Chung dòng máu Lạc Hồng: Người kết nối tri thức, văn hóa trong đồng bào Khmer

XEM VIỆC HỌC NHƯ "CHÌA KHÓA" THAY ĐỔI CỘNG ĐỒNG

Sinh ra trong một gia đình Khmer giàu truyền thống cách mạng ở xã Thạnh Lộc, tỉnh Kiên Giang (nay là tỉnh An Giang), tuổi thơ của đại đức Danh Út trải qua nhiều vất vả. Khi chưa tròn 1 tuổi, ông mất cha, người mẹ một mình gồng gánh nuôi 8 anh em trong nghèo khó. Tuổi thơ cơ cực đã hun đúc trong ông ý chí vượt lên nghịch cảnh để sống tốt, có ích vì cộng đồng.

Năm 12 tuổi, ông được gia đình xin vào chùa Thôn Dôn để có chỗ nương thân và học hành. Môi trường tu học trong chùa, với sự dìu dắt của các vị sư và tinh thần hiếu học nơi đây đã mở ra cho ông một hướng đi khác. "Ngày xưa nhà nghèo, không có điều kiện học hành đầy đủ. Khi vào chùa, được tạo điều kiện đến trường, tôi mới nhận ra rằng chỉ có học mới giúp được cho đạo và cho đời", đại đức Danh Út tâm sự.

ẢNH: TRẦN NGỌC

Trong 15 năm miệt mài, ông lần lượt hoàn thành cử nhân xã hội học (năm 2010), cử nhân Việt Nam học (năm 2012), rồi tiếp tục học thạc sĩ chuyên ngành văn hóa Khmer Nam bộ. Năm 2022, ở tuổi 40, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ chuyên ngành văn hóa học tại Trường Ngôn ngữ - Văn hóa - Nghệ thuật Khmer Nam bộ và Nhân văn (ĐH Trà Vinh). Cột mốc ấy không chỉ là niềm tự hào của riêng ông, mà còn là biểu tượng cho tinh thần hiếu học, khát vọng vươn lên của đồng bào Khmer trong thời kỳ hội nhập.

Đại đức Danh Út xem việc học là "chìa khóa" để thay đổi cộng đồng. Vì vậy, tại chùa Thôn Dôn, phong trào học tập được duy trì với nhiều lớp từ chương trình phổ thông, cho đến lớp song ngữ Việt - Khmer, lớp Pali, Vini, dạy chữ Khmer và nhạc ngũ âm truyền thống. Ở các lớp học này, không chỉ có sư sãi mà cả con em phật tử trong vùng cũng được khuyến khích đến học. Những lớp học giản dị ở cửa chùa trở thành nơi ươm mầm tri thức cho nhiều thế hệ. "Muốn giúp đồng bào Khmer phát triển kinh tế thì trước hết phải thay đổi nhận thức. Muốn thay đổi nhận thức thì phải bắt đầu từ giáo dục", đại đức Danh Út chia sẻ.

Ngoài việc giảng dạy, ông còn trực tiếp vận động từng gia đình cho con em đến trường, học nghề, tiếp cận kiến thức mới. Nhiều gia đình trước đây còn e dè chuyện học hành, nay đã chủ động cho con theo học dài hạn. Nhiều đệ tử của đại đức Danh Út và con em đồng bào dân tộc Khmer đã có bằng cao đẳng, đại học.

ẢNH: NVCC

NHỮNG CÂY CẦU MANG HỒN VĂN HÓA KHMER

Nếu con đường học vấn giúp đại đức Danh Út lan tỏa tri thức, thì những cây cầu giao thông nông thôn là minh chứng rõ nét nhất cho tấm lòng vì cộng đồng của ông.

Thấu hiểu cảnh đi lại khó khăn của bà con nông thôn, nơi những chuyến đò ngang tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt vào mùa mưa, đại đức Danh Út cùng Hội Từ thiện chùa Thôn Dôn vận động nhà hảo tâm xây dựng, sửa chữa nhiều cây cầu, con đường bê tông. Điểm đặc biệt là các cây cầu này không chỉ phục vụ giao thông mà trên mỗi cầu đều được trang trí các biểu tượng như rắn thần Naga, pháp luân hay hình ảnh chư thiên khá tinh xảo, đẹp mắt - những họa tiết gắn liền với Phật giáo Nam tông Khmer và bản sắc văn hóa đồng bào Khmer. Ông đã biến mỗi công trình dân sinh thành một "tác phẩm văn hóa", vừa tiện ích, vừa góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc.

