Hormuz hồi phục mạnh, sao giá xăng dầu vẫn rất cao?

Reuters vừa dẫn một số nguồn thạo tin tiết lộ chính quyền của Tổng thống Trump đã yêu cầu Đức và Pháp giảm bớt kho dự trữ dầu diesel khẩn cấp để giúp hạ giá nhiên liệu toàn cầu đang tăng cao. Nếu không, Washington sẽ cấm xuất khẩu dầu diesel đến Đức và Pháp.

Giá vẫn neo cao

Thông tin trên được tiết lộ giữa lúc Nhà Trắng đang xem xét cấm xuất khẩu để hạ nhiệt giá nhiên liệu, giữa bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ đang đến gần, mà dư luận dân chúng đang bức xúc khi giá xăng dầu tăng cao.

Theo Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ (EIA), ngày 28.9 tại nước này, giá xăng trung bình là 4,465 USD/gallon và giá dầu diesel trung bình là 6,382/gallon, lần lượt cao hơn 1,347 USD/gallon và 2,628 USD/gallon so với cùng kỳ năm trước. Như vậy, so với một năm trước, giá xăng tăng gần 50% và giá dầu diesel tăng gần 70% tại Mỹ. Trong đó, giá dầu diesel ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động vận chuyển hàng hóa, gây áp lực lên nền kinh tế Mỹ.

Ảnh: Reuters

Không chỉ riêng gì giá xăng dầu thành phẩm, giá dầu thô vẫn đang ở mức rất cao. Đến hôm qua, giá dầu WTI vẫn cao hơn 90 USD/thùng, còn giá dầu Brent hơn 100 USD/thùng, đều cao hơn nhiều so với mức khoảng 61 USD/thùng (dầu WTI) và 69 USD/thùng (dầu Brent) thời điểm trước khi bùng nổ chiến sự Iran.

Không riêng gì Mỹ, nhiều nước cũng đang đối mặt với lo lắng giá xăng dầu ở mức cao. Ủy ban châu Âu vừa thành lập nhóm công tác năng lượng để thảo luận về tình hình giá nhiên liệu. Ủy ban châu Âu, Đức, Pháp, Ý, Anh và Ireland ngày 1.10 tiến hành thảo luận về khả năng cần thiết phải giải phóng kho dự trữ diesel, theo Reuters dẫn lời 2 quan chức EU. Đối với khối này, việc mở thêm kho dự trữ gây nên tình thế khó khăn do phải cân bằng giữa nhu cầu hạ giá nhiên liệu trong nước với việc duy trì dự trữ ở mức cao nhằm phòng ngừa rủi ro của cuộc khủng hoảng nhiên liệu nếu Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận hòa bình.

Tại sao nghịch lý ?

Những diễn biến trên hoàn toàn đi ngược lại với diễn biến tại eo biển Hormuz. Ngày 30.9 vừa qua, truyền thông quốc tế dẫn dữ liệu từ Kpler - nhà cung cấp thông tin hàng hải hàng đầu thế giới - cho hay lưu lượng dầu và sản phẩm dầu mỏ qua eo biển Hormuz đạt trung bình 13,1 triệu thùng mỗi ngày vào tuần trước đó. Lưu lượng này tương đương 80% so với trước khi Hormuz bị phong tỏa. Không những vậy, theo nghiên cứu do Công ty Tài chính JPMorgan công bố, tổng lượng dầu thô từ khu vực Trung Đông, bao gồm vận chuyển qua eo biển Hormuz và các tuyến khác, đã hồi phục 98% so với trước khu xung đột Iran bùng nổ.

Nhưng thực tế, giá dầu thô lẫn xăng, dầu diesel lại không "hạ nhiệt" khi dòng chảy năng lượng qua Hormuz nói riêng, khu vực Trung Đông nói chung, được khơi thông. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến nghịch lý này.

Trước hết, suốt 7 tháng xung đột Iran, các nước đều xuất ra lượng lớn từ kho dự trữ năng lượng chiến lược nhằm tăng nguồn cung để hạn chế đà tăng giá. JPMorgan ước tính dự trữ dầu toàn cầu đã giảm khoảng 2 tỉ thùng trong 7 tháng qua. Vì thế, ngay khi lưu lượng dầu thô qua eo biển Hormuz, nhiều nước đều muốn bổ sung trở lại kho dự trữ để phòng ngừa rủi ro. Điển hình, Trung Quốc trong tháng 9 đã nhập khẩu lượng dầu thô nhiều hơn 30% so với tháng 5.

Thực tế, cuộc chiến Iran đến nay vẫn chưa có giải pháp khả thi, rủi ro vẫn luôn chực chờ, nên cần bổ sung nguồn dự trữ. Thêm vào đó, sản lượng dầu khí qua eo biển Hormuz được hồi phục nhờ hải quân Mỹ hộ tống các tàu chở dầu khi vượt eo biển này. Việc hộ tống ngốn chi phí không nhỏ nên có thể gây sức ép lên ngân sách quân đội Mỹ cho cuộc xung đột Iran, đồng thời Nhà Trắng đang bị sức ép chính trị khá lớn trong việc kết thúc cuộc chiến. Vì thế, nỗ lực hộ tống tàu dầu qua Hormuz có thể không bền vững.

Bên cạnh đó, việc hộ tống tàu dầu qua Hormuz không đảm bảo chắc chắn các tàu dầu không bị tấn công. Rạng sáng qua (2.10), Trung tâm hoạt động thương mại hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) thông báo ghi nhận 1 vụ tàu dầu bùng cháy do bị tấn công khi đi qua eo biển Hormuz. Khi rủi ro ở mức cao thì chi phí bảo hiểm cho các tàu dầu qua vùng biển trên cũng tăng lên, làm gia tăng trực tiếp vào chi phí năng lượng, nên giá thành của dầu thô tiếp tục ở mức cao.

Không chỉ dầu thô, xăng dầu thành phẩm cũng đang chịu nhiều áp lực khác. Nếu như dầu thô ở Trung Đông hồi phục 98% nguồn xuất khẩu so với trước chiến tranh, thì tỷ lệ tương ứng chỉ đạt 58% (tương đương 3 triệu thùng) đối với xăng và dầu diesel thành phẩm của khu vực này. Nguyên nhân là vì nhiều cơ sở lọc dầu ở các nước Ả Rập phải ngừng hoạt động do thiệt hại nặng từ các vụ tấn công của Iran. Việc hồi phục các cơ sở này cần rất nhiều thời gian.

Thêm vào đó, một nguồn cung cấp xăng dầu thành phẩm quan trọng là Nga cũng đang bị đình trệ. Các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các cơ sở chế biến xăng dầu của Nga đã gây tổn thất nghiêm trọng, khiến cho Moscow đang ngưng xuất khẩu xăng dầu và khả năng tình trạng này còn kéo dài đến tháng 12.

Chính vì thế, bất chấp nguồn cung dầu thô thông suốt hơn, giá dầu thô lẫn xăng dầu thành phẩm đều chưa thể hạ nhiệt.