Hàng triệu lượt xem cho những clip đánh ghen, đấu khẩu: Giá trị văn hóa ở đâu?

Kịch bản thường khá đơn giản nhưng được đẩy lên cao trào bằng những màn đánh ghen, đấu khẩu, chửi bới và xúc phạm lẫn nhau.

Điều đáng nói là những sản phẩm như vậy có thể thu hút hàng triệu lượt xem, hàng nghìn bình luận và được chia sẻ rộng rãi. Một số kênh sản xuất tiểu phẩm đời thường ghi nhận những video đạt hàng triệu lượt xem. Theo số liệu hiển thị trên YouTube ngày 9.11.2026, video mang tên "Cho bạn thân của vợ mượn xe và cái kết" có khoảng 7 triệu lượt xem, còn video "Cánh cổng này đóng lại là có cánh cổng khác mở ra ngay" đạt khoảng 4,6 triệu lượt xem.

Những con số ấy cho thấy sức hút đáng kể của dòng phim ngắn khai thác các tình huống đời thường. Tuy nhiên số lượt xem không phản ánh đầy đủ chất lượng nghệ thuật, càng không phải là thước đo giá trị văn hóa của một sản phẩm. Khi những cuộc cãi vã, những lời xúc phạm và cách ứng xử thiếu văn minh trở thành chất liệu giải trí, điều cần đặt câu hỏi không chỉ là vì sao chúng thu hút người xem, mà còn là chúng đang mang đến những giá trị gì cho xã hội?

Ảnh: Chụp màn hình

Không thể phủ nhận rằng những mâu thuẫn trong tình yêu, hôn nhân và gia đình luôn có sức hấp dẫn đối với công chúng. Từ lâu điện ảnh, sân khấu và văn học đã khai thác những đề tài này để phản ánh đời sống, phê phán thói hư tật xấu và truyền tải những thông điệp nhân văn. Vấn đề không nằm ở đề tài mà ở cách khai thác.

Một câu chuyện về ngoại tình có thể giúp người xem suy ngẫm về lòng chung thủy. Một tình huống mẹ chồng nàng dâu có thể gợi mở những bài học về sự tôn trọng, thấu hiểu giữa các thế hệ. Ngay cả một màn đánh ghen cũng có thể trở thành chất liệu nghệ thuật nếu được xây dựng có chiều sâu và mang thông điệp phê phán cách hành xử thiếu chuẩn mực.

Nhưng nếu tất cả những mâu thuẫn ấy chỉ được giải quyết bằng những màn chửi bới, mạt sát, hạ nhục nhau thì giá trị văn hóa của sản phẩm còn lại bao nhiêu? Đáng lo ngại là một bộ phận người sáng tạo nội dung dường như đang lựa chọn con đường dễ dàng nhất để thu hút khán giả. Thay vì đầu tư vào ý tưởng, chiều sâu nhân vật và thông điệp nhân văn, họ khai thác những tình huống gây sốc, những lời thoại gay gắt và các mối quan hệ tình cảm đầy tranh cãi.

Đáng lo hơn, nếu không được kiểm soát đúng mức, ranh giới giữa việc xây dựng một tình huống giải trí thiếu chuẩn mực và hành vi vi phạm pháp luật cũng có nguy cơ bị vượt qua. Cần nhìn nhận rằng mạng xã hội không phải là không gian nằm ngoài sự điều chỉnh của pháp luật. Việc một nội dung được giới thiệu là phim hài, tiểu phẩm hay tình huống dàn dựng không đồng nghĩa với việc người sản xuất có thể tùy tiện đăng tải bất cứ nội dung nào.

Luật Điện ảnh năm 2022 quy định nghiêm cấm những nội dung nhất định trong hoạt động điện ảnh, trong đó có nội dung phá hoại văn hóa, đạo đức xã hội, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân và những nội dung kích động bạo lực theo dấu hiệu luật định. Pháp luật đồng thời phân biệt việc thể hiện hành vi tiêu cực để phê phán, lên án với việc tuyên truyền, cổ xúy hành vi đó.

Đối với các sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật điện ảnh, việc phổ biến trên không gian mạng còn phải tuân thủ các quy định về phân loại phim, cảnh báo độ tuổi và trách nhiệm của chủ thể phổ biến. Những vi phạm tương ứng có thể bị xử phạt theo Nghị định 87/2026/NĐ-CP.

Đồng thời Nghị định 174/2026/NĐ-CP cũng quy định xử phạt hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân. Nghị định còn điều chỉnh hành vi đăng tải những thông tin có nội dung phá hoại thuần phong, mỹ tục của dân tộc, đạo đức xã hội khi đáp ứng các dấu hiệu vi phạm được quy định. Theo đó, một số hành vi vi phạm quy định về trách nhiệm sử dụng dịch vụ mạng xã hội có thể bị phạt từ 20 đến 30 triệu đồng đối với tổ chức, tương ứng từ 10 đến 15 triệu đồng đối với cá nhân, đồng thời bị buộc gỡ bỏ thông tin vi phạm.

