Cú sốc thuế quan mới từ Tổng thống Trump

Chính quyền Tổng thống Trump ngày 24.7 công bố mức thuế quan mới 10% và 12,5% đối với hàng hóa từ 60 đối tác thương mại, bao gồm Liên minh châu Âu (EU) và Trung Quốc, ngay khi mức thuế toàn cầu tạm thời 10% hết hạn. Theo Reuters, các mức thuế mới áp dụng đối với 99,4% hàng nhập khẩu của Mỹ, nhưng miễn trừ nhiều mặt hàng như dầu khí, phân bón và một số mặt hàng thực phẩm.

Điều luật mới

Động thái này là nỗ lực mới nhất của Nhà Trắng nhằm thực thi các cam kết tranh cử trước đây của ông Trump về việc áp thuế nhập khẩu đối với hầu hết các nước. Sau khi Tòa án Tối cao Mỹ chặn các mức thuế 10-50% áp đặt từ năm ngoái theo đạo luật khẩn cấp quốc gia nhằm thu hẹp thâm hụt thương mại, Tổng thống Trump đã viện dẫn điều 122 Đạo luật Thương mại năm 1974 để áp mức thuế tạm thời 10%, có hiệu lực đến 0 giờ 1 ngày 24.7 (giờ Washington D.C., 11 giờ tại VN). Điều 122 cho phép tổng thống ban hành thuế quan để giải quyết "thâm hụt cán cân thanh toán lớn và nghiêm trọng của Mỹ".

Ảnh: AFP

Các mức thuế mới nhất được áp dụng ngay khi mức thuế tạm thời hết hiệu lực và dựa trên điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, nhằm đối phó các hành động được coi là không chính đáng, không hợp lý, phân biệt đối xử hoặc vi phạm các cam kết thương mại (chẳng hạn như trộm cắp tài sản trí tuệ hoặc chính sách lao động cưỡng bức). Việc vận dụng điều 301 được xem là ít rủi ro pháp lý hơn vì từng thắng nhiều vụ kiện. Trong thông cáo, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết nước này "đã có lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa liên quan lao động cưỡng bức trong gần một thế kỷ và thực thi quy định này một cách nghiêm ngặt". Trước đó, ông Greer nói rằng với các nước đã đạt thỏa thuận thương mại về giới hạn mức thuế quan của Mỹ, mức thuế mới sẽ không vượt quá giới hạn đó.

Nhiều bên phản ứng

Chính sách thuế quan mới của Mỹ lập tức dẫn đến phản đối từ nhiều đối tác thương mại. Đại diện cấp cao của EU về chính sách đối ngoại Kaja Kallas cho biết liên minh này xem thuế suất mới là một cú sốc và lý lẽ của Washington là không hợp lý. "Nếu so sánh luật lao động của chúng ta với luật của Mỹ, thì chúng ta có chế độ nghỉ phép có lương, điều kiện lao động rất tốt cho người lao động, vì vậy lập luận đó thực sự không có cơ sở", bà Kallas trả lời truyền thông bên lề các cuộc họp ASEAN tại Manila (Philippines).

Úc và Brazil mô tả các mức thuế mới của Mỹ là không chính đáng và cho biết họ sẽ tìm cách tháo gỡ, trong khi Na Uy nói rằng "không có cơ sở" nào cho các mức thuế này. Canada, quốc gia vừa bị Mỹ áp thuế mới lên 20 tỉ USD hàng hóa hôm 20.7, đã đưa ra phản ứng khá dè dặt. "Chúng tôi sẽ tiếp tục tham gia đối thoại mang tính xây dựng với Mỹ về vấn đề này, cũng như các vấn đề tồn đọng khác, trong những tuần tới vì lợi ích chung của người dân 2 nước", theo ông Dominic LeBlanc, Bộ trưởng Canada phụ trách thương mại với Mỹ.

Tại châu Á, chính phủ Nhật Bản "lấy làm tiếc" về mức thuế mới của Mỹ, còn Hàn Quốc trước đó đã kêu gọi Mỹ xem xét lại khi kế hoạch áp thuế này còn ở giai đoạn đề xuất. Về phía Trung Quốc, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Lâm Kiếm cho biết Bắc Kinh phản đối mọi biện pháp áp thuế đơn phương. "Các cuộc chiến thuế quan và thương mại không mang lại lợi ích cho bên nào", ông phát biểu.