Giám sát thực thi chính sách: Lắng nghe nhân dân để kiểm chứng hiệu quả và uốn nắn kịp thời

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu phải thiết lập kỷ luật thực thi, đẩy mạnh giám sát từ sớm, từ xa và lấy phản hồi cùng sự hài lòng của nhân dân làm kênh kiểm chứng khách quan để uốn nắn chính sách kịp thời.

Nhìn thẳng vào khoảng cách từ "trên giấy" đến "thực địa"

Trong công tác quản lý nhà nước, khoảng cách giữa một đường lối đúng đắn trên văn bản với hiệu quả thực tế trong đời sống luôn là thử thách lớn đối với bộ máy thực thi. Thực tiễn cho thấy, không ít nghị quyết, chính sách rất thỏa đáng khi ban hành, nhưng trong quá trình triển khai lại gặp phải những "vật cản" vô hình: sự bàng quan của cán bộ thực hiện, tâm lý cục bộ địa phương, hay sự xơ cứng của các quy định đã lạc hậu so với đà phát triển của xã hội.

Nếu thiếu đi sự giám sát thường xuyên và nhạy bén, chính sách hay rất dễ rơi vào kịch bản "trên nóng, dưới lạnh". Hậu quả không chỉ dừng lại ở việc lãng phí nguồn lực nhà nước, làm mất đi thời cơ bứt phá của địa phương, mà nguy hiểm hơn là bào mòn niềm tin của người dân và cộng đồng doanh nghiệp vào tính nghiêm minh của pháp luật.

Chính vì vậy, yêu cầu về thiết lập kỷ luật thực thi, giám sát và lấy nhân dân làm thước đo được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh đã chạm đúng đòi hỏi cấp bách của thực tiễn. Giám sát trong kỷ nguyên mới không còn là câu chuyện "vạch lá tìm sâu" hay chờ đến khi xảy ra hậu quả nghiêm trọng mới "tiến hành thanh tra, xử lý". Giám sát phải là một quá trình đồng hành, theo dõi liên tục để chủ động ngừa rủi ro, khơi thông điểm nghẽn và đo lường giá trị thực tế mà chính sách mang lại.

ẢNH: GIA HÂN

Nhân dân - Kênh kiểm chứng chính xác nhất

Ai là người cảm nhận rõ nhất hiệu quả của một thủ tục hành chính, một dự án hạ tầng hay một chính sách an sinh? Đó chính là người dân và doanh nghiệp - những đối tượng trực tiếp thụ hưởng và chịu sự tác động hằng ngày của chính sách.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng đúc kết một quan điểm sâu sắc và vô cùng thực tế: "Chân lý là cái gì có lợi cho Tổ quốc, cho nhân dân". Trong công tác xây dựng và thực thi chính sách hiện nay, chân lý ấy chính là sự hài lòng, thuận tiện và niềm tin của quần chúng. Một quy định dù được soạn thảo công phu đến đâu, nhưng nếu khiến doanh nghiệp e ngại đầu tư, khiến người dân phải đi lại nhiều lần hay phát sinh chi phí "bôi trơn", thì đó rõ ràng là một chính sách chưa đạt yêu cầu thực tiễn.

Giám sát thực thi chính sách, do đó phải lấy phản hồi từ cuộc sống làm kênh kiểm chứng tối cao. Việc tạo lập cơ chế để Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan báo chí và trực tiếp là người dân lên tiếng phản ánh các bất cập là điều kiện tiên quyết để giữ cho bộ máy không bị rời xa thực tế. 

Tinh thần của Đại hội XIV đặt con người ở vị trí trung tâm, coi sự hài lòng của nhân dân là thước đo kỷ luật thực thi chính là sự kế thừa và nâng tầm quan điểm ấy trong bối cảnh quản trị hiện đại.

Bản lĩnh uốn nắn và dũng cảm sửa đổi vì lợi ích chung

Cuộc sống vận động liên tục với những diễn biến mới vượt xa mọi dự báo trên lý thuyết. Một quyết sách đúng ở thời điểm này có thể trở thành rào cản ở thời điểm khác. Điều nguy hại nhất trong thực thi chính sách không phải là việc phát hiện ra điểm chưa phù hợp, mà là thái độ bảo thủ, né tránh, sợ nhận sai hoặc lấy lý do "làm đúng quy trình" để kéo dài những bất hợp lý.

Bàn về cách thức tổ chức và phương thức hành động của bộ máy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng chỉ rõ: "Bao nhiêu cách tổ chức và cách làm việc, đều vì lợi ích của quần chúng, vì cần cho quần chúng. Vì vậy, cách tổ chức và cách làm việc nào không hợp với quần chúng thì ta phải có gan đề nghị lên cấp trên để bỏ đi hoặc sửa lại". 

Lời dặn của Bác chính là điểm tựa bản lĩnh cho công tác giám sát và uốn nắn chính sách ngày nay. 

Kỷ luật thực thi không có nghĩa là máy móc, cứng nhắc. Ngược lại, nó đòi hỏi cấp ủy, chính quyền và người đứng đầu các cấp phải có "cái gan" nhìn thẳng vào sự thật, dũng cảm thừa nhận những khoảng trống thể chế để kịp thời điều chỉnh. 

Khi phát hiện một quy định đang gây ách tắc cho nguồn lực xã hội hay không còn hợp lòng dân, bộ máy thực thi phải chủ động đề xuất sửa đổi, bổ sung ngay lập tức, tuyệt đối không đùn đẩy hay chờ đợi thụ động.

ẢNH: GIA HÂN

Đổi mới công cụ giám sát để bảo vệ sự phát triển

Để công tác giám sát thực sự mang lại hiệu quả uốn nắn kịp thời, việc chuyển đổi phương thức giám sát dựa trên công nghệ và dữ liệu là đòi hỏi bắt buộc. Việc ứng dụng dữ liệu số "đúng - đủ - sạch - sống" giúp công khai, minh bạch tiến độ xử lý công việc của từng ngành, từng cấp theo thời gian thực. 

Bằng cách này, những "điểm nóng" có nguy cơ chậm tiến độ, nhũng nhiễu hay tiêu cực sẽ được nhận diện từ sớm, từ xa, không cho phép sự chậm trễ được "giấu" sau những bản báo cáo thành tích màu hồng.

Đồng thời, kỷ luật thực thi phải đi đôi với việc phân định rõ trách nhiệm. Người làm sai, làm chậm phải bị xử lý nghiêm minh; nhưng người giám sát lơ là, thấy bất cập mà không kiến nghị uốn nắn cũng phải chịu trách nhiệm tương xứng.

Suy cho cùng, thiết lập kỷ luật thực thi và đẩy mạnh giám sát không phải nhằm tạo ra áp lực đè nặng lên bộ máy, mà là để tạo ra một hành lang pháp lý an toàn, minh bạch, hướng toàn bộ hệ thống chính trị về một mục tiêu chung. 

Khi mỗi chính sách ban hành đều được kiểm chứng bằng hơi thở cuộc sống, được uốn nắn kịp thời bằng bản lĩnh vì dân, và được đo lường bằng sự hài lòng của nhân dân, đó chính là lúc nghị quyết của Đảng chuyển hóa thành sức mạnh thực tế, đưa đất nước vững vàng bước vào kỷ nguyên phát triển mới.