Ảnh: Chụp màn hình

Tất nhiên không thể chỉ căn cứ vào việc một tiểu phẩm có lời thoại chửi bới, nhân vật ngoại tình hay tình tiết đánh ghen để kết luận sản phẩm đó vi phạm pháp luật. Cần xem xét toàn bộ nội dung, bối cảnh thể hiện, mục đích truyền tải và những dấu hiệu pháp lý cụ thể. Nhưng cũng không thể lấy hai chữ "giải trí" làm lý do để phủ nhận mọi trách nhiệm.

Ví dụ nếu người sản xuất cố tình tạo dựng một câu chuyện ngoại tình rồi sử dụng hình ảnh, thông tin của người có thật để khiến công chúng hiểu nhầm, xúc phạm hoặc làm tổn hại danh dự của họ thì trách nhiệm pháp lý có thể phát sinh. Người bị xâm phạm có quyền yêu cầu bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín, yêu cầu xin lỗi, cải chính và bồi thường thiệt hại theo Bộ luật Dân sự. Nếu hành vi xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc cố ý bịa đặt, loan truyền thông tin biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng người khác, người thực hiện còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về tội Làm nhục người khác hoặc tội Vu khống khi đủ yếu tố cấu thành.

Tương tự nếu việc dàn dựng video không chỉ giới hạn trong phạm vi diễn xuất mà còn gây rối trật tự công cộng, xâm phạm thân thể hoặc tài sản của người khác, thì các hành vi thực tế đó phải được xem xét, xử lý độc lập theo quy định pháp luật. Nói cách khác pháp luật không cấm sáng tạo những nhân vật có hành vi xấu, nhưng cũng không cho phép người sáng tạo nhân danh nghệ thuật để thực hiện hoặc cổ xúy những hành vi bị pháp luật nghiêm cấm.

Điều khiến tôi băn khoăn hơn cả là những thông điệp về cách ứng xử đang được truyền tải đến người xem, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên. Trong đời sống thực tế, khi xảy ra mâu thuẫn gia đình, bất đồng tình cảm hay tranh chấp giữa các cá nhân, điều cần thiết là sự bình tĩnh, tôn trọng và khả năng giải quyết vấn đề bằng đối thoại. Thế nhưng trong không ít kịch bản giải trí, nhân vật lại được xây dựng theo hướng hoàn toàn ngược lại. Càng tức giận càng phải lớn tiếng, càng bị tổn thương càng phải tìm cách xúc phạm đối phương, càng muốn chứng tỏ bản thân càng phải thể hiện sự áp đảo.

Nếu những cách hành xử ấy liên tục xuất hiện mà thiếu sự phê phán hoặc định hướng giá trị phù hợp, nguy cơ người xem dần xem chúng như những phản ứng bình thường trong cuộc sống là điều cần được quan tâm. Một đứa trẻ chưa đủ khả năng phân biệt giữa diễn xuất và ứng xử ngoài đời có thể bắt chước những lời thoại, thái độ hoặc cách giải quyết mâu thuẫn mà chúng thường xuyên nhìn thấy.

Vì vậy trách nhiệm của người sáng tạo nội dung không thể chỉ dừng lại ở việc bảo đảm sản phẩm chưa đến mức bị xử phạt. Pháp luật đặt ra giới hạn tối thiểu của hành vi được phép thực hiện, còn trách nhiệm văn hóa đòi hỏi người sáng tạo phải hướng đến những chuẩn mực cao hơn.

Trong môi trường mạng xã hội, trách nhiệm còn thuộc về các nền tảng phân phối nội dung. Khi những video gây tranh cãi liên tục được đề xuất đến người xem, đặc biệt là người chưa thành niên, cần xem xét trách nhiệm kiểm soát nội dung vi phạm, thực hiện cảnh báo và bảo đảm những sản phẩm thuộc diện phải phân loại được phổ biến phù hợp với quy định.

Tuy nhiên, sẽ không công bằng nếu đổ toàn bộ trách nhiệm cho người sản xuất hay nền tảng. Chính công chúng cũng góp phần quyết định những loại nội dung nào tiếp tục tồn tại và phát triển. Mỗi lượt xem, bình luận và chia sẻ đều có thể tạo thêm động lực cho người sản xuất. Một môi trường giải trí lành mạnh không thể hình thành chỉ bằng các biện pháp quản lý hay xử phạt. Nó còn đòi hỏi sự trưởng thành trong thị hiếu thưởng thức và ý thức trách nhiệm của cả người sáng tạo lẫn người tiếp nhận.

Pháp luật có thể xử lý những nội dung vượt qua giới hạn cho phép nhưng không thể thay thế hoàn toàn trách nhiệm văn hóa của người sáng tạo và ý thức lựa chọn của người xem. Bởi điều đáng sợ không chỉ là những sản phẩm giải trí thiếu chuẩn mực được lan truyền mà là khi hàng triệu người dần quen với việc lấy sự xúc phạm, thô tục và những cách hành xử lệch chuẩn làm nguồn vui mỗi ngày.