Tính đến cuối tháng 4, giải ngân đầu tư công chỉ đạt chưa đầy 13% kế hoạch Thủ tướng giao trong khi Chính phủ xác định vốn công là động lực quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 chữ số, hạ tầng đồng bộ và mở ra không gian phát triển mới. Nghịch lý này hiện hữu rõ nhất khi nhìn vào hệ thống quốc lộ chật hẹp, quá tải và xuống cấp, gây tình trạng kẹt xe trầm trọng dịp lễ 30.4 - 1.5 vừa qua.
Thẳng thắn mà nói thì đây là kết quả tất yếu bởi suốt thời gian qua, nếu như cao tốc được đầu tư rất mạnh, rất nhanh thì việc cải tạo, mở rộng, nâng cấp hệ thống quốc lộ lại khá ì ạch, thậm chí có cảm giác bị lãng quên. Tại TP.HCM có những tuyến quốc lộ chỉ vài km nhưng nâng lên đặt xuống hàng chục năm trời chưa làm được, trở thành nút thắt cổ chai ngay cửa ngõ ra vào TP. Điều này cũng tương tự ở nhiều địa phương trên cả nước. Thế nên cứ có tuyến cao tốc nào đưa vào sử dụng là xe cộ dồn hết sang, gây tình trạng quá tải, biến nhiều cao tốc thành "thấp tốc". Có thể thấy, việc đầu tư lệch pha khiến các hệ thống đường bộ huyết mạch của đất nước không những không chia sẻ được gánh nặng cho nhau mà còn chưa phát huy tối đa hiệu quả sử dụng.
Quan trọng hơn, nếu không nhanh chóng cải thiện, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế chung của đất nước. Bởi quốc lộ là tuyến đường bộ huyết mạch nối liền trung tâm hành chính cấp tỉnh, nối liền từ cảng biển quốc tế, cảng hàng không quốc tế đến các cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính trên đường bộ. Với vai trò như vậy, hệ thống quốc lộ đặc biệt quan trọng với sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng, khu vực và cần được ưu tiên đầu tư chứ không phải ì ạch như vừa qua.
Trong một diễn biến liên quan, Thủ tướng Chính phủ vừa phê bình 28 bộ, cơ quan và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân trong quý đầu năm dưới mức bình quân chung cả nước. Năm 2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công được Thủ tướng giao là trên 1 triệu tỉ đồng, chiếm gần 35,5% tổng chi ngân sách. Thế nhưng đến ngày 15.4, cả nước mới giải ngân gần 127.400 tỉ đồng, chỉ đạt 12,6% kế hoạch. Có tiền mà không tiêu được trong khi hệ thống quốc lộ thì chật hẹp, xuống cấp, quá tải..., nói như Thủ tướng Lê Minh Hưng: "giải ngân chậm, không hết vốn đã trở thành vấn đề kéo dài, phải có biện pháp mạnh để xử lý". Thủ tướng cũng chỉ rõ giải ngân chậm phần lớn do nguyên nhân chủ quan khi cùng một mặt bằng pháp lý, có bộ ngành, địa phương làm tốt, nơi lại ì ạch. Thực tế nhiều nơi có cả cơ chế đặc thù nhưng các dự án hạ tầng giao thông vẫn chậm thì không thể biện minh.
2026 là năm mở đầu cho kỷ nguyên tăng trưởng cao của đất nước với mục tiêu 10% trở lên cho cả giai đoạn từ nay đến 2030. Đầu tư là một động lực quan trọng để thực hiện mục tiêu này, trong đó đầu tư công giữ vai trò dẫn dắt, vốn mồi để kích hoạt dòng vốn trong xã hội, thúc đẩy sản xuất - kinh doanh - tiêu dùng. Theo tính toán, giai đoạn 2021-2025, vốn đầu tư công giải ngân tăng 1% thì GDP có thể thêm 0,058 điểm phần trăm. Với hơn 1 triệu tỉ đồng vốn công trong năm nay, tác động đến tăng trưởng là rất lớn. Đó là lý do Chính phủ quyết liệt và sốt ruột với đầu tư công, đồng bộ phát triển hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông - vốn được ví là huyết mạch của nền kinh tế.
Một hệ thống giao thông đồng bộ, thông suốt, thuận tiện sẽ giúp giảm chi phí logistics, giảm thời gian di chuyển, tăng khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp nói riêng và môi trường đầu tư nói chung.
Vì vậy, đầu tư cao tốc nhưng cũng đừng lơ là quốc lộ.
Bình luận (0)