Chuyên gia Pháp: 'Trẻ em cần hiểu về AI trước khi có thể sử dụng'

Lan Chi
Lan Chi
Trong khuôn khổ chương trình 'Tháng 11 Kỹ thuật số 2026', Viện Pháp tại Việt Nam vừa phối hợp với Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH), ArtTech Hub và ArtTech Club, tổ chức hội thảo 'Khi AI gặp gỡ văn hóa và giáo dục'. Chương trình thu hút sự quan tâm của đông đảo giảng viên và sinh viên.

Một trong những diễn giả chính tại hội thảo "Khi AI gặp gỡ văn hóa và giáo dục" là chuyên gia Valentin Schmite, giảng viên chuyên về lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) tại các trường danh tiếng của Pháp như Đại học Khoa học chính trị Paris (Sciences Po), Đại học Sorbonne… Vốn cũng là nhà đồng sáng lập kiêm tổng giám đốc một công ty về AI, cộng với kinh nghiệm từ hơn một thập niên giảng dạy tại đại học, ông Schmite đã giúp các sinh viên có được góc nhìn rất thực tế về lĩnh vực này.

Chuyên gia Pháp: 'Trẻ em cần hiểu về AI trước khi có thể sử dụng' - Ảnh 1.

Ông Valentin Schmite cho rằng tối thiểu học sinh phải từ 15 tuổi mới thật sự có thể sử dụng AI một cách độc lập

ảnh: IFV

Bắt buộc AI… phản biện

Chuyên gia Pháp dành một phần thời gian để nhắc lại lịch sử hình thành và những nguyên tắc cơ bản của AI. Những điều tưởng chừng cơ bản, nhưng nhiều bạn trẻ bỏ qua, không tìm hiểu, dẫn đến hiểu sai và sử dụng AI sai cách. 

Chẳng hạn, có rất nhiều mô hình AI, từ phổ biến như ChatGPT đến các mô hình AI chuyên sâu cho những lĩnh vực khác nhau… Mỗi mô hình sẽ có mục đích sử dụng khác nhau, và ở riêng từng mô hình, cách thức sử dụng cũng mang lại hiệu quả rất khác.

Ông Schmite nêu ví dụ: "Nếu bạn chỉ dùng AI để giải bài tập, hoặc tìm câu trả lời tổng hợp ngắn gọn kiểu gạch đầu dòng mà không chịu tìm hiểu thêm thì sẽ làm giảm khả năng tư duy và không tích lũy được những kiến thức chuyên sâu". Nhưng ngược lại, nếu hiểu được một trong những nguyên tắc cơ bản của ChatGPT là đưa ra câu trả lời "có khả năng xảy ra cao nhất" dựa trên kho dữ liệu khổng lồ mà nền tảng này có thể truy cập, thì việc đưa ra những câu hỏi cụ thể, với nhiều chi tiết, người dùng có thể tiếp cận được những thông tin giá trị và rất "đo ni đóng giày" với mục đích tìm hiểu của mình.

Tương tự, nếu một em học sinh dùng ChatGPT chỉ để dịch nhanh một văn bản tiếng nước ngoài thì lâu dài sẽ làm giảm trình độ ngoại ngữ, trong khi đó, nếu dành thời gian để "học" ngoại ngữ với mô hình AI này thì em sẽ ít nhiều tiến bộ. 

Một điểm quan trọng khác mà vị giảng viên Trường Sciences Po nhấn mạnh là các công cụ AI thường rất "nịnh". Đây là điều có thể mang đến những hệ quả tai hại như làm giảm tư duy phản biện, tự đánh giá cao bản thân, đặc biệt là với những người dùng nhỏ tuổi. "Một trong những giải pháp là các bạn đặt những câu hỏi bắt buộc AI phản biện, ví dụ: Hãy nêu những lý do để chứng minh rằng ý mà tôi vừa nêu có những điểm không chính xác", theo ông Schmite.

Một điều khiến cho nhiều người băn khoăn là dù có kho dữ liệu khổng lồ, nhưng liệu AI có thật sự tiếp cận những nguồn kiến thức chất lượng và chuyên sâu vì thông thường, những nguồn tài liệu này đều phải trả tiền mới truy cập được, chẳng hạn bài báo khoa học ở các tạp chí chuyên ngành? 

