Giảm gánh nặng thuế, phí cho hộ kinh doanh

Bước đi nhỏ, tác dụng lớn

Cục Thuế đã có công văn hỏa tốc gửi cơ quan thuế các tỉnh, thành phố về việc bỏ lệ phí môn bài đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp (DN) ngay đầu năm 2026 và các năm tiếp theo. Ngoài ra, Nghị quyết 198 còn quy định nhiều chính sách hỗ trợ thuế cho DN, đặc biệt là miễn thuế thu nhập DN 3 năm đầu cho DN nhỏ và vừa kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký DN lần đầu.

Trao đổi với Thanh Niên, nhiều DN, hộ kinh doanh bày tỏ sự vui mừng vì được giảm gánh nặng chi phí từ đầu năm. "Hộ kinh doanh D&T chỉ đóng 1 triệu đồng/năm phí môn bài, không quá nhiều so với các loại phí, thuế khác. Tuy nhiên, bước đầu khởi nghiệp, chưa có doanh thu, phải bù lỗ thì khoản phí hằng năm cũng là gánh nặng. Nay nhà nước bỏ thu phí môn bài, chúng tôi thấy nhẹ nhõm hẳn", bà Nguyễn Thái Vân, hộ kinh doanh Cơ sở may mặc D&T (TP.HCM), bộc bạch. Tương tự, bà Nguyễn Thùy Trang, Giám đốc Công ty TNHH H.C (tỉnh Đồng Nai), phấn khởi nói việc bỏ hẳn quy định đóng thuế môn bài giúp DN nhỏ giảm gánh nặng chi phí cố định đầu năm, tạo tâm lý phấn khởi hơn cho hộ kinh doanh, DN nhỏ.

ẢNH: NG.NGA

Luật sư Trần Văn Long, Giám đốc Công ty Luật TNHH Vietlink (Đoàn luật sư Hà Nội), nhận xét trong bối cảnh VN cần tăng tốc khởi nghiệp và nuôi dưỡng khu vực kinh tế tư nhân, việc bãi bỏ lệ phí môn bài từ đầu năm nay mang ý nghĩa "vượt xa một chính sách giảm thu đơn thuần". Trước hết, đây là tín hiệu thể chế rõ ràng cho thấy nhà nước chuyển từ tư duy "thu ngay từ khi bắt đầu" sang tư duy đồng hành cùng DN trong giai đoạn khởi sự. Đối với startup và DN nhỏ - thường chưa có doanh thu, thậm chí chưa có lợi nhuận trong năm đầu, việc loại bỏ một khoản chi phí cố định mang tính bắt buộc giúp họ giảm áp lực tâm lý, tập trung nguồn lực cho sản phẩm, công nghệ và thị trường. Hơn nữa, chính sách này góp phần hạ thấp rào cản gia nhập thị trường, khuyến khích hộ kinh doanh cá thể mạnh dạn chuyển đổi sang mô hình DN chính thức. Đây là yếu tố then chốt để mở rộng khu vực kinh tế chính thức, tăng tính minh bạch và tạo nền tảng cho hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển bền vững. Quan trọng hơn, trong bối cảnh kinh tế số, mô hình kinh doanh linh hoạt và tài sản phi vật chất ngày càng phổ biến, việc bãi bỏ lệ phí môn bài thể hiện sự thích ứng kịp thời của chính sách thuế với thực tiễn mới. Điều này giúp VN nâng cao sức hấp dẫn trong cạnh tranh thu hút nhân tài, startup và nhà đầu tư.

"Việc bỏ lệ phí môn bài là bước đi nhỏ về ngân sách nhưng là bước tiến lớn về tư duy phát triển, tạo đòn bẩy quan trọng để quốc gia tăng tốc khởi nghiệp và củng cố nền tảng kinh tế tư nhân trong dài hạn", luật sư Trần Văn Long nhấn mạnh.

