Kết nối, phát huy đóng góp của trí thức trẻ người Việt ở nước ngoài

Nguồn lực nội sinh rất lớn 

Theo PGS-TS Trần Lê Hưng, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài hiện có khoảng 6 triệu người, trong đó có một lực lượng đông đảo trí thức trẻ đang học tập, nghiên cứu và làm việc tại các trường đại học, viện nghiên cứu, tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới.

Từ Pháp, Hà Lan, Thụy Điển đến Thụy Sĩ, nhiều người Việt trẻ đang tham gia những lĩnh vực khoa học - công nghệ tiên tiến, tích lũy tri thức và kinh nghiệm quốc tế với mong muốn một ngày nào đó có thể đóng góp cho quê hương.

ẢNH: XUÂN TÙNG

Tuy nhiên, theo anh Hưng, vấn đề không nằm ở ý chí hay khát vọng cống hiến của lớp trí thức trẻ, mà nằm ở cơ chế kết nối và môi trường để những đóng góp ấy trở thành hiện thực.

Một thực tế được chỉ ra là khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế vẫn còn tồn tại. Khi muốn hợp tác với các đơn vị trong nước hoặc trở về làm việc, nhiều trí thức trẻ gặp những khác biệt về hạ tầng nghiên cứu, môi trường học thuật và cơ chế tài chính cho khoa học. 

Bên cạnh đó, mạng lưới kết nối hiện nay vẫn còn khá rời rạc, nhiều hoạt động hợp tác chủ yếu dựa trên quan hệ cá nhân thay vì được vận hành bởi một hệ thống đồng bộ và bền vững.

Đáng chú ý, anh Hưng cho rằng, vai trò của tổ chức Đoàn trong không gian kết nối trí thức trẻ toàn cầu vẫn chưa được phát huy tương xứng. Dù các hội sinh viên Việt Nam ở nhiều quốc gia đang làm tốt nhiệm vụ gắn kết cộng đồng, nhưng việc kết nối về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo với trong nước vẫn còn nhiều dư địa để phát triển.

ẢNH: TUẤN MINH

Những trăn trở ấy xuất phát từ nhận thức rằng Việt Nam đang sở hữu một nguồn lực nội sinh rất lớn nhưng chưa được khai thác hiệu quả. Đó là nguồn lực con người với hàng nghìn tiến sĩ, phó giáo sư, giáo sư người Việt đang làm việc tại các tổ chức nghiên cứu hàng đầu thế giới.

Nhiều người trong số họ đang dẫn dắt các nhóm nghiên cứu thuộc những lĩnh vực công nghệ chiến lược. Đó còn là nguồn lực mạng lưới quốc tế khi mỗi nhà khoa học trẻ không chỉ mang theo tri thức chuyên môn mà còn là một mắt xích trong hệ sinh thái khoa học toàn cầu, có khả năng mở ra các cơ hội hợp tác quốc tế cho các đơn vị trong nước.

Và hơn hết, đó là nguồn lực tri thức ứng dụng, được tích lũy từ quá trình trực tiếp giải quyết những vấn đề mà thế giới đang đối mặt như biến đổi khí hậu, giao thông thông minh, phát triển bền vững hay chuyển đổi số.

Xây dựng chương trình "Cầu nối nghiên cứu"

Từ thực tiễn đã nêu, PGS-TS Trần Lê Hưng gửi gắm nhiều đề xuất tới Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII. Trước hết, anh đề nghị đổi mới mạnh mẽ hoạt động của Mạng lưới Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu theo hướng thực chất hơn.

"Mạng lưới không chỉ dừng ở việc kết nối mà cần có chương trình hành động rõ ràng, gắn với những bài toán cụ thể của đất nước, có cơ chế phối hợp giữa Đoàn Thanh niên với các bộ, ngành và cơ quan liên quan để huy động nguồn lực trí thức trẻ tham gia giải quyết các vấn đề phát triển", anh Hưng chia sẻ.

ẢNH: TUẤN MINH

Đặc biệt, anh Hưng đề xuất cần xây dựng chương trình "Cầu nối nghiên cứu". Thông qua đó, các đề tài, nhu cầu nghiên cứu và chuyển giao công nghệ từ trong nước sẽ được công khai để kết nối với các chuyên gia, nhà khoa học trẻ Việt Nam ở nước ngoài. 

Những hình thức hợp tác như nghiên cứu ngắn hạn, đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh, thỉnh giảng hay chuyển giao công nghệ sẽ có thêm điều kiện phát triển, nếu đi kèm các cam kết rõ ràng về thủ tục, điều kiện làm việc và cơ chế tài chính.

Bên cạnh đó, anh kỳ vọng Đoàn Thanh niên sẽ trở thành trung tâm kết nối của hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo. Đoàn có thể đóng vai trò cầu nối giữa cộng đồng startup người Việt trong và ngoài nước với các cơ quan quản lý, trường đại học và doanh nghiệp, tạo môi trường thuận lợi để thử nghiệm các ý tưởng mới và hình thành những mạng lưới cố vấn trẻ mang bản sắc trí thức Việt Nam toàn cầu.

PGS-TS Trần Lê Hưng kỳ vọng Đoàn Thanh niên hoàn toàn có thể trở thành lực lượng tiên phong xây dựng những cây cầu kết nối, để mỗi người trẻ Việt Nam, dù ở bất cứ đâu, đều có cơ hội đóng góp cho đất nước.