Hé lộ cách Iran khai thác 'dấu vết số' để tấn công căn cứ Mỹ

Theo South China Morning Post ngày 15.11, trong các cuộc tấn công nhằm vào căn cứ Mỹ tại Trung Đông, Iran được cho là đã khai thác một nguồn tình báo ít ngờ tới: dấu vết kỹ thuật số do chính quân nhân Mỹ để lại.

ẢNH: REUTERS

Các chuyên gia an ninh nhận định Iran đã tận dụng dữ liệu từ mạng xã hội, ứng dụng theo dõi sức khỏe và quảng cáo trực tuyến để phân tích hoạt động tại các cơ sở quân sự Mỹ. Kết hợp với hình ảnh vệ tinh được cho là do Nga cung cấp, những thông tin này có thể giúp Iran xác định vị trí và lựa chọn mục tiêu tấn công.

Trong 6 tháng đầu xung đột, Iran đã nhắm vào 26 địa điểm quân sự Mỹ ở Trung Đông. Dù Mỹ và các đồng minh đánh chặn hơn 90% các đợt tấn công, tên lửa và máy bay không người lái (UAV) Iran vẫn gây thiệt hại lớn cho nhiều cơ sở quân sự. Hơn chục quân nhân Mỹ thiệt mạng, hàng trăm người bị thương, trong khi nhiều đường băng, nhà chứa máy bay, hệ thống radar và khu sinh hoạt bị hư hại, theo South China Morning Post.

Chuyên gia Mark Cancian thuộc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS-Mỹ) nhận định hình ảnh vệ tinh sau các cuộc tấn công cho thấy nhiều mục tiêu bị đánh trúng với độ chính xác cao, thay vì các dấu vết oanh kích phân bố ngẫu nhiên.

Một phần rủi ro bắt nguồn từ thói quen sử dụng thiết bị cá nhân của quân nhân Mỹ. Dữ liệu định vị, lịch tập luyện và những bài đăng công khai có thể giúp bên ngoài suy đoán nhịp độ hoạt động tại căn cứ, thậm chí xác định thời điểm quân nhân tập trung đông người.

Báo cáo của Sky News hồi tháng 8 phát hiện hơn 1.300 người dùng ứng dụng thể dục Strava công khai lộ trình và thời gian tập luyện. Lầu Năm Góc đã cảnh báo nguy cơ an ninh từ nền tảng này hơn 7 năm trước.

Tại căn cứ hải quân Mỹ ở Bahrain, nhiều tiện ích như phòng tập, nhà ăn, và khu tập luyện từng được người dùng công khai đánh giá trên Google Maps. Những thông tin tưởng chừng vô hại này có thể giúp bên ngoài tìm hiểu hoạt động thường nhật của một cơ sở quân sự.

Trên Google Maps, người dùng có thể xác định vị trí sân chơi bowling, sân bóng rổ và bóng vợt, nhà bếp và phòng tập thể dục bên bến tàu của căn cứ. "Bạn không cần phải đột nhập vào hệ thống nữa. Bạn có thể mua dữ liệu", ông Erik Wittreich, Giám đốc điều hành công ty an ninh truyền thông Veilant (Mỹ), cảnh báo.

Mỹ đối mặt bài toán an ninh mới

Những tổn thất tại Trung Đông đang buộc quân đội Mỹ xem xét lại cách bảo vệ lực lượng trong môi trường mà các thiết bị kết nối có thể trở thành nguồn thu thập thông tin tình báo.

ẢNH: REUTERS

Hồi tháng 4, Bộ Tư lệnh trung ương Mỹ (CENTCOM) thừa nhận trước quốc hội nguy cơ "đối phương lợi dụng dữ liệu định vị thương mại để theo dõi hoặc xác định mục tiêu là quân nhân Mỹ tại chiến trường". Vào thời điểm đó, CENTCOM cũng xác nhận rằng quân nhân được phép sử dụng thiết bị cá nhân trong các khu vực tác chiến.

Dưới sức ép từ quốc hội, một số đơn vị đã vô hiệu hóa mã định danh quảng cáo trên thiết bị công vụ, đồng thời áp dụng quy trình thu giữ thiết bị cá nhân tại những khu vực có nguy cơ cao.

Hải quân Mỹ cũng khuyến cáo quân nhân hạn chế hoạt động trên mạng xã hội, kiểm soát quyền truy cập vị trí của ứng dụng và tăng cường bảo mật tài khoản trực tuyến, kể cả đối với người thân.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng những biện pháp này chưa đủ. Ông Wittreich nhấn mạnh nguy cơ giám sát không chỉ đến từ điện thoại hay máy tính, mà còn từ vô số thiết bị kết nối khác. Theo ông, bảo vệ dấu vết kỹ thuật số phải trở thành một phần của kế hoạch tác chiến, thay vì chỉ được siết chặt sau khi xảy ra tấn công.

Chuyên gia Justin Sherman thuộc CSIS cũng nhận định việc yêu cầu hàng nghìn quân nhân và nhân viên ngoại giao ngừng hoàn toàn các hoạt động trực tuyến là không khả thi. "Bạn không thể giải quyết vấn đề giám sát kỹ thuật bằng cách bảo hàng nghìn nhân viên tình báo quân sự hoặc nhà ngoại giao đừng bao giờ đăng bài đánh giá nhà hàng, lướt Tinder hay gọi điện cho gia đình - điều đó không thực tế", theo ông.

Trong khi đó, hậu quả từ các cuộc tấn công của Iran đang đặt ra câu hỏi lớn hơn về khả năng duy trì hiện diện quân sự lâu dài của Mỹ tại Trung Đông.

Chi phí sửa chữa các căn cứ bị hư hại ước tính lên tới 9 tỉ USD, chưa bao gồm tổn thất về máy bay và trang thiết bị. Những cơ sở cố định nằm gần Iran đặc biệt dễ bị tổn thương do thời gian cảnh báo và đánh chặn ngắn.

Tại Bahrain, căn cứ hải quân NSA Bahrain, nơi Mỹ duy trì hoạt động hậu cần quan trọng từ năm 1995, đã bị ảnh hưởng nặng nề. Đô đốc Daryl Caudle, người đứng đầu lực lượng hải quân Mỹ, hồi tháng 8 thừa nhận Washington khó có thể sớm khôi phục hoạt động tại đây.

Bahrain ngày 16.11 đã đưa ra 2 cảnh báo về các mối đe dọa tiềm tàng, đây là những cảnh báo đầu tiên kể từ tháng 9, theo Reuters.

Theo South China Morning Post dẫn lời các quân nhân Mỹ, việc tiếp cận căn cứ hiện bị hạn chế nghiêm ngặt. Một số tàu Mỹ phải chuyển sang tiếp tế tại Diego Garcia ở Ấn Độ Dương, cách Bahrain hơn 3.200 km, khiến hoạt động hậu cần thêm phức tạp và tốn kém.

Cựu thuyền trưởng hải quân Mỹ John Cordle cho rằng các căn cứ tại Bahrain từng được xem là nơi đóng quân tương đối an toàn, đến mức nhiều quân nhân đưa cả gia đình đến sinh sống. "Chắc chắn, thời kỳ các gia đình đến đó đã qua rồi", ông nhận định.