Mặt được đầu tiên dễ nhận thấy là việc sở GD-ĐT ra đề chung giúp tạo ra một mặt bằng thống nhất, tạo nên một thước đo chung để đánh giá chất lượng giáo dục; khắc phục triệt để tình trạng "mỗi trường một kiểu", nơi thì đề quá dễ gây ngộ nhận về năng lực, nơi lại quá khó gây hoang mang cho người học.
Một đề kiểm tra chuẩn hóa từ cấp sở là cơ hội tập dượt chất lượng, giúp học sinh (HS) cọ xát với ma trận đề thi mới, làm quen với tư duy mở trước khi bước vào các kỳ thi tốt nghiệp hay tuyển sinh mang tính quyết định.
Đối với cơ quan quản lý, kết quả kiểm tra từ một thước đo chung sẽ là bức tranh thực tế để rà soát, kịp thời hỗ trợ những "vùng lõm" về chất lượng giữa các địa phương, trường học. Lâu dài, một số thành phố lớn còn hướng tới việc sử dụng kết quả kiểm tra định kỳ ấy để xét tuyển ở cấp học tiếp theo thay vì tổ chức một kỳ thi riêng rất căng thẳng lâu nay.
Tuy nhiên, quyết định này cũng đối diện với những lo ngại rất thực tế. Việc kiểm tra chung một đề ở quy mô cấp tỉnh đặt ra băn khoăn lớn nhất là việc biến một bài kiểm tra định kỳ vốn phải rất nhẹ nhàng thành một kỳ thi áp lực nặng nề. Thay vì chỉ tập trung cho kỳ thi lớn như tốt nghiệp THPT hoặc tuyển sinh, các em lại phải trải qua thêm hai "kỳ thi cấp tỉnh" ngay trong năm học, tạo nên sự căng thẳng không cần thiết.
Ở góc độ quản lý, khi sở ra đề chung, tâm lý so sánh thành tích giữa các trường, các phường, xã dễ bị đẩy lên cao. Dù thuyết phục bởi lý giải kiểm tra chung đề của sở góp phần giảm áp lực phải học thêm giáo viên (GV) ra đề để đạt điểm cao nhưng nhìn rộng hơn, GV có thể rơi vào vòng xoáy chạy theo "luyện đề của sở", bỏ qua sự sáng tạo trong giảng dạy.
Một phụ huynh đang sinh sống ở nước ngoài chia sẻ với người viết, chị rất ngạc nhiên khi tiếp cận thông tin về việc HS cả một tỉnh, thành ở nước ta tới đây sẽ làm bài kiểm tra học kỳ chung. Chị cho biết, ở nước mà chị đang sống, phụ huynh thậm chí không biết ngày mai đến trường con họ sẽ phải làm bài kiểm tra định kỳ. Họ coi đó là một hoạt động rất bình thường trong kế hoạch giáo dục của mỗi nhà trường. HS không được dặn trước để ôn tập tối ngày trước kỳ kiểm tra như ở nước ta. Đánh giá định kỳ vì thế sẽ nhận về kết quả thực chất theo một cách tự nhiên nhất.
Dù vậy, trong bối cảnh canh cánh với nỗi lo làm đẹp học bạ và bệnh thành tích lâu nay ở nước ta, nhiều ý kiến ủng hộ giao cho sở GD-ĐT ra đề kiểm tra với các lớp cuối cấp như một giải pháp tình thế. Tuy vậy, mục tiêu cần hướng tới là đo lường sự tiến bộ và phát hiện khoảng trống kiến thức để bù đắp, chứ không phải để trừng phạt hay xếp hạng HS, GV hay nhà trường.
Khi nhà trường không bị áp lực thành tích đè nặng, GV mới có thể "mạnh dạn" sáng tạo, HS mới trút bỏ được tâm lý nặng nề. GV là người theo dõi HS hằng ngày, hiểu quá trình tiến bộ và những khó khăn riêng của từng em. Nếu quá coi trọng điểm số từ đợt kiểm tra chung cuối kỳ, nhà trường có thể xem nhẹ các thông tin quan trọng thu được qua quan sát, nhận xét, bài tập và hoạt động học tập mỗi ngày.
Đổi mới đánh giá là mắt xích quan trọng để đổi mới giáo dục. Đổi mới đúng hướng mới có thể tác động tích cực trở lại tới toàn bộ quá trình dạy và học.
Bình luận (0)