Giảm mạnh thuế để bình ổn thị trường xăng dầu

Giá hàng hóa, vận tải có thể tăng trong thời gian tới

Khuya 19.3, giá xăng dầu được điều chỉnh tăng mạnh từ 3.528 đồng/kg đến gần 9.000 đồng/lít dù có sử dụng công cụ Quỹ bình ổn, xả từ 3.000 - 4.000 đồng/lít. Sau điều chỉnh, bảng giá bán lẻ của Petrolimex công bố ngày 20.3 tại thị trường vùng 2 (xa cảng, xa kho, xa nhà máy lọc dầu...) với xăng RON 95-III tăng 5.115 đồng vọt lên 31.300 đồng/lít, xăng RON 95-V lên 31.700 đồng/lít. Đặc biệt, giá dầu tiếp tục tăng mạnh với dầu diesel tăng 6.400 đồng lên hơn 34.000 đồng; dầu hỏa tăng gần 9.000 đồng lên 36.600 đồng/lít. Trong khi đó, xăng sinh học E5, E10 dù được sử dụng Quỹ bình ổn 3.000 đồng, vẫn tăng hơn 3.510 đồng lên 27.710 đồng/lít với xăng E5 RON92 và 29.230 đồng/lít với xăng E10 RON95.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Với mức giá này, xăng trong nước gần phá đỉnh còn các mặt hàng dầu thì đã phá đỉnh lập từ gần 4 năm trước.

Trong bối cảnh đó, ngày 19.3 Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký ban hành Chỉ thị 09 về việc tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện. Trong đó, Thủ tướng giao Bộ Công thương đẩy mạnh sử dụng xăng sinh học (E10), rà soát các điều kiện để sớm triển khai lộ trình chuyển đổi sang xăng E10 ngay trong tháng 4, sớm hơn lộ trình 2 tháng, nhằm góp phần giảm 10% lượng tiêu thụ xăng khoáng. Bên cạnh đó, cần thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thực hiện mục tiêu phát triển bền vững. "Thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện, phát triển hạ tầng sạc và khuyến khích sử dụng nhiên liệu sinh học nhằm giảm phụ thuộc vào xăng dầu nhập khẩu", chỉ thị nêu.

Bộ Xây dựng cũng vừa có chỉ đạo tăng cường công tác quản lý giá cước trước biến động giá nhiên liệu, yêu cầu các địa phương phải chủ động kiểm soát chặt chẽ giá cước vận tải. Theo bộ này, diễn biến căng thẳng, phức tạp tại khu vực Trung Đông đã đẩy giá dầu thô và các sản phẩm xăng dầu tăng cao, khó lường. Điều này tác động trực tiếp đến chi phí vận tải, tạo áp lực lớn lên hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân. Bộ đã giao cho các cục quản lý chuyên ngành (Đường bộ, Đường sắt, Hàng không, Hàng hải, Đường thủy) và UBND các tỉnh, thành phố được yêu cầu theo dõi sát tác động của giá nhiên liệu đến giá cước vận tải trên địa bàn, đặc biệt là giá cước vận chuyển hành khách và hàng hóa thiết yếu.

Giá xăng dầu tăng mạnh chắc chắn sẽ áp lực lên giá cước vận tải. Tại cuộc họp với Sở Công thương TP.HCM cuối tuần trước, đại diện các tập đoàn bán lẻ cho biết chi phí đầu vào, vận chuyển và sức mua đang tác động trực tiếp đến giá thành hàng hóa. Đại diện Công ty CP dịch vụ thương mại tổng hợp WinCommerce, đơn vị quản lý hệ thống WinMart và WinMart+ với 4.700 cửa hàng trên toàn quốc thông báo, đang nhận được rất nhiều đề xuất tăng giá từ các nhà cung cấp, nhà sản xuất. Doanh nghiệp rất cân nhắc khi tăng giá vì ảnh hưởng đến người tiêu dùng rất nhiều và cho biết đang đàm phán với nhà cung cấp. "Tuy nhiên có lẽ trong thời gian tới phải điều chỉnh tăng giá 5 - 20% tùy ngành hàng do ảnh hưởng quá lớn đến giá nguyên liệu, logistics. Đặc biệt, hàng nhập khẩu có xu hướng tăng giá vì logistics và nguyên liệu tăng giá song song đó là thiếu nguồn cung", đại diện chuỗi bán lẻ này chia sẻ.

