Có nên tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH?

ĐỀ XUẤT TÁCH 2 KỲ THI

Sáng 14.7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục các nội dung của phiên họp thứ tư, Quốc hội khóa XVI (đợt 2). Phát biểu tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị Chính phủ quan tâm nghiên cứu kỹ 2 quan điểm về việc tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT để đưa ra giải pháp hữu hiệu.

Theo ông Vinh, việc tổ chức kỳ thi "2 trong 1", gồm tốt nghiệp THPT và xét tuyển ĐH, có thuận lợi là tiết kiệm công sức cho người dân và chi phí cho xã hội song cũng bộc lộ bất cập khi thí sinh (TS) chịu áp lực phải đạt điểm cao để xét tuyển ĐH, từ đó làm gia tăng nguy cơ phát sinh tiêu cực.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội phân tích: Nên chăng nghiên cứu tách 2 kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH. Trong đó, kỳ thi tốt nghiệp THPT tập trung đánh giá kết quả học tập của học sinh (HS) sau 12 năm phổ thông, qua đó phản ánh chất lượng giáo dục và làm cơ sở điều chỉnh chính sách. Việc tuyển sinh ĐH nên giao cho các cơ sở giáo dục ĐH chủ động thực hiện, tương tự cách nhiều trường đang áp dụng với các kỳ thi đánh giá năng lực và phương thức tuyển sinh riêng. "Nếu tách bạch kỳ thi tốt nghiệp THPT với tuyển sinh ĐH thì sẽ ít nguy cơ lặp lại tình trạng hiện nay", ông Vinh nhấn mạnh.

Về phương thức tổ chức thi, ông Nguyễn Đắc Vinh cho rằng nếu chỉ áp dụng hình thức trắc nghiệm, nhất là với môn toán, sẽ khó rèn luyện cho HS kỹ năng trình bày và tư duy mạch lạc. Theo ông, dù có thể xây dựng đề thi trắc nghiệm riêng cho từng TS, việc can thiệp vào quá trình làm bài vẫn dễ hơn so với đề thi có kết hợp phần tự luận.

Năm 2015, sau 13 năm tổ chức kỳ thi ĐH 3 chung (chung đề, chung đợt thi và sử dụng chung kết quả), lần đầu tiên Bộ GD-ĐT tổ chức kỳ thi THPT quốc gia với 2 mục đích: xét tốt nghiệp THPT và xét tuyển vào ĐH, CĐ. Một kỳ thi với 2 mục đích, còn gọi là kỳ thi "2 trong 1" được xem là bước đột phá trong đổi mới thi cử.

Tuy nhiên, thời điểm đó đã không ít ý kiến chuyên gia phản biện khá mạnh việc gộp 2 kỳ thi bởi mục đích và tính chất hoàn toàn khác nhau. Trao đổi với PV Thanh Niên, GS-TS Đào Trọng Thi, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Giáo dục của Quốc hội, từng nhiều lần nhắc lại quan điểm về việc thi tuyển ĐH và thi tốt nghiệp là 2 kỳ thi với mục đích khác nhau, nên không thể tổ chức một kỳ thi để sử dụng cho 2 mục đích.

"Để xét tuyển ĐH, tương lai cần xây dựng các trung tâm khảo thí độc lập, đánh giá khách quan, Bộ chịu trách nhiệm xây dựng các bộ đề thi chuẩn hóa, giao cho các trung tâm sử dụng trong kỳ thi. Các trường ĐH sử dụng kết quả của kỳ thi đánh giá năng lực này để tuyển sinh. Về kỳ thi tốt nghiệp, nên giao cho các địa phương tổ chức", GS Đào Trọng Thi từng chia sẻ.

ảnh: Long Quyền

THI TUYỂN ĐH KHÔNG THỂ GIAO CHO ĐỊA PHƯƠNG NHƯ HIỆN NAY

Dịp này, tiến sĩ Quách Tuấn Ngọc, nguyên Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (Bộ GD-ĐT), cũng chia sẻ lại quan điểm ông từng cảnh báo về việc không thể gộp 2 kỳ thi: "Tính chất 2 kỳ thi khác nhau và một khi tổ chức tại địa phương thì kết quả không thể tin cậy được. Không phải đến giờ nó mới bộc lộ mà là đã thành bản chất cố hữu".

Ông Ngọc từng đề xuất nếu cố giữ việc tổ chức một kỳ thi và thi tại địa phương để giảm áp lực đi lại, tốn kém cho TS thì nên đổi tên gọi thành kỳ thi "2 trong 1 buổi". Tức là phải có 2 phần đề (phần tốt nghiệp THPT, phần thi ĐH). HS nào không có nhu cầu thi ĐH cho ngồi riêng, thi xong được nghỉ. Còn HS nào thi ĐH, sẽ tiếp tục làm bài. Phần thi ĐH phải do ĐH chủ trì.

Ông Bùi Ngọc Sơn, nguyên Phó hiệu trưởng Trường ĐH Ngoại thương, cho biết từ năm 2015 ông đã có "tâm thư" gửi lãnh đạo Chính phủ về việc nên tách thi tốt nghiệp THPT và thi tuyển sinh ĐH, CĐ. "Những cảnh báo của tôi về tiêu cực thi cử sau đó cũng đã xảy ra", ông cho biết. Theo ông Sơn: "Phải tổ chức một kỳ thi ĐH, CĐ riêng. Đồng thời cũng cần xóa bỏ ngay việc tuyển sinh bằng điểm học bạ. Nên chỉ xét tuyển theo điểm thi ĐH, bỏ hết các hình thức xét tuyển khác như chứng chỉ ngoại ngữ, điểm khu vực, HS giỏi... Kỳ thi ĐH phải giao cho các trường ĐH tổ chức tại các cơ sở giáo dục ĐH, không thi tại địa phương như hiện nay".

Ông Đặng Tự Ân, Giám đốc Quỹ Hỗ trợ đổi mới giáo dục phổ thông VN, cũng đồng tình với việc cần tách 2 kỳ thi nhưng cho rằng việc tuyển sinh ĐH không nên theo mô hình "3 chung" như trước đây mà cần thay đổi theo hướng hiện đại hơn, khuyến khích và tạo điều kiện tối đa để các trường ĐH phát huy quyền tự chủ của mình.

Dù vậy, TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục nghề nghiệp (Bộ GD-ĐT), cho rằng tách thành 2 kỳ thi là một thay đổi chính sách lớn, phải đánh giá đầy đủ tác động đến chi phí xã hội, áp lực HS, công bằng vùng miền và nguy cơ luyện thi ĐH nở rộ như trước đây. Theo ông, điều cần làm không phải là "thay vỏ" 1 bằng 2 kỳ thi, mà cần cải cách tận gốc chính sách thi và xét tuyển; hiện đại hóa công nghệ khảo thí; xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa; quản trị dữ liệu trước khi công bố điểm; giám sát độc lập và hình thành đội ngũ khảo thí chuyên nghiệp.