Từ bữa ăn đến cơ hội vươn tầm
"Mỗi cầu thủ có một cấu trúc thể chất, chiều cao khác nhau, không phải ai cũng sở hữu chung tầm vóc. Và thể trạng không phải thế mạnh của cầu thủ trẻ VN", HLV Cristiano Roland chia sẻ trước ngày cùng U.17 VN lên đường dự U.17 World Cup 2026. Xuất sắc giành vé dự sân chơi U.17 thế giới lần đầu trong lịch sử, nhưng thầy trò ông Roland đối diện thực tế khắc nghiệt: U.17 VN chỉ có chiều cao trung bình 1,73 m, còn U.17 Bỉ, đối thủ của chúng ta ở trận ra quân, cao tới 1,85 m. Cầu thủ có thể hình tốt nhất của Bỉ cao tới 1,95 m, trong khi rất nhiều nhân tố cao từ 1,82 - 1,9 m. Đội U.17 New Zealand, một trong ba đối thủ của U.17 VN tại vòng bảng, còn có cầu thủ cao hơn 2 m. Trong khi cầu thủ khoảng 1,8 m ở VN đã có thể coi là cao lớn, có thể hình lý tưởng, thì đây chỉ là con số "sàn" ở những nền thể thao hàng đầu các châu lục.

Bữa ăn của VĐV một đội tuyển trẻ VN
ẢNH: HOÀNG QUÂN
"Việc cải thiện tầm vóc không thể diễn ra trên sân tập, mà phải bắt nguồn từ khâu dinh dưỡng, khoa học tập luyện và tuyển chọn cầu thủ. Đó mới là gốc rễ câu chuyện thể trạng", HLV Roland phân tích. Cùng quan điểm với ông Roland, các chuyên gia bóng đá VN cũng nêu ý kiến xác đáng về việc thay đổi thể trạng người VN, trước mắt không thể chỉ trông đợi ở nguồn gien. Tăng trưởng chiều cao là câu chuyện phải trải qua nhiều thế hệ, cũng như chiến lược phát triển thể chất con người tổng thể trong 10 - 20 năm tới để trông đợi sự khác biệt. Tuy nhiên, tầm vóc trong thể thao không thuần túy chỉ có chiều cao. Rất nhiều VĐV dù không cao lớn nhưng vẫn giành chiến thắng vẻ vang ở ASIAD, Olympic nhờ những yếu tố khác bù đắp cho chiều cao, như khối lượng cơ bắp, độ dày cơ thể, độ dẻo dai cũng như sức bền, sức nhanh.
Các yếu tố nói trên được định hình qua một quá trình: khâu huấn luyện bài bản, khoa học nhằm kích thích phát triển cơ bắp, cùng nền tảng dinh dưỡng đủ đầy, đa dạng, phù hợp cho từng VĐV, ở từng môn, trong từng giai đoạn cụ thể. Trong đó, chuyện bữa ăn VĐV lâu nay vốn khó nói hơn cả. Theo nghiên cứu của Trường ĐH Chicago (Mỹ), chế độ ăn uống của VĐV thường được thiết kế thành 5 bữa mỗi ngày, gồm 3 bữa chính (sáng, trưa, chiều) và 2 bữa phụ. Theo tiến sĩ Marc Bubbs, chuyên gia dinh dưỡng từng làm việc tại Olympic, thể thao chuyên nghiệp đòi hỏi cường độ tập luyện, thi đấu rất cao, đòi hỏi VĐV phải tính toán nạp calo và carbohydrate liên tục. VĐV Michael Phelps, người giữ kỷ lục 23 HCV Olympic, có thực đơn lên tới 12.000 calo mỗi ngày ở Olympic 2008. Không phải VĐV nào cũng cần ăn như Phelps, nhưng con số 8.000 - 10.000 calo là mức tối thiểu cần có để đảm bảo duy trì cường độ, đẳng cấp thi đấu cao nhất. Không "thực" như vậy, rất khó "vực" huy chương khi đứng cạnh các cường quốc.
Chiến lược dài hạn
Tại VN, dù bữa ăn VĐV đã được cải thiện, đặc biệt ở môn bóng đá, khi các CLB có được nguồn lực tư nhân giúp khẩu phần ăn của cầu thủ thêm dinh dưỡng với nhiều lựa chọn đa dạng, nhưng nhìn chung còn khoảng cách với thế giới. Ở VN, chuyện thiết kế thực đơn đặc thù cho từng VĐV còn tương đối xa lạ. VĐV chủ yếu dùng bữa chung, với các món ăn dù đủ chất song còn trùng lặp, không quá đa dạng.
Cục trưởng Cục TDTT VN Nguyễn Danh Hoàng Việt chia sẻ với Thanh Niên: "Đầu tư tổng thể cho thể thao VN, trước hết là chăm lo thể chất cho VĐV, tìm ra chế độ dinh dưỡng để họ có tầm vóc tốt, đáp ứng khối lượng tập luyện lớn hơn. Giải pháp trước mắt là mời các chuyên gia dinh dưỡng đến làm việc tại các trung tâm huấn luyện thể thao quốc gia, phân tích và đánh giá khẩu phần phù hợp với tất cả VĐV đang tập huấn ở các đội tuyển quốc gia, theo nhu cầu huấn luyện, để có bữa ăn theo chế độ dinh dưỡng hợp lý nhất".
Theo lãnh đạo ngành thể thao, các chuyên gia cần phân tích từ bài tập, dinh dưỡng, chế độ sinh hoạt và phát triển thể chất mỗi người. Mỗi VĐV phản ứng với một dạng vận động và có xu hướng phát triển khác nhau. Khả năng hồi phục, cường độ hay khối lượng tập luyện đều được phản ánh qua nhiều chỉ số, mà chuyên gia dinh dưỡng sẽ dựa vào để tính khẩu phần ăn cho VĐV. Khâu huấn luyện và dinh dưỡng phải liên hệ mật thiết và chặt chẽ mới có thể đảm bảo tầm vóc đi lên.
Vấn đề cải thiện dinh dưỡng dẫn đến nâng cao tầm vóc, Cục TDTT VN đã đưa vào "Đề án phát triển thể thao VN đến năm 2030, tầm nhìn 2050", trong đó đề xuất bổ sung số lượng và nâng cao chất lượng đội ngũ HLV, chuyên gia dinh dưỡng cho các đội tuyển thể thao, có chế độ đặc thù về dinh dưỡng cho VĐV riêng biệt. Dù vậy, từ ý tưởng đến hành động còn là hành trình dài. Chuyên gia Nguyễn Hồng Minh, nguyên Vụ trưởng Vụ thể thao thành tích cao Ủy ban TDTT (nay là Cục TDTT VN), khẳng định thể thao nước nhà cần bỏ tư duy nhiệm kỳ, tập trung phát triển những thứ căn cơ, cốt lõi để đảm bảo thành công dài hạn.










Bình luận (0)