Thục, Hiệu trưởng Trường trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật quận 12 (TP.HCM), thông tin đến nay nhà trường cũng đã tuyển được hơn 500 học sinh. Với việc mùa tuyển sinh còn kéo dài đến tháng 10 và lượng hồ sơ thường tăng mạnh sau khi công bố điểm chuẩn lớp 10 công lập, nhà trường kỳ vọng số lượng học sinh đăng ký sẽ tiếp tục tăng trong những tháng tới, hướng tới quy mô tuyển sinh tương đương hoặc cao hơn năm 2025 (với 1.100 học sinh).
Sức hút từ thị trường lao động
Lý giải về việc làn sóng học nghề tuổi 15 ngày càng nhận được sự đón nhận cởi mở, các chuyên gia giáo dục đều cho rằng nút thắt lớn nhất đã được gỡ bỏ khi phụ huynh bắt đầu nhìn nhận giáo dục bằng lăng kính thực tế: sự dịch chuyển nhu cầu của thị trường lao động.
Tiến sĩ Phan Hoàng Dũng phân tích: "Phụ huynh bây giờ rất nhạy bén, họ nhìn thẳng vào vị trí việc làm thực tế. Rất nhiều vị trí tuyển dụng tại các cơ quan, doanh nghiệp hiện nay chỉ yêu cầu nhân sự có trình độ trung cấp hoặc sơ cấp, miễn là thạo việc, vững tay nghề và giữ kỷ luật tốt. Phụ huynh đã nhìn thấy bài toán thực tế đó để định hướng cho con đi con đường ngắn hơn, thực chất hơn nhưng lại vô cùng vững chắc".
Nhiều học sinh tốt nghiệp THCS hiện nay chủ động đứng ngoài cuộc đua lớp 10 công lập để lựa chọn hướng đi học nghề phù hợp với năng lực bản thân
THƯƠNG NGUYÊN
Bên cạnh đó, để xóa bỏ hoàn toàn rào cản tâm lý lo ngại "đứt gãy" con đường học vấn, các trường nghề đang triển khai rất tốt mô hình đào tạo song hành (học song song kiến thức văn hóa THPT và chuyên môn nghề).
Thạc sĩ Trần Phương nhấn mạnh: "Học trung cấp sau lớp 9 không hề đóng lại cánh cửa đại học. Tinh thần của giáo dục nghề nghiệp hiện nay là xây dựng một hệ thống mở và linh hoạt. Sau khi hoàn thành chương trình, nếu đáp ứng đủ điều kiện về khối lượng kiến thức văn hóa và quy định tuyển sinh, các em hoàn toàn có thể tiếp tục liên thông lên cao đẳng, đại học khi đã có sẵn bằng nghề, kỹ năng thực hành và kinh nghiệm thực tế trong tay. Khi học tiếp lên cao hơn, các em đã có một 'đường dự phòng' nghề nghiệp cực kỳ vững chắc".
Doanh nghiệp chú trọng đặc biệt vào khả năng làm được việc ngay
Năng lực thực tế của học sinh trường nghề không còn dừng lại ở những nhận định, mà đã được chứng minh đanh thép bằng kết quả chuyên môn vượt trội và tỷ lệ ra trường là có việc làm.
Khảo sát tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp như Trường trung cấp Việt Giao, Trường trung cấp Bách Nghệ, tỷ lệ học sinh có việc làm ngay hoặc tiếp tục học nâng cao sau khi tốt nghiệp hiện đạt con số 100%. Nhiều học sinh thuộc các ngành kỹ thuật, công nghệ hay dịch vụ, du lịch, nhà hàng, khách sạn đã tự chủ được kinh tế và được doanh nghiệp săn đón ngay từ khi còn thực tập.
Đứng ở góc độ đơn vị sử dụng lao động, ông Hồ Tứ, Giám đốc kinh doanh Công ty TNHH Đầu tư Du lịch Quốc tế MGM, nhận định: "Đối với các ngành dịch vụ và du lịch lữ hành, doanh nghiệp chúng tôi không đặt nặng bằng cấp cao hay thấp, mà chú trọng đặc biệt vào việc ứng viên có làm được việc ngay hay không, thái độ giữ kỷ luật, trách nhiệm và kỹ năng giao tiếp thực tế như thế nào. Học sinh trường nghề được đào tạo theo mô hình "học thật, làm thật" từ năm 15 tuổi nên đến năm 18 tuổi, các em đã sở hữu tác phong công nghiệp rất chín chắn, độ nhạy bén với công việc và khả năng thích nghi môi trường cực kỳ cao. Đây là lợi thế cạnh tranh rất lớn của các em so với những bạn đồng trang lứa chỉ thuần học lý thuyết".
Bình luận (0)