Khi con nghiện màn hình

Từ cảm thấy "thất bại, bất lực trong nuôi dạy con"…

Gia đình chị Thanh Loan (36 tuổi, trú Hà Nội) có cô con gái đang học lớp 7. Ngoài một máy tính để bàn, khi con chuyển từ cấp tiểu học lên trung học cơ sở, chị trang bị thêm cho con điện thoại di động để tiện liên lạc.

Hơn nửa năm trước, chị phát hiện con ngày càng có biểu hiện lạ, "nghiện" máy tính, điện thoại. Đi học về, con ít trò chuyện; ăn tối xong, con vội vàng mở máy tính, có trao đổi với bố mẹ là để phục vụ việc học hành. 

Tuy nhiên, khi âm thầm quan sát, bất ngờ kiểm tra, chị Loan phát hiện không ít lần trước mặt con là vở bài tập toán, bài tập văn, nhưng trên màn hình mở hàng loạt cửa sổ của truyện tranh, trò chơi điện tử, thậm chí con vừa nghe nhạc, vừa làm bài... Điều này khiến giờ tự học buổi tối kéo dài tới 23 - 24 giờ, chất lượng, kết quả học tập của con dần sa sút.

Ảnh minh họa: AI

"Với điện thoại, do khoảng thời gian ở nhà, bố mẹ cấm sử dụng, con lén lút dùng trong phòng tắm. Có lần thấy con tắm quá lâu, tôi truy hỏi xem con có đem điện thoại vào hay không. Con chối, nhưng khi ra ngoài, tôi phát hiện con giấu điện thoại trong áo. Vì nghiện điện thoại, con sẵn sàng nói dối mẹ, điều trước đây rất ít xảy ra. Dù đã xin lỗi, hứa hẹn đủ điều, song đáng buồn là sau lần đó, con vẫn tái phạm", chị Loan nhớ lại.

Càng đắm chìm vào thế giới ảo, con lại càng có biểu hiện thờ ơ với những thứ trong đời thực. Biểu hiện dễ thấy là con ít giao lưu bạn bè, lười vận động, từ chối tham gia mọi lớp học khác mà chị Loan đề xuất như học nhảy, dẫn chương trình… Khi có thời gian, việc con yêu thích nhất chỉ là nằm ườn trong nhà, dán mắt vào điện thoại hoặc máy tính.

"Làm việc tại công ty truyền thông, thi thoảng nhận thêm dự án bên ngoài, tôi rất bận. Chồng tôi công tác ở doanh nghiệp liên doanh, thời gian cũng khá kín. Có những thời điểm cuối tuần mà cả hai vợ chồng đều vắng nhà. Trước khi ra khỏi nhà, tôi luôn dặn con kỹ lưỡng việc sử dụng máy tính chừng mực, con đều vâng dạ có vẻ hợp tác. Tuy nhiên khi kiểm tra camera, thấy con liên tục ngồi lì trước màn hình hàng giờ liền, tôi không thể bình tĩnh nổi. Gia đình xào xáo, vợ chồng cãi nhau, bố mẹ mắng con cái cũng chỉ xoay quanh chuyện con nghiện màn hình", chị Loan bộc bạch.

Ảnh minh họa: AI

Cùng làm việc trong lĩnh vực công nghệ thông tin nên bận rộn, đem việc về nhà đã trở thành chuyện "như cơm bữa" với gia đình chị Thu Hương (45 tuổi, trú TP.Đà Nẵng). Có những thời điểm, tất cả thành viên trong gia đình đều ở nhà nhưng ít trò chuyện, mỗi người "ôm" một máy tính. Tuy nhiên, cách đây khoảng 1 năm, khi phát hiện người con trai lớn đang học lớp 11 càng lúc càng quá phụ thuộc vào các thiết bị điện tử, chị Hương buộc phải thay đổi, điều chỉnh lối sống của gia đình.

Ngoài giờ đi học, ăn uống, con trai chị Hương gần như dành toàn bộ thời gian trong phòng, đóng kín cửa và "ôm" máy tính chơi game. Có những ngày cuối tuần, con ngồi lì trong phòng cả ngày, chỉ uể oải ra khỏi phòng khi ăn. Bị nhắc nhở, con vùng vằng ra khỏi phòng, song lại tiếp tục dán mắt vào điện thoại di động, giam mình trong thế giới riêng.

"Trao đổi, phân tích nặng nhẹ, con có nghe nhưng cũng chỉ một chốc một lát. Con nghiện màn hình thực sự trở thành vấn đề nan giải nhất trong gia đình tôi. Khi bị nhắc nhở, kiểm soát, con trở nên cáu bẳn, bứt rứt khó chịu, không thiết cả ăn uống. Áp lực từ công việc cộng với cảm giác bế tắc, thất bại, thậm chí bất lực trong nuôi dạy con cái khiến tôi thường xuyên bị stress", chị Hương bộc bạch.

