Ngày 17.10, Ban Chỉ huy quân sự phường Tam Kỳ (thành phố Đà Nẵng) cho biết đã phát đi thư ngỏ kêu gọi các cơ quan, đơn vị và người dân cung cấp thông tin về 360 cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong Chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 tại thị xã Tam Kỳ (cũ).
Theo Ban Chỉ huy quân sự phường Tam Kỳ, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, thị xã Tam Kỳ là địa bàn trọng điểm của tỉnh Quảng Nam (phía ta gọi là Quảng Nam, phía địch gọi là Quảng Tín).
Trước Tết Mậu Thân 1968, nhiều cán bộ cách mạng đã vào nội thị bằng con đường hợp pháp để chuẩn bị lực lượng, phục vụ kế hoạch tiến công.
Tượng đài chiến thắng Tết Mậu Thân năm 1968 tại phường Tam Kỳ
ẢNH: CTV
Cuối tháng 12.1967, tỉnh thành lập Liên đội đặc công Quảng Nam, gồm Đại đội V18 và Đại đội V16. Đến ngày 20.1.1968, Tiểu đoàn 74 Quảng Nam được thành lập với 200 cán bộ, chiến sĩ.
Theo tài liệu được cung cấp, tổng quân số của lực lượng ta tham gia chiến dịch tại Tam Kỳ là 847 người, gồm Tiểu đoàn 70 có 230 cán bộ, chiến sĩ; Tiểu đoàn 72 có 230 người; Tiểu đoàn 74 có 200 người; Liên đội đặc công có 115 người, cùng hai đội đánh tăng và cụm pháo binh.
Bên cạnh đó, lực lượng quần chúng từ vùng giải phóng, vùng tranh chấp và vùng địch kiểm soát cũng được vận động, tập hợp, tổ chức thành các tiểu đội, trung đội, sẵn sàng phối hợp nổi dậy. Nhân dân nội thị bí mật đào hầm, chuẩn bị cờ, khẩu hiệu.
Tuy nhiên, từ ngày 20.1.1968, địch tại Tỉnh đường Quảng Tín đã tăng cường báo động, củng cố hệ thống phòng thủ và sử dụng lực lượng cộng hòa, xe bọc thép M113 để thăm dò hoạt động của ta ở phía tây, phía bắc thị xã. Địch phát hiện một phần công tác chuẩn bị tiến công nhưng chưa nắm chính xác thời gian, địa điểm và phương thức tác chiến.
Rạng sáng 30.1.1968, lực lượng cách mạng tại Đà Nẵng và Hội An đã nổ súng tiến công địch, trong khi Tam Kỳ chưa triển khai tiến công. Yếu tố bất ngờ vì vậy không còn được bảo đảm. Đến 1 giờ 30 phút ngày 31.1.1968, tức mồng 2 Tết Mậu Thân, các đơn vị tại Tam Kỳ mới bắt đầu tiến công.
Sáng cùng ngày, địch tập trung lực lượng, sử dụng xe tăng, máy bay và pháo binh đánh vào các vị trí đã bị ta chiếm giữ. Đến 8 giờ, hầu hết các đơn vị của ta phải rút ra khu vực ngoại ô.
Cán bộ, chiến sĩ có thể đã bị địch đưa đi chôn tập thể
Trong trận đánh, Đại đội 2 thuộc Tiểu đoàn 70 bám trụ tại Tỉnh đường, chiến đấu đến người cuối cùng. Đại đội 1 (V12) thuộc Tiểu đoàn 74 bám trụ ở phía đông Tỉnh đường, tiêu diệt nhiều quân địch. Cùng thời điểm, hơn 20.000 quần chúng từ vùng ven tiến vào thị xã, nhưng bị địch đàn áp; hơn 100 người hy sinh, hàng trăm người khác bị bắt. Kế hoạch nổi dậy tại Tam Kỳ không thực hiện được.
Dù loại khỏi vòng chiến đấu hơn 600 quân địch, đánh chiếm được Tỉnh đường và một số vị trí khác, nhưng lực lượng ta sau đó phải lui về vùng ven trước các đợt phản kích. Tổng cộng, ta có 360 cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong chiến dịch tại Tam Kỳ.
Đáng chú ý, nhiều cán bộ, chiến sĩ hy sinh tại khu vực nội thị, đặc biệt là Tỉnh đường, nơi đặt trụ sở chính quyền địch. Địa điểm này hiện ở 62 Hùng Vương, phường Bàn Thạch, thành phố Đà Nẵng, trước đây là trụ sở UBND tỉnh Quảng Nam cũ.
Theo nhận định, do cơ sở cách mạng trong nội thị ít có khả năng tiếp nhận, an táng số lượng lớn người hy sinh, thi thể các cán bộ, chiến sĩ có thể đã bị địch đưa đi chôn tập thể tại những địa điểm khác, thường là khu vực vùng ven.
Vì vậy, việc tìm kiếm thông tin từ đồng đội, nhân chứng lịch sử, thân nhân liệt sĩ và người dân địa phương có ý nghĩa quan trọng trong xác minh địa điểm chôn cất, phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Trước thực tế này, Ban Chỉ huy quân sự phường Tam Kỳ kêu gọi các cấp Hội Cựu chiến binh; ban liên lạc, hội truyền thống các đơn vị từng chiến đấu trên địa bàn thị xã Tam Kỳ (cũ); cựu quân nhân, người tham gia kháng chiến, chiến đấu bảo vệ Tổ quốc; thân nhân gia đình liệt sĩ; các cơ quan, đơn vị trong và ngoài quân đội cùng toàn thể nhân dân cung cấp thông tin liên quan đến 360 cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh trong Tết Mậu Thân 1968.
Mọi thông tin xin gửi về Ban Chỉ huy quân sự phường Tam Kỳ (tại 72 Hùng Vương, phường Tam Kỳ). Người tiếp nhận thông tin là trung tá Trương Quang Chinh, Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự phường Tam Kỳ, số điện thoại: 0979.533.270; hoặc thiếu tá Nguyễn Ngọc Dũng, trợ lý Chính trị Ban Chỉ huy quân sự phường, số điện thoại: 0962.5266.299.
Ban Chỉ huy quân sự phường Tam Kỳ mong muốn nhận được sự phối hợp, hỗ trợ của các tổ chức, cá nhân nhằm góp phần làm sáng tỏ thông tin về nơi hy sinh, chôn cất các liệt sĩ, đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với đồng đội và gia đình.
Bình luận (0)