Điểm trung bình tiếng Anh 2025 thấp nhất nhóm tự chọn, thi THPT 2026 cần nhớ gì?

Nỗi lo của thí sinh

Năm 2025, lần đầu tiên tiếng Anh từ một môn thi bắt buộc trở thành tự chọn với nhiều thay đổi trong cấu trúc, như giảm từ 50 câu xuống còn 40 câu (0,25 điểm mỗi câu) và thời lượng làm bài giảm từ 60 xuống còn 50 phút, lược bỏ một số dạng bài quen thuộc như ngữ âm và thêm yêu cầu tóm tắt đoạn văn, điền câu hoặc mệnh đề vào vị trí phù hợp...

Thay đổi nêu trên khiến các thí sinh lần đầu thi đề theo cấu trúc mới than khó ngay khi vừa rời khỏi cổng trường thi, trong đó có những em đạt chứng chỉ quốc tế IELTS 7.5 hoặc SAT 1.530. Độ khó của đề sau đó dấy lên nhiều tranh luận với những ý kiến như không phù hợp với kiến thức dạy trên lớp, khoét sâu khoảng cách giữa nhóm thí sinh thành thị với vùng xa...

Điều này góp phần khiến điểm trung bình môn tiếng Anh năm 2025 chỉ đạt mức 5,38 - thấp nhất trong số 10 môn thi Bộ GD-ĐT công bố phổ điểm và thấp hơn cả năm ngoái là 5,51 - dù đây là môn tự chọn và đa phần các thí sinh có thế mạnh mới đăng ký dự thi, thay vì bắt buộc tất cả phải dự thi như những năm triển khai chương trình phổ thông cũ.

"Mình khá lo phần đọc hiểu trong đề tiếng Anh sẽ ra nhiều từ vựng mới hoặc khó hiểu như năm ngoái", Phạm Gia Linh, lớp 12 Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai (P.Xuân Hòa, TP.HCM), chia sẻ.

Linh kể, bạn đặt mục tiêu đạt từ điểm 8 trở lên ở môn tiếng Anh để cạnh tranh suất học vào Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM). Để ôn luyện, nhất là ở phần từ vựng, Linh luôn mang một quyển sổ bên mình để học từ cũ cũng như ghi chú các từ mới. Ngoài ra, nữ sinh cũng chỉnh hệ điều hành mọi thiết bị đang sử dụng sang tiếng Anh để học thụ động và đọc thêm truyện tranh, báo chí bằng tiếng Anh để cọ xát ngôn ngữ này trong thực tế.

"Mình cũng sợ mất điểm ở các câu dễ vì chủ quan, nhất là ở những phần như s/es hoặc chia thì... Đề năm ngoái mình từng làm thì đạt tầm 7-8 điểm", Linh nói.

Không nên dịch toàn bộ bài đọc đề tiếng Anh

Thầy Nguyễn Trần Hoài Ân, giáo viên tiếng Anh tại Trường THPT Phước Kiển (TP.HCM), lưu ý rằng mục đích của đề không phải đánh giá khả năng biết nghĩa của từ, mà là năng lực đọc hiểu cũng như khả năng sử dụng tiếng Anh trong các ngữ cảnh nhất định. Bởi thế, điều quan trọng nhất không phải là biết hết mọi từ "cao siêu", mà là biết cách sử dụng ngữ cảnh để phần nào "dự đoán" được nghĩa của từ chưa biết, theo thầy Ân.

Về chiến thuật làm bài, nam giáo viên khuyên học sinh tập trung giải quyết các câu cơ bản trước, với các dạng bài như điền khuyết, sắp xếp câu thành cuộc hội thoại hay đoạn văn có nghĩa. Tương tự, khi gặp những câu có mức độ vận dụng cao trong dạng bài điền mệnh đề hoặc câu vào đoạn cho sẵn, hay khi làm đến dạng bài đọc hiểu nâng cao, thí sinh cũng làm hết các câu dễ trước, câu khó đánh dấu lại nghĩ sau để tối ưu thời gian.

Cô Trần Ngọc Linh, Tổ trưởng bộ môn tiếng Anh tại Hệ thống Helius Education (TP.HCM), cũng khuyến nghị thí sinh đừng cố gắng dịch toàn bộ bài đọc, thay vào đó ưu tiên xác định từ khóa, ý chính và vị trí chứa thông tin trong bài. Từ đó các bạn có thể tăng tốc độ làm bài và xử lý thông tin chính xác hơn, mục tiêu là làm "nhanh và chắc" 17 câu hỏi đầu trong đề để tiết kiệm thời gian cho các bài đọc "khó và dài" ở phía sau.

"Các bạn nên hoàn thành phần lớn bài trong 42-44 phút đầu rồi dành 8-6 phút còn lại để rà soát. Ngoài ra, các bạn không nên thay đổi đáp án chỉ vì lo lắng vào những phút cuối. Trong nhiều trường hợp, đáp án đầu tiên được lựa chọn khi đầu óc còn tỉnh táo lại là đáp án đúng. Thí sinh chỉ nên sửa khi tìm được căn cứ rõ ràng và thuyết phục hơn", cô Linh chia sẻ.

