Vụ tấn công được cho là bằng máy bay không người lái (UAV) điều khiển bằng dây cáp quang nhằm vào trực thăng Black Hawk và hệ thống radar của Mỹ tại Baghdad (Iraq) mới đây là lời cảnh báo đanh thép: Iran đang tích cực học hỏi các chiến thuật từ chiến trường Ukraine để sẵn sàng cho một cuộc đối đầu trực diện với Mỹ.
Theo báo Wall Street Journal, trong các cuộc xung đột trước đây tại Iraq hay Afghanistan, mối đe dọa lớn nhất đối với binh sĩ Mỹ là súng bộ binh và mìn tự chế (IED). Tuy nhiên, thực tế đã hoàn toàn thay đổi. Điểm nhấn đáng ngại nhất hiện nay là loại UAV góc nhìn thứ nhất (còn được gọi là FPV) được điều khiển thông qua dây cáp quang.
Khác với UAV truyền thống điều khiển bằng sóng vô tuyến vốn dễ bị các hệ thống tác chiến điện tử (EW) của Mỹ vô hiệu hóa, máy bay không người lái gắn sợi cáp quang hoàn toàn miễn nhiễm với mọi biện pháp gây nhiễu. Đây là công nghệ đã được Nga tiên phong sử dụng và đạt kết quả đáng kinh ngạc khi giành lại vùng Kursk từ tay Ukraine (cuối năm 2024).
Với tầm hoạt động lên đến 50 km - tương đương chiều rộng eo biển Hormuz - những “sát thủ trên không” điều khiển bằng cáp quang này có thể biến toàn bộ khu vực thành vùng cấm đối với tàu chiến và trực thăng Mỹ.
Không chỉ có những bài học trên không, Iran còn đang quan sát cách Ukraine sử dụng xuồng không người lái (USV) để làm suy yếu Hạm đội Biển Đen của Nga. USV của Iran hiện không được đánh giá cao như của Ukraine vì thiếu định vị vệ tinh kiểu Starlink. Tuy nhiên, trong địa thế hẹp và đông đúc như eo biển Hormuz, chúng vẫn là mối đe dọa thường trực đối với các tàu sân bay và tàu chở dầu.
Một đoàn tàu chở thiết bị quân sự của Mỹ đi qua Trại Pendleton ở bang California, ngày 31.3.2026
ẢNH: REUTERS
Trước những diễn biến này, thái độ của Washington vẫn gây ra nhiều tranh cãi. Tổng thống Donald Trump từng khẳng định trong cuộc phỏng vấn với Fox News rằng quân đội Mỹ “biết về máy bay không người lái nhiều hơn bất kỳ ai” và từ chối các đề nghị chia sẻ kinh nghiệm từ phía Ukraine.
Tuy nhiên, giới chuyên gia quân sự lại có góc nhìn lo ngại hơn.
Tướng không quân Anh nghỉ hưu Martin Sampson chỉ ra rằng phần lớn các xe thiết bị và tàu đổ bộ của Mỹ tiến vào khu vực hiện nay vẫn chưa được trang bị các hệ thống chống UAV chuyên dụng vốn đã trở nên phổ biến tại Ukraine. Thủy quân lục chiến Mỹ đã bắt đầu huấn luyện các đội FPV đầu tiên, nhưng đây vẫn là những bước đi quá chậm so với tốc độ leo thang của công nghệ.
Các chỉ huy NATO lâu nay vẫn giữ quan điểm rằng sức mạnh không quân áp đảo sẽ giải quyết được mọi vấn đề. Thế nhưng, thực tế chiến dịch không kích từ đầu năm 2026 của Mỹ và Israel vẫn chưa thể ngăn chặn triệt để các đợt tấn công bằng tên lửa và UAV từ phía Iran, cũng như chưa thể mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển 1/5 lượng dầu mỏ thế giới.
Để chống lại mối đe dọa từ UAV cáp quang, các chuyên gia như ông Rob Lee từ Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại của Mỹ cho rằng phương án khả thi nhất là “tiêu diệt tận gốc”: xác định vị trí và hạ gục các nhóm điều khiển trước khi họ kịp phóng UAV. Tuy nhiên, việc tìm kiếm những đội điều khiển nhỏ gọn, cơ động trong một địa hình phức tạp như bờ biển Iran là bài toán vô cùng nan giải.
Một luồng quan điểm khác từ ông Michael Knights thuộc tổ chức Horizon Engage thì hy vọng rằng ưu thế về vũ khí tầm xa và hệ thống tình báo của Mỹ có thể trấn áp các nhóm UAV này. Ông lập luận nếu Mỹ tập trung toàn lực tác chiến điện tử vào một khu vực hẹp, việc sử dụng FPV sẽ trở nên khó khăn hơn.
Tuy nhiên, cựu Ngoại trưởng Ukraine Pavlo Klimkin lại đưa ra cảnh báo rằng: “Không một lực lượng vũ trang nào sẵn sàng đối mặt với thách thức này, cả người Mỹ lẫn người châu Âu. Không sẵn sàng về kỹ thuật, không sẵn sàng về tinh thần, và cũng không sẵn sàng về kinh nghiệm”.
Tình hình hiện nay tại Trung Đông sẽ không còn là màn phô diễn sức mạnh của những đội tàu sân bay hay máy bay tàng hình đắt đỏ. Thay vào đó, nơi đây sẽ là một cuộc tiêu hao khốc liệt giữa một bên là công nghệ đỉnh cao và một bên là những bầy đàn UAV giá rẻ nhưng “không thể gây nhiễu”.
Iran đã có những bài học kinh nghiệm từ cuộc chiến ở Ukraine, nhưng Mỹ có kịp thích nghi với học thuyết chiến tranh mới này hay không, thì vẫn còn là một dấu hỏi lớn.
Bình luận (0)