Làm gì để du khách chi tiêu nhiều hơn?

Khách đến đông, ở lâu hơn, sao chi tiêu vẫn ít?

Ngành du lịch vừa đón năm mới 2026 với thắng lợi giòn giã khi rất nhiều địa phương lập kỷ lục đón khách quốc tế cùng tỷ lệ tăng trưởng ấn tượng. Tuy nhiên, tổng lượng khách và doanh thu của các địa phương cũng cho thấy bức tranh chênh lệch rõ nét về mức chi tiêu tại chỗ của du khách.

Ảnh: N.A

Cụ thể, trong khoảng 3,5 triệu lượt khách đi chơi Tết Dương lịch 2026, TP.HCM dẫn đầu khi phục vụ 1,24 triệu lượt khách, tăng 65% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, khách quốc tế khoảng 75.726 lượt, tổng thu từ khách du lịch ước đạt 2.632 tỉ đồng, một mức doanh thu ấn tượng.

Đứng thứ hai là Đà Nẵng với tổng lượng khách ước đạt 630.000 lượt. Kém TP.HCM về con số tổng nhưng "TP của những cây cầu" lại là điểm sáng về khách quốc tế khi đón tới 345.000 lượt khách, cao gấp 5 lần so với TP.HCM. Mặc dù vậy, tổng thu du lịch vẫn đứng sau, ước đạt 2.445 tỉ đồng, cho thấy tổng thu chủ yếu vẫn dựa vào khu vực khách nội địa.

Thủ đô Hà Nội ước đón 560.000 lượt khách, tăng khoảng 250%; khách quốc tế khoảng 110.000 lượt, tổng thu ước đạt 2.100 tỉ đồng. Cũng nằm trong danh sách địa phương thu ngàn tỉ từ du lịch, tỉnh Quảng Ninh ước đạt 1.620 tỉ đồng nhờ đón khoảng 657.000 lượt khách, trong đó khách quốc tế là khoảng 70.500 lượt.

Đáng chú ý, dù khoảng cách khá xa về lượng khách, chỉ khoảng 363.112 lượt với khoảng 32.298 khách quốc tế, song Lào Cai vẫn tiến sát nút Quảng Ninh về doanh thu - ước đạt 1.500 tỉ đồng. Trong khi đó, ước đón hơn 349.000 du khách chơi tết tây với hơn 30.000 lượt khách quốc tế, tỉnh An Giang chỉ cách Lào Cai một khoảng nhỏ về số lượng, song tổng thu từ du lịch ước chỉ đạt 859 tỉ đồng, kém tới gần một nửa. Tương tự, tỉnh Ninh Bình ước đón 723.063 lượt khách, trong đó khách quốc tế khoảng 177.974 lượt, thuộc hàng "top" trong danh sách các địa phương, cao hơn cả Hà Nội nhưng tổng thu chỉ ước đạt 795 tỉ đồng.

Có thể thấy, nhiều điểm đến đón rất đông du khách nhưng tổng thu lại khá khiêm tốn, đồng nghĩa khách chi tiêu không nhiều.

Nếu tính tổng năm 2025, doanh thu ngành du lịch lần đầu tiên vượt mốc trên 1 triệu tỉ đồng, tương đương khoảng 37,8 tỉ USD. Tuy nhiên, một thống kê mới đây chỉ ra rằng: trung bình mỗi khách quốc tế đến VN tiêu số tiền từ 1.050 - 1.150 USD, tăng không đáng kể so với thời điểm năm 2019 (bình quân 1.020 USD một người). So với đối thủ cạnh tranh trực tiếp trong lĩnh vực du lịch ở khu vực Đông Nam Á như Thái Lan, số tiền du khách tiêu ở VN thấp hơn xấp xỉ 500 USD, hay gần 1.000 USD nếu so với Singapore.

Đáng nói là thời gian lưu trú trung bình của khách cao cấp được ghi nhận đã tăng từ 10 ngày lên gần 14 ngày. Điều đó cho thấy chúng ta đã thành công kéo khách đến đông hơn, ở lại lâu hơn, nhưng vẫn chưa thể làm cho khách "móc hầu bao tới những đồng cuối cùng".

Ở đâu có chỗ chơi, ở đó có khách chi tiền

Thực tế, các địa phương có tỷ lệ tăng trưởng lượng khách quốc tế ứng với tăng doanh thu đều là những nơi có sự chuyển đổi mạnh mẽ về hệ thống sản phẩm.