Dùng AI giống như sử dụng điện, điện rất cần thiết với đời sống, nhưng có con nhỏ thì gia đình phải tránh để trẻ tiếp xúc. Khi lớn hơn, đã hiểu những nguy cơ có thể xảy ra và được hướng dẫn những nguyên tắc an toàn về điện thì trẻ mới được sử dụng.

Chuyên gia Valentin Schmite

Chuyên gia Pháp cho biết, có nhiều mô hình AI, nếu sử dụng những mô hình dạng phổ thông và miễn phí thì đúng là việc tiếp cận những nguồn kiến thức như vừa nêu sẽ bị giới hạn, tuy nhiên, người dùng có thể chấp nhận trả tiền để mua những mô hình chuyên sâu, cụ thể là những công cụ AI dành cho các nhà nghiên cứu khoa học. Những công cụ này có thể truy cập được các kho dữ liệu chuyên ngành, ví dụ những tạp chí danh tiếng như Nature… "Ngoài ra, nếu bạn là giảng viên, sinh viên, chuyên gia và có thể vào được thư viện số của trường, hoặc đọc được các bài báo khoa học, bạn có thể cung cấp cho công cụ AI của mình, để 'huấn luyện' AI, đồng thời có thể đặt nhiều câu hỏi để cùng AI phân tích chi tiết nguồn dữ liệu đã cung cấp", ông nói thêm.

Chuyên gia Pháp: 'Trẻ em cần hiểu về AI trước khi có thể sử dụng' - Ảnh 2.

Ông Valentin Schmite nhắc lại về lịch sử phát triển của AI

ảnh: IFV

Tuổi trưởng thành kỹ thuật số

Trả lời câu hỏi của Thanh Niên bên lề hội thảo về việc cần cân nhắc khi cho học sinh nhỏ tuổi sử dụng AI, vị giảng viên Trường Sciences Po nhận định: "Nhà trường có thể - và theo tôi là rất nên - giúp các em hiểu về AI. Hiểu để khi được sử dụng thì sẽ sử dụng đúng cách". Giống như sử dụng điện, điện rất cần thiết với đời sống, nhưng có con nhỏ thì gia đình phải tránh để trẻ tiếp xúc. Khi lớn hơn, đã hiểu những nguy cơ có thể xảy ra và được hướng dẫn những nguyên tắc an toàn về điện thì trẻ mới được sử dụng. 

Với AI, nhà trường có thể cung cấp dần cho học sinh những kiến thức, bắt đầu từ những điều đơn giản như lịch sử hình thành, nguyên tắc hoạt động cơ bản, cách sử dụng hiệu quả, những hạn chế của AI… Và để làm được điều này thì giáo viên cần được tập huấn và cung cấp giáo án phù hợp với độ tuổi của học sinh.

"Từng chút một, các em nhỏ sẽ tích lũy những nền tảng quan trọng về AI từ trường học, nhưng để thật sự có thể sử dụng một cách độc lập, theo tôi thì tối thiểu phải từ 15 tuổi", ông Schmite nhấn mạnh. 

Chuyên gia Pháp: 'Trẻ em cần hiểu về AI trước khi có thể sử dụng' - Ảnh 3.

Hội thảo thu hút đông đảo sinh viên tham dự

ảnh: IFV

Từ năm 2023, Lưỡng viện quốc hội Pháp đã thông qua luật quy định "trưởng thành về kỹ thuật số" là 15 tuổi, theo đó, thiếu niên phải từ 15 tuổi mới có thể tự do đăng ký và sử dụng mạng xã hội mà không cần sự cho phép của ba mẹ. Đây là độ tuổi các em vào cấp 3, và bắt đầu có khả năng phân định trước một môi trường rộng lớn như mạng xã hội, với nhiều điều thú vị nhưng cũng không ít cạm bẫy. "Và AI thì cũng tương tự như mạng xã hội, các em cần phải có đủ sự chín chắn mới có thể sử dụng một cách tự do", ông Schmite kết luận.


Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.