Hơn 20 năm bám núi, tặng sâm Ngọc Linh làm 'của để dành' cho học trò nghèo

Mạnh Cường
Mạnh Cường
Hơn 20 năm gắn bó với vùng cao Đà Nẵng, thầy Võ Đăng Chín không chỉ miệt mài gieo chữ cho học trò Xê Đăng mà còn đau đáu tìm cách giúp các em có một tương lai bớt nhọc nhằn. Từ tình yêu với núi rừng và sự thấu hiểu cái nghèo của đồng bào, thầy nghĩ ra cách làm đặc biệt: tặng những cây sâm Ngọc Linh quý giá làm 'của để dành' cho học trò nghèo.

Hơn 20 năm gieo chữ giữa đại ngàn

Năm 2001, sau khi tốt nghiệp Trường đại học Sư phạm Đà Nẵng, chàng trai trẻ Võ Đăng Chín rời quê nhà ở xã Bình Tú, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam cũ (nay là xã Thăng Điền, thành phố Đà Nẵng) vào TP.HCM tìm việc. Những ngày bươn chải với đủ nghề nơi phố thị giúp anh có thêm trải nghiệm, nhưng ước mơ được đứng trên bục giảng vẫn luôn thôi thúc.

Sau khoảng một năm, anh quyết định trở về quê, đăng ký thi tuyển công chức ngành giáo dục. Trúng tuyển, anh xung phong lên công tác tại huyện Nam Trà My cũ, vùng đất đặc biệt khó khăn ở phía tây Quảng Nam.

Hơn 20 năm bám núi, tặng sâm Ngọc Linh làm 'của để dành' cho học trò nghèo- Ảnh 1.

Thầy Võ Đăng Chín giới thiệu cho học sinh về vai trò của cây sâm Ngọc Linh

ẢNH: CTV

"Những ngày đầu lên núi, tôi được phân công về giảng dạy tại xã Trà Mai. Thời điểm đó, thiếu điện, thiếu nước sinh hoạt đã là một trở ngại. Khác biệt ngôn ngữ khiến việc giao tiếp với học trò và phụ huynh cũng không dễ dàng. Những đêm mưa rừng, tiếng suối đổ ào ào, gió lùa qua vách nhà, thầy trò chỉ biết động viên nhau bên ánh đèn dầu", thầy Chín nhớ lại.

Từ một người trẻ vừa rời phố thị, thầy dần quen với nhịp sống giữa đại ngàn. Những đứa trẻ Xê Đăng chân trần đến lớp, những ánh mắt rụt rè nhưng háo hức khi được học chữ đã níu chân giáo viên trẻ. Thầy hiểu rằng, phía sau mỗi buổi học là cả một hành trình nhọc nhằn của học trò và gia đình.

Ở vùng cao, vận động học sinh đến lớp chưa bao giờ là chuyện đơn giản. Có em phải vượt những con dốc dài, băng qua đường rừng trơn trượt mới đến được điểm trường. Cuộc sống gia đình còn nhiều thiếu thốn khiến việc duy trì sĩ số càng khó khăn. Nếu không được học hành đầy đủ, những đứa trẻ rất dễ tiếp tục vòng luẩn quẩn nghèo khó của thế hệ trước.

Bởi vậy, với thầy Chín, giữ học trò ở lại trường không đơn thuần là hoàn thành nhiệm vụ của một nhà giáo, mà còn là cách mở ra cho các em một con đường khác.

Một trong những dấu ấn đáng nhớ trong quá trình công tác của thầy là khi về Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và THCS Trà Nam. Khi ấy, trường có 3 điểm trường nằm rải rác tại các thôn, trong đó có điểm phải đi bộ hơn 2 giờ đồng hồ đường rừng mới đến nơi. Khoảng cách địa lý khiến việc tổ chức dạy học, chăm sóc học sinh và sinh hoạt của giáo viên gặp nhiều trở ngại.

Trăn trở trước thực tế ấy, thầy Chín đề xuất đưa giáo viên và học sinh ở các điểm trường về học tập tập trung tại trường chính, tổ chức bán trú để tạo điều kiện tốt hơn cho việc dạy và học.

Hơn 20 năm bám núi, tặng sâm Ngọc Linh làm 'của để dành' cho học trò nghèo- Ảnh 2.

Học sinh thích thú khi lần đầu được chứng kiến những củ sâm Ngọc Linh

ẢNH: CTV

Tháng 9.2021, sau khi thống nhất chủ trương với ban giám hiệu, thầy bắt đầu đến từng nóc, từng thôn gặp gỡ phụ huynh, giải thích về kế hoạch đưa con em về trường chính. Thầy kiên trì phân tích những lợi ích của việc học tập tập trung, từ điều kiện học hành đến việc chăm sóc, quản lý học sinh. Cuối cùng, 100% phụ huynh đồng thuận.

Từ đó, học sinh ở các điểm trường được đưa về trường chính học tập, sinh hoạt. Để phụ huynh yên tâm khi con em ở xa nhà, thầy còn bố trí nơi ăn ở cho những người muốn theo con đến trường.

Quyết định ấy không chỉ góp phần tháo gỡ khó khăn về tổ chức dạy học mà còn tạo điều kiện để học sinh được tiếp cận môi trường giáo dục tốt hơn. Với những đứa trẻ vùng cao, trường học dần trở thành mái nhà thứ hai, nơi các em được chăm sóc, học tập và nuôi dưỡng những ước mơ.

Từ một giáo viên đứng lớp, bằng sự tận tụy và trách nhiệm, thầy Chín được giao nhiều nhiệm vụ quản lý, từng đảm nhận chức vụ Hiệu trưởng Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và THCS Trà Nam. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, thầy chuyển sang giữ chức Phó hiệu trưởng Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và THCS Ngọc Linh.

