Huyết áp lên xuống thất thường: Nghiên cứu phát hiện nguy cơ đáng chú ý

Huyết áp cao từ lâu được biết là một yếu tố nguy cơ quan trọng của đột quỵ và bệnh tim mạch. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới cho thấy không chỉ mức huyết áp trung bình, mà mức độ dao động của huyết áp giữa các lần đo cũng có thể cung cấp thêm thông tin về nguy cơ sức khỏe lâu dài.

Nghiên cứu được trình bày tại Hội nghị thường niên của Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh Tiểu đường châu Âu (EASD) ở Milan, Ý, do các nhà khoa học tại Trung tâm Y tế Đại học Amsterdam (Hà Lan) thực hiện.

Ảnh minh họa: P.H tạo từ AI

Huyết áp càng dao động, nguy cơ càng cao

Các nhà nghiên cứu phân tích dữ liệu của 57.611 người tham gia UK Biobank, độ tuổi trung bình 55,4. Những người này có ít nhất 2 lần đo huyết áp để các nhà khoa học đánh giá mức độ thay đổi giữa các lần khám.

Nhóm nghiên cứu theo dõi sự biến động của huyết áp tâm thu, huyết áp tâm trương, huyết áp động mạch trung bình và áp lực mạch, đồng thời tính đến khoảng thời gian giữa các lần đo.

Trong thời gian theo dõi 5,1 năm, có 1.460 người tử vong và 571 người bị đột quỵ.

Kết quả cho thấy huyết áp càng dao động thất thường giữa các lần đo thì nguy cơ tử vong càng cao.

Cụ thể, khi mức dao động của huyết áp tâm thu tăng thêm một mức độ lệch chuẩn, nguy cơ tử vong tăng 11%. Với huyết áp tâm trương, nguy cơ này tăng 8%.

Mức dao động huyết áp cũng liên quan đến nguy cơ đột quỵ. Khi huyết áp tâm trương dao động nhiều hơn một mức độ lệch chuẩn, nguy cơ đột quỵ tăng 12%. Với huyết áp động mạch trung bình, nguy cơ đột quỵ tăng 10%.

Người mắc tiểu đường cần đặc biệt lưu ý

Một phát hiện đáng chú ý là mối liên quan giữa biến động huyết áp và nguy cơ tử vong rõ hơn ở những người có rối loạn đường huyết.

Những người mắc tiểu đường loại 2 đồng thời có mức biến động huyết áp tâm thu cao có nguy cơ tử vong cao gấp 2,8 lần so với nhóm có đường huyết bình thường và huyết áp ít dao động.

Ở nhóm tiền tiểu đường có mức biến động huyết áp cao, nguy cơ tử vong cao hơn 62% so với nhóm đường huyết bình thường và huyết áp ổn định.

Tuy nhiên, các con số này không có nghĩa huyết áp dao động là nguyên nhân trực tiếp gây đột quỵ hoặc tử vong. Đây là nghiên cứu quan sát, chỉ cho thấy mối liên quan. Các nhà nghiên cứu cũng chưa xác định liệu việc làm giảm mức dao động huyết áp có giúp giảm nguy cơ hay không.

Không nên chỉ nhìn 1 lần đo huyết áp

Tiến sĩ Fariba Ahmadizar, Khoa Y học tổng quát, Trung tâm Y tế Đại học Amsterdam, cho biết những thay đổi của huyết áp theo thời gian có thể cung cấp thêm thông tin bên cạnh chỉ số huyết áp trung bình trong các lần khám định kỳ.

Tuy nhiên, bà nhấn mạnh cần có thêm nghiên cứu trước khi mức độ biến động huyết áp có thể được đưa vào thực hành lâm sàng thường quy.

Vì vậy, người dân không nên tự đánh giá nguy cơ chỉ dựa trên một vài lần huyết áp lên xuống. Nếu các chỉ số tại nhà hoặc tại cơ sở y tế thường xuyên thay đổi bất thường, đặc biệt ở người mắc tiểu đường hoặc tiền tiểu đường, nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và hướng dẫn cách theo dõi phù hợp.

Việc đo huyết áp đúng kỹ thuật, trong điều kiện tương tự nhau và ghi lại kết quả theo thời gian có thể giúp bác sĩ có cái nhìn đầy đủ hơn về tình trạng huyết áp, thay vì chỉ dựa vào một con số đơn lẻ.