Ảnh: Nhật Thịnh

Như TP.HCM tiên phong chuyển đổi từ "đếm khách" sang tính doanh thu và bước đầu đã thấy hiệu quả. Là những vị khách quốc tế đầu tiên "xông đất" TP.HCM sáng 1.1, vợ chồng ông bà Lydia (đến từ Hà Lan) dành 2 ngày 1 đêm lưu trú tại TP trước khi tiếp tục hành trình khám phá Đông Nam Á. Chia sẻ về kế hoạch khám phá TP.HCM, ông bà Lydia cho biết bên cạnh việc tham quan các công trình kiến trúc nổi tiếng như Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn, Bưu điện Trung tâm, Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, điểm nhấn trong lịch trình lần này là một lớp học nấu ăn kéo dài gần 3 tiếng. Với mức chi phí khoảng 40 - 45 USD/người (khoảng 1,2 triệu) đây là khoản chi tiêu lớn nhất trong chương trình, nhưng cũng là trải nghiệm được hai vợ chồng đánh giá cao nhất, bởi vừa được học, vừa hiểu sâu hơn về đời sống và ẩm thực bản địa.

Anh Nguyễn Đình Lê Hòa, nhà sáng lập M.O.M Cooking Class - một trong những lớp học nấu ăn thu hút đông khách nước ngoài nhất tại TP.HCM - đánh giá: Không chỉ dừng ở việc thưởng thức món ăn, khách quốc tế ngày càng muốn tự tay vào bếp để hiểu ẩm thực VN từ gốc. "Thực tế, TP.HCM không có quá nhiều điểm tham quan theo kiểu danh thắng nên với khách ở lại 2 - 3 ngày, họ ưu tiên những trải nghiệm gắn với đời sống, văn hóa và con người. Ẩm thực là con đường ngắn nhất. Khách không chỉ muốn ăn mà muốn biết món đó nấu thế nào, nguyên liệu ở đâu, câu chuyện phía sau ra sao. Thay vì chi 500.000 - 1 triệu đồng cho một bữa ăn nhà hàng, họ sẵn sàng bỏ số tiền tương đương để đi chợ, vào bếp và ăn chính món mình vừa làm", anh Hòa chia sẻ.

Ngoài học nấu ăn, theo anh Hòa, khách quốc tế rất thích trải nghiệm đi chợ Bến Thành, chợ Tân Định vào buổi sáng bởi đó là một phần đời sống "rất VN" mà họ khó tiếp cận nếu chỉ đi city tour thông thường.

Đại diện Vietnam Adventure Tours nhìn nhận hành vi du lịch của khách nước ngoài đã thay đổi rõ rệt so với giai đoạn trước dịch. City tour không còn là mảng chính khi khách gần như tự đi bằng xe buýt 2 tầng, taxi công nghệ và các nền tảng số. Xu hướng hiện nay là khách đi lẻ, tự chủ lịch trình và tự khám phá. Thời gian qua, TP.HCM đã nghiên cứu và đưa ra nhiều sản phẩm du lịch mới nhưng để khách ở lại lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn, TP cần thêm nhiều hoạt động giải trí trải nghiệm, đặc biệt là các lựa chọn mua sắm có chiều sâu và các tổ hợp vui chơi giải trí đẳng cấp. Khi đó, khách quốc tế mới thực sự chi tiêu ngoài tour, thay vì chỉ ăn, ngủ và di chuyển.

Trên thế giới, những "vũ trụ giải trí" cũng chính là "chiếc đũa thần" mang lại hàng triệu USD mỗi năm cho không ít điểm đến nổi tiếng. Điển hình tại Bắc Kinh (Trung Quốc), quần thể Universal Beijing Resort bao gồm công viên chủ đề, các nhà hàng, cửa hiệu, 2 khách sạn nghỉ dưỡng, 37 điểm vui chơi đã giúp mức tăng trưởng doanh thu năm ngành văn hóa, thể thao và giải trí của quận Thông Châu năm 2022 tăng thêm 101,6%, vượt qua mức trung bình của toàn Bắc Kinh là 97,7%.

Hay giai đoạn 2018 - 2019, hơn 2/3 du khách được khảo sát cho biết họ đến Thượng Hải (Trung Quốc) vì Disneyland và hầu hết đều ở lại trong 2 - 3 ngày, tạo ra nguồn thu cho lưu trú cùng các dịch vụ phụ trợ. Trong khi đó, kể từ khi mở cửa, Hong Kong Disneyland Resort đã đóng góp gần 130 tỉ HKD cho đặc khu Hồng Kông.

Theo dữ liệu từ World Metrics, tính trên toàn cầu, ngành công nghiệp tổ hợp giải trí thu về hơn 52 tỉ USD và được dự báo có tốc độ tăng trưởng hằng năm đạt 7,9% giai đoạn 2020 - 2027, trong đó khu vực châu Á là điểm nóng với 7,5%. Đây chính là vũ khí lợi hại cho những điểm đến muốn "dụ" du khách mạnh tay chi tiêu.