Thầy Ân thì khuyên thí sinh chia bài thi theo 2 vòng. Trong vòng làm bài thứ nhất, các bạn nên làm những câu dễ, chắc chắn trước, kéo dài khoảng 15-20 phút tùy thuộc vào khả năng của thí sinh. Trong vòng làm bài thứ hai, các bạn mới tập trung giải quyết những câu khó.

Với những bài đọc hiểu, thầy Ân còn dặn thí sinh sử dụng kỹ thuật skimming (đọc lướt) và scanning (đọc quét), trong đó kỹ thuật đầu giúp các bạn nắm cấu trúc và ý chính từng đoạn trong bài, còn kỹ thuật sau giúp lấy những thông tin cần thiết mà đề yêu cầu. "Các bạn nên gạch dưới và ghi chú bên cạnh các từ khóa quan trọng để việc tìm kiếm thông tin trong bài đọc hiểu dễ dàng hơn", nam giáo viên nói.

Để tránh mất điểm oan

Một dạng câu hỏi thầy Ân khuyên các bạn cẩn trọng là câu hỏi suy luận (inference question) - nơi đáp án đúng thường không được viết nguyên văn trong bài mà đòi hỏi người đọc phải kết nối nhiều thông tin để rút ra kết luận hợp lý. Các câu hỏi này thường đưa ra phương án "nhiễu" chứa các từ hay cụm từ xuất hiện trực tiếp trong ngữ liệu, khiến thí sinh bị lừa nếu chưa đọc đủ kỹ.

Cô Ngọc Linh cũng lưu ý những câu dễ khiến thí sinh mất điểm nhất thường không phải là những câu quá khó, mà là những câu có tính đánh lừa cao. Chẳng hạn, trong phần đọc hiểu, các đáp án thường được viết lại bằng hình thức paraphrase thay vì lặp lại nguyên văn ở bài. Tuy vậy, đề sẽ "bẫy" bằng cách đưa một số từ khóa có trong bài đọc vào đáp án, nhiều bạn thấy từ khóa giống là chọn ngay mà không kiểm tra coi ý nghĩa có tương đương hay không.

Đáp án nếu chứa các từ mang tính tuyệt đối như only, always, completely, entirely, all hoặc never cũng cần được xem xét cẩn thận, theo nữ giáo viên. Trong nhiều trường hợp, bài đọc chỉ diễn đạt một xu hướng hoặc một phần thông tin, tuy nhiên đáp án lại khái quát hóa quá mức và dễ là phương án "nhiễu".

"Ngoài ra, với dạng câu hỏi tìm ý chính hoặc tóm tắt nội dung, các bạn cần tránh chọn đáp án chỉ đề cập tới một chi tiết nhỏ trong bài. Đáp án đúng thường phải bao quát nội dung cả đoạn hoặc cả văn bản", cô Linh nói.

Bên cạnh đó, các câu hỏi về từ vựng trong ngữ cảnh cũng khiến thí sinh dễ mất điểm. Nhiều bạn cố nhớ nghĩa quen thuộc của một từ mà quên rằng trong ngữ cảnh khác nhau, từ đó có thể mang sắc thái và ý nghĩa khác. "Các bạn đừng xem xét từ vựng ngoài ngữ cảnh mà hãy đọc cả câu hoặc cả đoạn chứa từ đó để xác định ý nghĩa chính xác", thầy Ân dặn dò.

Một "bẫy" khác là các đáp án "đúng một phần", thầy Ân cảnh báo. Có những đáp án thoạt đầu nghe rất hợp lý, thậm chí đúng kiến thức thực tế, nhưng sau cùng lại không phản ánh chính xác nội dung tác giả đề cập. Nam giáo viên nhấn mạnh trong các bài đọc hiểu, đáp án đúng phải là đáp án phù hợp nhất với thông tin trong văn bản, không phải với hiểu biết bên ngoài của người làm bài.

Cô Ngọc Linh lưu ý thêm với các câu hỏi dạng sắp xếp, thí sinh ưu tiên dùng phương pháp loại trừ - xác định câu mở đầu và câu kết thúc, sau đó tìm các dấu hiệu liên kết như đại từ, từ nối, phép lặp từ vựng hay mối quan hệ nhân - quả để ghép các câu còn lại. Còn với dạng điền khuyết câu hoặc điền câu vào đoạn văn, sĩ tử phải phân tích kỹ cấu trúc ngữ pháp của câu trước và sau chỗ trống.

"Hãy kiểm tra xem vị trí đó có cần mệnh đề, cụm danh từ, động từ hay liên từ không. Nhiều trường hợp đáp án sẽ không được quyết định bởi nghĩa, mà bởi cấu trúc ngữ pháp của câu", nữ giáo viên nhấn mạnh.

ẢNH: ĐỘC LẬP