Những cây sâm gửi gắm tương lai

Hơn hai thập niên sống và làm việc giữa vùng cao, thầy Chín chứng kiến sự đổi thay của vùng đất được xem là thủ phủ sâm Ngọc Linh. Dưới những tán rừng già, loài dược liệu quý mở ra kỳ vọng đổi đời cho nhiều hộ dân. Thế nhưng, ngay giữa vùng đất có cây sâm giá trị kinh tế cao, không ít gia đình học sinh vẫn chật vật với cuộc sống thiếu trước hụt sau. Cái nghèo vì thế vẫn là một trong những nguyên nhân khiến hành trình đến trường của trẻ em vùng cao thêm nhọc nhằn.

Mỗi mùa khai giảng, nhìn những học trò mặc chiếc áo đã sờn, đôi chân lấm bùn sau quãng đường dài đến lớp, thầy Chín lại không khỏi trăn trở. Có em phải rời nhà từ lúc trời chưa sáng, vượt dốc, băng suối để kịp giờ học. Những bữa ăn thiếu chất, điều kiện học tập còn hạn chế cũng ảnh hưởng đến việc tiếp thu kiến thức.

Hơn 20 năm bám núi, tặng sâm Ngọc Linh làm 'của để dành' cho học trò nghèo- Ảnh 3.

Vườn sâm "Vườn sâm Liên đội" được trồng tại khuôn viên nhà trường

ẢNH: CTV

"Muốn các em học tốt thì trước hết phải giúp gia đình vơi bớt khó khăn. Bởi chỉ khi cha mẹ không còn quá nặng gánh mưu sinh, chuyện học hành của con trẻ mới có thể được quan tâm lâu dài", thầy Chín chia sẻ.

Từ suy nghĩ ấy, nhiều năm qua, thầy chủ động kết nối, vận động các nhà hảo tâm hỗ trợ học sinh nghèo. Những trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, có nguy cơ bỏ học đều được thầy quan tâm, tìm cách giúp đỡ. Không ít học sinh Xê Đăng nhờ sự kết nối này có thêm kinh phí tiếp tục đến trường, thậm chí được hỗ trợ trong những năm tháng học đại học.

Nhưng với thầy, những phần quà trước mắt đôi khi chưa đủ để tạo nên điểm tựa lâu dài. Một chiếc cặp, bộ sách hay chiếc xe đạp có thể giúp học trò thuận lợi hơn trong năm học, nhưng chưa chắc giải quyết được nỗi lo cơm áo của gia đình.

Từ thực tế đó, thầy Chín nghĩ đến một món quà khác biệt: thay vì trao những phần thưởng thông thường, hãy tặng học trò những cây sâm Ngọc Linh giống. Đó không chỉ là món quà ghi nhận thành tích học tập mà còn có thể trở thành tài sản tích lũy, được chăm sóc và nhân giống theo thời gian.

Ý tưởng được hiện thực hóa tại lễ bế giảng năm học 2025 - 2026. Có 51 học sinh được tuyên dương, khen thưởng và trao tổng cộng 255 cây sâm Ngọc Linh giống. Số cây này được thầy Chín vận động từ các hộ trồng sâm trên địa bàn, đồng thời trích một phần vốn liếng của gia đình để đóng góp.

Hơn 20 năm bám núi, tặng sâm Ngọc Linh làm 'của để dành' cho học trò nghèo- Ảnh 4.

Thầy Võ Đăng Chín với ý tưởng tặng sâm Ngọc Linh giống cho học sinh để làm "của để dành"

ẢNH: CTV

Thầy Chín cho biết, điều khiến thầy vui không nằm ở giá trị kinh tế của những cây sâm được trao đi, mà là hy vọng chúng sẽ trở thành nguồn vốn nhỏ giúp gia đình học sinh có thêm cơ hội cải thiện cuộc sống.

"Việc tặng cây sâm Ngọc Linh không chỉ giúp nhân giống nguồn dược liệu quý mà còn hướng tới mục tiêu thay đổi cuộc sống cho đồng bào dân tộc tại địa phương. Những cây sâm này sau vài năm sẽ ra hoa, kết hạt, giúp gia đình học sinh tự mở rộng quy mô canh tác một cách tự nhiên", thầy Chín chia sẻ.

Không dừng lại ở đợt khen thưởng vừa qua, thầy Chín đang cùng nhà trường xây dựng mô hình "Vườn sâm Liên đội". Khu vườn hiện có khoảng 60 cây sâm ba năm tuổi, từ nguồn giống do phụ huynh đóng góp và vận động xã hội hóa. Dự kiến, số sâm này sẽ tiếp tục được sử dụng để trao thưởng cho học sinh vượt khó, học giỏi trong năm học 2026 - 2027.

Hơn 20 năm bám núi, thầy Võ Đăng Chín đã đưa ra nhiều sáng kiến với mục tiêu giúp học sinh vùng cao có thêm cơ hội tiếp cận tri thức và những phương pháp học tập mới.

Cụ thể, đưa học sinh lớp 1, lớp 2 ở các điểm thôn về trường chính nhằm tăng cường tiếng Việt; xây dựng mô hình "Trường học xanh - không rác thải"; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong dự báo sinh trưởng và sâu bệnh cây dược liệu gắn với giáo dục trải nghiệm...

Những nỗ lực bền bỉ, thầy Chín vừa được ghi nhận là 1 trong 335 nhà giáo tiêu biểu toàn quốc được Bộ GD-ĐT tôn vinh nhân dịp kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20.11.1982 - 20.11.2026).


Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.