… Đến bước chậm lại, cùng con trưởng thành

Áp lực kinh tế ngày càng lớn, song cả chị Loan và chị Hương đều xác định không thể cứ tiếp tục quay theo guồng quay vội vã, bởi chỉ lơ là thêm chút nữa, "mất con" vào thế giới ảo là chuyện hoàn toàn có thể xảy ra.

ảnh: Phạm Quang Vinh

Vợ chồng chị Hương lập tức bàn bạc, cùng lúc triển khai nhiều biện pháp như tiếp tục bình tĩnh, kiên nhẫn trao đổi nghiêm túc với con; chỉ cho phép con sử dụng internet trong những khoảng thời gian nhất định, kiểm soát chặt chẽ các khoản chi tiêu. Chị Hương cũng nhờ thầy cô, bạn bè hỗ trợ khuyên bảo, động viên con tham gia nhiều hoạt động tập thể như học nhóm, đi dã ngoại, lập đội chơi thể thao…

"Ban đầu con phản ứng khá dữ dội. Khi bị cắt internet, con lập tức xin mật khẩu wifi nhà hàng xóm để truy cập. Tôi phải trao đổi, nhờ hàng xóm xung quanh tuyệt đối không chia sẻ mật khẩu wifi. Con cũng từ chối hầu hết hoạt động giao lưu, học tập nhóm cùng bè bạn", chị Hương nhớ lại.

Làm thế nào để con cai nghiện màn hình, hòa nhập trở lại với cuộc sống bình thường là nỗi trăn trở, day dứt khiến chị Hương mất ăn mất ngủ nhiều ngày. Sau đó, chị quyết định cả gia đình phải "thiết quân luật" cùng con. 

Hơn nửa năm nay, gia đình chị thiết lập quy tắc "hộp im lặng" bằng cách dùng một chiếc hộp đặt ngay trên tủ giày ở sát cửa nhà. 

Chỉ cần bất kỳ thành viên nào trong gia đình về tới nhà là sẽ tự động đặt điện thoại vào hộp, không ai được phép sử dụng, trừ khi tiếp nhận các cuộc gọi khẩn cấp. Vợ chồng chị cũng cố gắng hạn chế tối đa "ôm" việc về nhà, "ôm" máy tính xuyên ngày. Chồng chị Hương chủ động đồng hành cùng con trong tập luyện thể dục, thể thao như tập gym, chơi bóng rổ…

"Tôi cắt giảm hầu hết dự án làm thêm bên ngoài. Thu nhập giảm sút, song tiền có thể kiếm lại, còn thời gian trưởng thành cùng con thì không. Tôi sợ nếu không quyết liệt, mình sẽ thua trong cuộc chiến với màn hình, dần mất con vào thế giới ảo", chị Hương trải lòng.

Tương tự, sau quá trình đấu tranh tư tưởng, chị Loan cũng quyết định bước chậm lại; các kế hoạch, mục tiêu về kinh tế, thăng tiến được cân đối, không còn ưu tiên hàng đầu. 

Chị Loan bộc bạch: "Để con sa đà, tôi cảm thấy bản thân mình cũng có lỗi. Thay đổi không hề dễ, nhất là khi áp lực cơm áo gạo tiền ngày càng bủa vây. Tuy nhiên, tôi hiểu phải chấp nhận đánh đổi, chọn lựa điều gì quan trọng hơn trong từng thời điểm. Và hiện tại đó là con cái mình".

Âm thầm tìm hiểu, chị Loan biết trong lớp con chơi khá thân với một người bạn, có những chuyện con không chia sẻ với bố mẹ nhưng sẵn sàng chia sẻ với bạn. Chị đã gặp gỡ, nhờ bạn thân của con và giáo viên chủ nhiệm nhẹ nhàng trao đổi, định hướng lại để con dần cởi mở, hòa nhập.

"Tôi chủ động lắng nghe, hỏi han con về mọi chuyện nhỏ nhất trong ngày, nắm kỹ vòng quan hệ của con. Thay vì chỉ đề nghị con tham gia các lớp học như mỹ thuật, học nhảy, bóng rổ, dẫn chương trình…, tôi quyết định chọn lựa, rồi đăng ký học nhảy cùng con; con học bóng rổ, mẹ sẽ chạy bộ thể dục quanh sân cùng thời điểm…

Hiện tại, thi thoảng con vẫn lén đọc truyện, chơi game trên máy tính, song tình trạng của con thay đổi rất rõ rệt. Con có thêm những sở thích, đam mê đúng lứa tuổi, cởi mở, tích cực hơn trong các mối quan hệ với bạn bè, thầy cô. Tôi vẫn cảm thấy có chút may mắn bởi đã tỉnh táo để bước chậm lại, kịp thời bảo vệ thứ quý giá nhất trong cuộc đời trước vô vàn áp lực bủa vây của thời kinh tế số, xã hội số", chị Hương nói.