Công chức phường ở TP.HCM chịu áp lực lớn sau khi bỏ cấp huyện

Sỹ Đông- sydongbtn@gmail.com

03/11/2026 18:35 GMT+7

Công chức phường ở TP.HCM phải đảm nhận nhiều nhiệm vụ hơn khi bỏ cấp huyện, đòi hỏi chuyên môn cao, phối hợp liên ngành và năng lực ứng dụng công nghệ để giải quyết công việc.

Chiều 3.11, Học viện Cán bộ TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học "Bối cảnh phát triển mới và những vấn đề đặt ra đối với xây dựng đội ngũ công chức phường của TP.HCM".

TS Bùi Ngọc Hiền, Trưởng phòng Quản lý khoa học, thông tin, tư liệu (Học viện Cán bộ TP.HCM), cho biết có 3 xu hướng lớn tác động trực tiếp đến hoạt động công vụ. Thứ nhất là chuyển đổi số, ứng dụng các giải pháp thông minh và trí tuệ nhân tạo trong đời sống kinh tế - xã hội, đặc biệt là khu vực công đang làm biến đổi sâu sắc phương thức thực hiện công vụ.

Thứ hai là xu hướng chuyển đổi trong quản trị nhà nước. Quy mô bộ máy nhà nước, chính quyền tinh gọn hơn nhưng vai trò và áp lực trong dự báo, chủ động quản trị, tổ chức phát triển kinh tế - xã hội hiệu quả, bền vững ngày càng lớn.

Thứ ba là cuộc cách mạng sắp xếp, tinh gọn bộ máy, sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh và bỏ cấp huyện làm thay đổi mô hình thực thi quyền lực nhà nước, đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã.

Đối với TP.HCM, sau sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, quy mô kinh tế - xã hội lớn nhất cả nước, với đầy đủ không gian đô thị, nông thôn và biển đảo, cũng tạo ra những thách thức riêng trong quản lý. Thành phố hiện có 113 phường và dự kiến có thêm 29 xã trở thành phường.

Theo TS Bùi Ngọc Hiền, việc điều phối, phân bổ nguồn lực trên địa bàn rộng lớn, sự chênh lệch về trình độ và thực tế phát triển giữa các địa phương, nguồn lực hạn chế cũng như năng lực nhận diện chính xác vấn đề thực tiễn là những khó khăn cần quan tâm.

Chưa kể, luật Phát triển đô thị cùng các cơ chế thí điểm, phân cấp mở rộng không gian thể chế, chính sách của TP.HCM cũng làm tăng áp lực quản lý, điều hành và tổ chức thực thi chính sách của đội ngũ công chức.

Công chức phường phải đa năng, biết dùng công nghệ

Từng làm chủ tịch phường rồi chuyển sang công tác nghiên cứu, TS Nguyễn Văn Nhứt (nguyên Trưởng khoa Quản lý hành chính, Học viện Cán bộ TP.HCM), đánh giá trước đây công chức phường chỉ làm những công việc đơn thuần, thừa hành và giải quyết từng vụ việc ngắn hạn. Như công tác lập lại trật tự lòng lề đường, chiều nào lực lượng cũng đi làm, gặp trường hợp vi phạm thì lập biên bản, tịch thu phương tiện, bàn ghế, bảng quảng cáo đưa về trụ sở phường.

Tuy nhiên, tình trạng vi phạm vẫn tái diễn. "Sau 10 năm quay trở lại đoạn đường năm xưa, trật tự lòng lề đường vẫn xảy ra giống như cũ, không tạo ra bước chuyển biến tích cực nào", ông Nhứt nói.

Bà Phạm Thị Hoàn, Phó chủ tịch UBND phường An Khánh, cho biết với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều việc chuyển về phường. Do đó, công chức phường thực hiện nhiều công việc hơn và tính chất công việc thay đổi căn bản so với trước.

Theo bà Hoàn, trước đây nếu gặp công việc khó, không làm được thì công chức phường chuyển lên quận, còn hiện nay phải giải quyết ngay tại cơ sở. Do đó, công chức phường phải có kỹ năng phối hợp liên ngành, nắm nhiều mảng, chuyên môn nhiều lĩnh vực thì mới giải quyết được công việc.

Về năng lực chuyển đổi số, bà Hoàn nhận định có sự không đồng đều giữa các phường, và giữa các công chức trong từng phường, nhất là những người 40 - 50 tuổi. Như tại phường An Khánh, từ tháng 7.2025 đến nay đã tổ chức hơn 10 đợt tập huấn nhưng khi áp dụng thực tế mức độ cải thiện không nhiều so với thời gian và chi phí bỏ ra. Nguyên nhân chính do đào tạo lý thuyết nhiều hơn thực hành.

Nhận thấy thực trạng đó, phường An Khánh ký hợp đồng đào tạo với một công ty về lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Kết quả, những công chức được cử đi đào tạo trở thành hạt nhân trong việc tập huấn lại kỹ năng cho công chức khác trong phường và các tổ công nghệ số cộng đồng ở khu phố.

Tính lại biên chế cho từng phường

TS Nguyễn Văn Nhứt nhận định trong bối cảnh hiện nay, chính quyền phường phải chuyển hẳn sang quản trị địa phương hiện đại và kiến tạo phát triển, chủ động phân tích nguyên nhân để tham mưu giải pháp căn cơ, dài hạn.

Công chức phường không thể làm việc theo cách quản lý hồ sơ giấy tờ truyền thống mà phải quản lý dựa trên hệ thống dữ liệu, công nghệ hiện đại, đánh giá hiệu quả dựa vào kết quả đầu ra và mức độ hài lòng của người dân.

TS Nhứt cho rằng cần định vị lại vai trò công chức phường để đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ. Các chương trình đào tạo, bồi dưỡng cần gắn kết với chính quyền phường, khảo sát nhu cầu và đánh giá chất lượng sau đào tạo chứ không chỉ dựa vào điểm số. Ngoài ra, chuyên gia này cũng cho rằng cần xây dựng lại bộ tiêu chí đánh giá công chức phường lồng ghép các yêu cầu mới, đặc biệt là luật Phát triển đô thị.

Còn bà Phạm Phương Thảo, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM, cho rằng công chức phường phải có bản lĩnh vượt khó, dấn thân để phục vụ người dân tốt hơn và năng lực chuyên môn sâu, đáp ứng yêu cầu chức danh, vị trí việc làm.

Bà Thảo khuyến nghị cần thống kê chính xác đầu việc để xác định vị trí việc làm và biên chế cho phường, xã. Bởi thực tế, nhiều phường nhận định không dùng hết 70 biên chế tối đa nhưng có phường lại phải thuê lao động hợp đồng.

"Không chỉ tính biên chế theo đầu việc mà còn cả tính chất phức tạp của công việc", bà Thảo nói thêm.