Không hiếm những buổi sáng sớm hay chiều muộn, người dân thấy trụ trì Danh Út cùng các vị sư trẻ và phật tử trực tiếp tham gia thi công, từ trộn hồ đến đổ khuôn, chạm khắc hoa văn. Hình ảnh ấy tạo nên sự gần gũi, lan tỏa tinh thần gắn kết cộng đồng.

Tại xã Thạnh Lộc, đại đức Danh Út và Hội Từ thiện chùa Thôn Dôn đã giúp xây dựng gần 10 cây cầu nông thôn tải trọng lớn, như các cầu Tà Ben (450 triệu đồng), Cựa Gà (350 triệu đồng), Kinh 5 (350 triệu đồng) hoặc cầu số 9 (450 triệu đồng)... góp phần giúp người dân đi lại thuận tiện và thay đổi diện mạo nông thôn rõ rệt.

Đại đức Danh Út chia sẻ mỗi cây cầu được hoàn thành sẽ nối thêm niềm vui ở đôi bờ, mở ra cơ hội phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân. Cho nên khi phật tử hoặc chính quyền địa phương thông tin là ông đi đến nơi có cầu xuống cấp, hoặc chưa có cầu kiên cố để khảo sát và gặp chính quyền trao đổi, thống nhất phương án thực hiện. Nhờ có uy tín và luôn công khai minh bạch kinh phí nên nhà hảo tâm sẵn sàng đóng góp chi phí xây cây cầu ở nhiều nơi. Tính đến nay, ông đã góp sức xây dựng hơn 100 cây cầu nông thôn, góp phần thay đổi diện mạo sông nước miền Tây.

"Tuổi thơ gắn liền với những chuyến đi xuồng, lội bộ hàng cây số mới tới trường nên tôi luôn tâm nguyện làm sao để con em quê hương không còn phải đối mặt với khó khăn tương tự. Mỗi cây cầu xây dựng không chỉ nối liền những con đường mà còn mở ra cơ hội đến trường an toàn cho học sinh và góp phần giúp địa phương xây dựng nông thôn mới. Tôi mong muốn làm càng nhiều cầu bê tông càng tốt", đại đức Danh Út nói.

ẢNH: NVCC

TẤM GƯƠNG CHO NGƯỜI TRẺ

Không dừng lại ở việc xây cầu, đại đức Danh Út còn tích cực thực hiện các hoạt động mang lại lợi ích cho cộng đồng. Ông đã vận động xây hàng chục căn nhà cho người nghèo khó khăn về nhà ở; trùng tu nhiều chùa Khmer trong khu vực và tặng nhiều hệ thống lọc nước phục vụ nước sạch cho bà con các khu vực vùng sâu vùng xa, biên giới. Ngoài ra, ông và Hội Từ thiện chùa Thôn Dôn xây dựng phòng khám bệnh y học cổ truyền phục vụ miễn phí cho người dân; xây dựng lò hỏa táng từ thiện tại chùa và cấp quan tài miễn phí cho người dân khó khăn qua đời.

Từ một cậu bé mồ côi đến khi thành tiến sĩ, hành trình vượt khó của đại đức Danh Út đã tạo động lực mạnh mẽ cho cộng đồng. Tại chùa Thôn Dôn, ông lặng lẽ làm một "nhịp cầu" nối giữa đạo và đời, giữa tri thức và lòng nhân ái để mang lại những giá trị tốt đẹp cho xã hội.

"Mỗi khi thấy cây cầu mới hoàn thành hoặc trường hợp khó khăn nào đó được mình giúp bớt khó khăn trong cuộc sống, cảm giác trong lòng rất vui. Đó là động lực để tôi tiếp tục hành trình làm việc ý nghĩa cho xã hội, giúp đồng bào dân tộc Khmer và mọi người có thêm điều kiện sống tốt hơn, có điều kiện vươn lên", đại đức Danh Út cho biết.