Đại diện Central Retail (sở hữu hệ thống siêu thị GO!, Tops Market...) lo lắng nhóm hàng rau củ, thực phẩm đóng hộp tăng giá do giá phân bón, chi phí bao bì tăng khiến các nhà cung cấp đã đề xuất mức tăng giá đầu vào từ 10 - 20%. Hiện tổng chi phí vận hành mà Central Retail đang hứng chịu đã tăng hơn 15%. "Chúng tôi đều đang cố gắng bình ổn giá, cố gắng giữ mức tối đa có thể nhưng không thể đảm bảo trong thời gian lâu dài nếu không có sự hỗ trợ tốt hơn", đại diện Central Retail thừa nhận.

Cần nhanh giảm các loại thuế, phí...

PGS-TS Phạm Thế Anh - Trưởng khoa Kinh tế học, Đại học Kinh tế Quốc dân, phân tích: Xăng dầu là đầu vào của gần như mọi hoạt động sản xuất và lưu thông hàng hóa. Khi giá nhiên liệu tăng, chi phí vận chuyển, nguyên liệu đầu vào và giá thành sản phẩm đều bị đẩy lên, cuối cùng phản ánh vào giá hàng hóa tiêu dùng. Lịch sử kinh tế thế giới ghi nhận, nếu giá xăng dầu tăng từ 10 - 20%, về cơ bản nền kinh tế có thể chịu đựng và thích ứng được; tăng từ 30 - 50% và kéo dài thì đầu tư và tiêu dùng bắt đầu sụt giảm, tăng trưởng chậm lại. Nếu tăng từ 50 - 100%, thì rủi ro suy thoái kinh tế là hiện hữu, nhất là đối với những nền kinh tế có sức đề kháng yếu... Trong khi đó, giá xăng dầu trong nước sau gần 3 tuần đã tăng khoảng 40 - 80%, nếu cộng cả phần chi từ Quỹ bình ổn thì con số tương ứng là khoảng 70 - 100% tùy loại.

Ở chiều ngược lại, các kỳ điều hành giá hiện nay phụ thuộc khá lớn vào Quỹ bình ổn. Theo Bộ Công thương, Quỹ bình ổn giá xăng dầu hiện chỉ còn dư hơn 2.600 tỉ đồng, đủ cho vài ngày với mức chi hiện nay. Vì thế theo các chuyên gia, ngoài chi Quỹ bình ổn, cần linh hoạt giảm thuế, phí để hạ nhiệt giá xăng dầu, giảm áp lực cho người dân và doanh nghiệp. Chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Quốc Việt - Đại học Kinh tế Quốc dân, nhấn mạnh ngoài Quỹ bình ổn giá kết hợp các biện pháp bảo đảm nguồn cung là cần thiết để ổn định thị trường, các công cụ thuế, phí cần được sử dụng sớm và đó sẽ là bước đệm dài hơn, giúp ổn định thị trường. "Quỹ bình ổn giá xăng dầu chủ yếu nhằm giảm bớt các cú sốc giá trong ngắn hạn, hạn chế tác động mạnh của việc giá xăng dầu "leo thang". Nay giá thế giới "leo thang" và biến động liên tục, thì các công cụ thuế khác như thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế tiêu thụ đặc biệt... cần được xem xét điều chỉnh giảm sớm", TS Nguyễn Quốc Việt nêu quan điểm.

PGS-TS Phạm Thế Anh cho rằng: "Hiện tại thuế nhập khẩu đã được điều chỉnh về 0% đến hết ngày 30.4, nhưng nên bỏ vĩnh viễn thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu mới là hợp lý. Quan trọng hơn, cơ chế đánh thuế hiện nay đối với xăng dầu có thể khiến tác động từ giá thế giới trở nên mạnh hơn bởi nhiều loại thuế đánh trên giá xăng dầu đang được tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá. Chẳng hạn với thuế GTGT, giá dầu thế giới càng tăng, giá trong nước tăng theo, số tiền thuế GTGT tuyệt đối phải nộp cũng tăng theo. Cách tính này cũng được áp dụng với thuế nhập khẩu xăng dầu trước đây. Do vậy, khi giá xăng dầu thế giới tăng, người tiêu dùng và doanh nghiệp không chỉ chịu chi phí nhiên liệu tăng mà còn phải trả phần thuế cao hơn.