Chuyện "thấp bé nhẹ cân"
Năm 2019 tại Philippines, hình ảnh Nguyễn Thị Oanh nhỏ bé chỉ cao 1,53 m giành HCV SEA Games 30 nội dung 1.500 m, phá kỷ lục đại hội với thời gian 4 phút 17 giây 31, đã trở thành khoảnh khắc vàng của thể thao VN. Cô gái "hạt tiêu" dù có chiều cao và sải chân khiêm tốn, nhưng đã đánh bại nhiều chân chạy cao hơn cả cái đầu để đoạt không chỉ HCV 1.500 m mà là hat-trick vàng tại Manila, đánh dấu mốc son huy hoàng của điền kinh VN tại Đông Nam Á.
Trước đó 6 năm, tay vợt số một VN Nguyễn Tiến Minh tạo nên cột mốc lịch sử khi thắng Jan Jorgensen để lần đầu vào bán kết giải vô địch cầu lông thế giới 2013. Tiến Minh chỉ cao 1,7 m, đã thắng đối thủ cao tới 1,85 m.
Những câu chuyện "nhỏ mà có võ" như Tiến Minh, Nguyễn Thị Oanh; hay Quang Hải, tiền vệ chỉ cao 1,68 m đã xoay xở lập siêu phẩm vào lưới trước một "rừng" hậu vệ Qatar, Uzbekistan vốn cao hơn một cái đầu, để đưa U.23 VN đến với ngôi á quân châu Á 2018… chẳng còn xa lạ với người hâm mộ. Lịch sử thể thao VN được tạo nên bởi những con người nhỏ bé song ý chí phi thường, mang về vinh quang cho đất nước.

Nguyễn Thị Oanh là biểu tượng cho ý chí vươn lên của thể thao VN
Ảnh: NHẬT THỊNH
Từ xưa, người VN nói riêng hay VĐV VN nói chung đã quen với việc lấy kỹ năng, ý chí và tư duy để bù cho chênh lệch hình thể. Theo tổng điều tra dinh dưỡng giai đoạn 2019-2020 tại VN, chiều cao trung bình của nam thanh niên 18 tuổi là 1,681 m, trong khi nữ là 1,562 m. So với 20 năm trước, nam giới cao thêm 5,8 cm, còn nữ giới là 3,9 cm. Chiều cao thanh niên VN hiện đứng thứ tư Đông Nam Á, sau Singapore, Malaysia và Thái Lan. Trong thể thao đỉnh cao, không phải cứ cao lớn là thành công, đơn cử như thể dục dụng cụ, cử tạ, võ thuật. Tuy nhiên, ở rất nhiều nội dung Olympic như bóng chuyền, bóng rổ, bóng ném, bóng đá hay một số nội dung điền kinh, bơi, thì chiều cao lại có lợi thế rất rõ. Khác biệt có thể đến chỉ với vài cen ti mét khác biệt về chiều cao, sải chân hay sải tay.
VĐV VN có khả năng bù đắp thiếu hụt thể chất bằng khát vọng và sức chiến đấu, vốn là đặc trưng được hình thành từ đặc thù văn hóa, lịch sử đất nước; nhưng có những giới hạn về chiều cao, cơ bắp mà chỉ ý chí hay tư duy là không đủ. Đó cũng là khoảng cách khiến thể thao VN dù mạnh ở Đông Nam Á nhưng đang bế tắc trên đường tiến ra châu Á bởi sự thua thiệt khi đứng cạnh những "cường quốc chiều cao" như Hàn Quốc, Trung Quốc, Iran, Nhật Bản, Uzbekistan hay thậm chí Thái Lan, Singapore.
Bài toán nan giải
Tại ASIAD 2026, thể thao VN chỉ đạt 3 HCV (2 nội dung cầu mây, 1 nội dung biểu diễn karate), đều không ở các môn Olympic. Còn với những môn Olympic như điền kinh, bơi, hay các môn đỉnh cao như bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ, cầu lông, tennis, thể dục dụng cụ… các VĐV VN hầu như "trắng" huy chương. Phải nhìn thẳng sự thật: thua đối kháng, khó tránh được nguyên nhân chênh lệch thể hình.
"Trước những VĐV cao lớn, chúng tôi thường bị "ngợp" khi tranh chấp đối kháng trực diện, phải thi đấu thông minh, khôn khéo để hạn chế nhất có thể các pha tranh chấp ấy. Những VĐV Hàn Quốc, Úc hay Nhật Bản đều rất khỏe, thăng bằng tốt và rất ít cơ hội thắng họ nếu đấu bằng sức lực", một tuyển thủ bóng đá nữ VN chia sẻ.
Để chinh phục đỉnh cao quốc tế, người VN cần cải thiện tầm vóc và thể lực, thay vì thuần túy trông đợi vào kỹ năng hay nghị lực. Chuyên gia Đoàn Minh Xương phân tích: "Cốt lõi của thể thao VN nằm ở thể trạng, không chỉ đơn thuần chiều cao, mà còn là tỷ lệ, khối lượng cơ bắp, độ dày cơ thể, sức rướn, độ dẻo dai. Những yếu tố ấy liên quan mật thiết đến bộ gien (ví dụ người Đông Bắc Á có gien to khỏe, chiều cao tốt hơn Đông Nam Á hay Nam Á), nhưng khoa học dinh dưỡng, phương pháp huấn luyện hay chăm sóc sức khỏe cũng đóng vai trò rất quan trọng".
Khát vọng vươn tầm của thể thao VN không thể tách rời chiến lược nâng cao tầm vóc người Việt. Muốn có những VĐV đủ sức cạnh tranh quốc tế, cần bắt đầu từ việc xây dựng nền tảng thể chất tốt hơn cho cả thế hệ trẻ, xuất phát từ cải thiện dinh dưỡng và nâng cao thói quen tập luyện thể dục thể thao cho người trẻ. Chiều cao quốc gia không thể cải thiện trong một vài năm, mà cần một chiến lược đầu tư cho nhiều thế hệ, trong đó, cần đầu tư cả hai khía cạnh: thể thao đỉnh cao cho VĐV chuyên nghiệp, cùng thể thao học đường để xây dựng "chân đế" vững chắc hơn, giúp nguồn tuyển chọn VĐV thêm chất lượng và đa dạng.










Bình luận (0)