Theo GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh (ĐH Kinh tế TP.HCM), đề xuất bỏ phí môn bài được đề cập từ lâu, đặc biệt trong những năm đại dịch Covid-19, và cả giai đoạn phục hồi kinh tế sau đó nhưng chưa được chấp thuận. Việc chấm dứt thu, nộp lệ phí môn bài có ý nghĩa thực tế quan trọng. Đó là giảm chi phí cố định đầu năm cho DN và hộ kinh doanh; đơn giản hóa các nghĩa vụ tài chính, đặc biệt đối với DN nhỏ, hộ kinh doanh đang bước vào giai đoạn đóng thuế theo kê khai. Quan trọng hơn, quy định này hoàn toàn phù hợp với định hướng hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân và khởi nghiệp từ năm nay - khởi đầu cho kỷ nguyên phát triển vượt bậc của dân tộc.

Thêm giải pháp để thúc đẩy phong trào khởi nghiệp

Luật sư Trần Văn Long đề xuất để phong trào khởi nghiệp thực sự lan tỏa và phát triển bền vững trong bối cảnh mới, cần triển khai đồng bộ thêm một số giải pháp cụ thể hơn. Trong đó, quan trọng là đơn giản hóa mạnh mẽ hơn nữa thủ tục gia nhập và rút lui khỏi thị trường. Khởi nghiệp chỉ thực sự hấp dẫn khi việc thành lập, thay đổi mô hình hoặc tạm ngừng, giải thể DN được thực hiện nhanh gọn, chi phí thấp và minh bạch, đặc biệt với DN nhỏ và startup thử nghiệm mô hình mới. Thứ hai, cần thiết kế chính sách thuế theo vòng đời DN. Trong đó, giai đoạn khởi sự và tăng trưởng sớm được hưởng ưu đãi rõ ràng, ổn định và dễ tiếp cận. Ưu đãi không chỉ dừng ở miễn hay giảm thuế, mà còn ở cơ chế kê khai, quyết toán đơn giản, phù hợp với năng lực quản trị hạn chế của startup. Thứ ba, tăng cường hỗ trợ pháp lý và tư vấn tuân thủ cho hộ kinh doanh và DN mới.

"Trên thực tế, nhiều người e ngại khởi nghiệp không phải vì thiếu ý tưởng, mà lo rủi ro pháp lý và chi phí sai sót trong quá trình tuân thủ. Việc mở rộng các chương trình tư vấn pháp luật, kế toán, thuế với chi phí hợp lý sẽ giúp họ yên tâm hơn khi bước vào khu vực kinh tế chính thức. Bên cạnh đó, cần xây dựng môi trường thử nghiệm chính sách cho các mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực công nghệ, kinh tế số và đổi mới sáng tạo. Đây là không gian an toàn để startup thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện mô hình mà không phải đối mặt ngay với các rào cản pháp lý cứng nhắc", luật sư Trần Văn Long gợi ý và nhấn mạnh thêm, để thúc đẩy khởi nghiệp trong bối cảnh mới, chính sách cần được thiết kế theo tinh thần "nuôi dưỡng thay vì kiểm soát sớm", lấy sự phát triển dài hạn của DN làm trung tâm, từ đó tạo động lực bền vững cho nền kinh tế.

Chuyên gia kinh tế, TS Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh - cũng đồng tình các chính sách đang thể hiện tinh thần cải cách đúng hướng. Xét về động lực để người dân tham gia hoạt động sản xuất kinh doanh, làm chủ DN, các chính sách miễn giảm thuế lên đến 3 năm đầu, nay bỏ hẳn lệ phí môn bài đã và đang tạo động lực thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp rất lớn.

"Dù vậy, muốn thúc đẩy phong trào khởi nghiệp thực chất, ngoài chính sách thuế phí, Nhà nước cần hỗ trợ về đào tạo nhân lực, nâng cấp công nghệ tốt hơn. Với hộ kinh doanh, trong quá trình áp dụng một chính sách mới cần tạo thêm niềm tin để hộ kinh doanh công khai doanh thu và không nên lấy "chuyện cũ" áp cho cái mới. Nghĩa là chấp nhận nguyên tắc không truy thu, hồi tố với hộ kinh doanh", TS Thành khuyến nghị.