Hiệu trưởng được tuyển dụng giáo viên: Tháo gỡ nhiều bất cập

Mới đây UBND TP.HCM quyết định từ năm 2026 cho phép 246 trường thực hiện nội dung giáo dục chất lượng cao, tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế, các trường thực hiện chương trình tích hợp, chương trình nước ngoài được tuyển dụng viên chức là giáo viên (GV) và thực hiện các chế độ, chính sách cho viên chức được tuyển dụng mới theo quy định pháp luật hiện hành.

Đồng thời người đứng đầu các trường được ký hợp đồng làm việc và hợp đồng lao động (bao gồm hợp đồng với GV nước ngoài), phân công, bổ nhiệm, quản lý, sử dụng, phát triển đội ngũ viên chức, GV hợp đồng, nhân viên hợp đồng phù hợp yêu cầu phát triển của đơn vị và theo quy định.

PHÙ HỢP YÊU CẦU ĐỔI MỚI QUẢN TRỊ GIÁO DỤC

Trước đây, khi chưa sáp nhập, TP.HCM mới chỉ thí điểm phân cấp tuyển dụng cho gần 40 trường công lập, trong đó có 2 trường mầm non, trường THPT chuyên, trường tiên tiến và các trường năng khiếu, chuyên biệt, trường trung cấp kỹ thuật…

Theo các cán bộ quản lý trường học, đây là quyết định phù hợp với yêu cầu đổi mới quản trị giáo dục, đồng thời là bước chuyển giao cần thiết nhằm tháo gỡ những bất cập đã tồn tại nhiều năm trong công tác tuyển dụng nhân sự ngành giáo dục.

Ông Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành), cho rằng một trong những bất cập lớn của công tác tuyển dụng GV hiện nay là nhà trường chỉ đóng vai trò tiếp nhận người được tuyển dụng, trong khi cơ quan quản lý cấp trên là đơn vị trực tiếp tuyển chọn. Cách làm này giúp bảo đảm tính thống nhất nhưng lại bộc lộ nhiều hạn chế trong thực tiễn.

ẢNH: ĐÀO NGỌC THẠCH

Hiệu trưởng là người hiểu rõ nhất nhu cầu nhân sự, đặc điểm học sinh (HS), định hướng phát triển và văn hóa của đơn vị, nhưng lại không có quyền quyết định người sẽ làm việc tại trường mình. Nhiều trường hợp GV được phân bổ chưa thật sự phù hợp với yêu cầu chuyên môn hoặc định hướng riêng của nhà trường. Khi phát sinh khó khăn trong quá trình công tác, hiệu trưởng phải chịu trách nhiệm về chất lượng giáo dục nhưng lại không được tham gia đầy đủ vào khâu tuyển chọn.

Bên cạnh đó, quy trình tuyển dụng tập trung thường kéo dài, gây chậm trễ trong việc bổ sung nhân sự, ảnh hưởng đến hoạt động dạy học. Việc thiếu tính chủ động cũng làm giảm khả năng cạnh tranh của các trường trong thu hút GV giỏi. Vì vậy, việc từng bước trao quyền tuyển dụng cho các trường đủ điều kiện là hướng đi phù hợp. Cách làm này giúp nhà trường chủ động lựa chọn nhân sự đáp ứng yêu cầu thực tế, đồng thời gắn quyền hạn với trách nhiệm, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và hiệu quả quản trị nhà trường.

Ông Phú nhấn mạnh khi được trao quyền, nhà trường sẽ chủ động hơn trong việc xây dựng đội ngũ, tuyển chọn đúng chuyên môn, đúng vị trí việc làm và đáp ứng kịp thời nhu cầu phát triển của đơn vị. Cơ chế này không chỉ nâng cao tính linh hoạt, giảm bớt các khâu trung gian mà còn góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực, tiết kiệm ngân sách nhà nước và nâng cao chất lượng giáo dục.

Cán bộ quản lý của một trường tiên tiến chia sẻ chương trình giáo dục phổ thông hiện hành không chỉ yêu cầu GV truyền thụ kiến thức mà còn phải thiết kế hoạt động học tập, đánh giá theo năng lực, đồng hành cùng HS trong quá trình phát triển phẩm chất. Bên cạnh đó, nhà trường cần người biết làm việc trong tổ chuyên môn, phối hợp với phụ huynh, tham gia xây dựng kế hoạch giáo dục và khả năng thích nghi linh hoạt khi chính sách và kỳ vọng xã hội liên tục thay đổi.

"Cơ chế tự chủ tuyển dụng có ý nghĩa, nhân văn và hợp lý. Ban giám hiệu từng đơn vị sẽ hiểu rõ trường mình đang cần gì, ứng viên dự tuyển hiểu rõ mình có gì. Hai phía có thể đối thoại thực chất hơn, thay vì cùng nhìn vào một kết quả thi tuyển dụng rồi đoán phần năng lực công tác còn lại. Đây cũng chính là nền tảng của sự khởi đầu bền vững trong nghề. Với cơ chế này, các trường sẽ có cơ hội chọn đúng người không chỉ có năng lực mà còn phù hợp với định hướng cụ thể của trường. Đó là lợi thế lớn trong chủ trương này", vị quản lý nói trên nhìn nhận.

ảnh: Đào ngọc Thạch

QUYỀN HẠN ĐI KÈM TRÁCH NHIỆM

Tuy nhiên, theo hiệu trưởng các trường, để cơ chế này thực sự phát huy hiệu quả, các đơn vị cần đặt tính khách quan lên hàng đầu trong quá trình tuyển chọn; các tiêu chí, tiêu chuẩn, mục tiêu cần được công khai rõ ràng, minh bạch đến đối tượng tuyển dụng. Tự chủ và giám sát phải song hành.

Với việc phân cấp tuyển dụng, hiệu trưởng cần phát huy vai trò người đứng đầu với tinh thần khách quan, công tâm và trách nhiệm cao nhất. Mỗi quyết định tuyển dụng phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, đặt chất lượng lên hàng đầu, lựa chọn đúng người có năng lực, tâm huyết và khát vọng cống hiến. Nếu được triển khai nghiêm túc và minh bạch, chủ trương này sẽ tạo động lực mạnh mẽ để các nhà trường phát triển bền vững, đáp ứng yêu cầu hội nhập và nâng cao chất lượng giáo dục của TP trong giai đoạn mới.

"Để phát huy hiệu quả quyền tự chủ trong tuyển dụng, sử dụng và phát triển đội ngũ GV, các trường cần từng bước nâng cao năng lực quản trị nhân sự, chuẩn hóa quy trình và tăng cường tập huấn cho đội ngũ tham gia công tác tuyển dụng. Đồng thời, sự hỗ trợ, hướng dẫn từ cơ quan quản lý giáo dục cũng giữ vai trò quan trọng, nhằm bảo đảm việc triển khai thống nhất, minh bạch và hiệu quả", ông Cao Đức khoa, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Du (P.Bến Thành), đề xuất.