Những câu chuyện về thế giới xã hội đen vốn là chất liệu khai thác của nhiều nhà làm phim, thu hút đông đảo khán giả. Tuy nhiên, sau khi một số cá nhân hoạt động nghệ thuật bị khởi tố trong vụ án liên quan đến 'Hiệp đen', vấn đề trách nhiệm của những người tham gia sản xuất nội dung trên không gian mạng được đặt ra.
Liệu những bộ phim giang hồ, khai thác đề tài xã hội đen có bị liên đới? Khi nào một sản phẩm giải trí có thể trở thành phương tiện phục vụ hoạt động phạm pháp?
Nhiều nghệ sĩ hối hận khi đóng phim giang hồ mạng Huy Bến xe
ẢNH: CÔNG AN CUNG CẤP/CHỤP MÀN HÌNH
Ở góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Đăng Tư cho rằng cần phân biệt rõ giữa việc phản ánh tội phạm trong một tác phẩm nghệ thuật và việc lợi dụng hoạt động sản xuất, phát hành tác phẩm để thực hiện hoặc phục vụ hành vi phạm pháp.
Theo luật sư Nguyễn Đăng Tư, pháp luật không cấm nghệ sĩ khai thác đề tài giang hồ, xã hội đen, bạo lực hay tội phạm. Đây là những chủ đề có thể được sử dụng để phản ánh hiện thực xã hội, phê phán cái xấu... Một diễn viên đóng vai giang hồ, thể hiện hành vi đâm chém, bảo kê hay thanh toán đối thủ không có nghĩa người đó đang thực hiện hoặc cổ xúy tội phạm ngoài đời thực.
Tuy nhiên, ranh giới pháp lý sẽ khác khi hoạt động sản xuất phim không còn đơn thuần phục vụ mục đích nghệ thuật mà bị lợi dụng như công cụ quảng bá, khuếch trương thanh thế cho các đối tượng có hoạt động phạm pháp, phục vụ việc thực hiện hành vi phạm tội hoặc phát tán thông tin trái pháp luật trên không gian mạng.
Đối với tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông theo điều 288 bộ luật Hình sự, luật sư Nguyễn Đăng Tư cho biết cơ quan tiến hành tố tụng phải chứng minh được hành vi thuộc một trong các trường hợp luật định, đồng thời xác định các điều kiện về thu lợi bất chính, thiệt hại hoặc gây dư luận xấu làm giảm uy tín của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo khoản 1 điều luật này.
Ngoài ra, nếu có các tình tiết như phạm tội có tổ chức, thu lợi bất chính từ 200 triệu đồng trở lên hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội, người thực hiện hành vi có thể bị xem xét theo khoản 2 điều 288. Tùy tính chất và mục đích thực tế, hành vi còn có thể được xem xét theo những tội danh khác nếu thỏa mãn đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm tương ứng.
Hình ảnh của Tấn Bo trong phim Huy Bến xe
ẢNH: CẮT TỪ PHIM HUY BẾN XE
Ranh giới phía sau những thước phim giang hồ
Thạc sĩ Trần Xuân Tiến, chuyên gia truyền thông cho rằng một bộ phim khai thác đề tài giang hồ, tội phạm không mặc nhiên là sản phẩm cổ xúy tội phạm. Trong điện ảnh, thế giới tội phạm vốn là chất liệu sáng tạo phổ biến, có thể được khai thác để phản ánh những góc khuất xã hội, phân tích bản chất con người, phê phán cái ác... Ở đó, bạo lực là một yếu tố của ngôn ngữ tự sự, chứ không nhất thiết là thông điệp mà tác phẩm muốn tôn vinh.
Tuy nhiên, vấn đề sẽ khác khi phim ảnh không còn đơn thuần là sản phẩm nghệ thuật mà được sử dụng như phương tiện xây dựng thương hiệu, tạo dựng uy tín, thậm chí khuếch trương thanh thế cho những cá nhân hoặc nhóm người có thật ngoài đời, đặc biệt khi họ có liên quan đến hoạt động phạm pháp. Khi ấy, sản phẩm truyền thông có thể chuyển từ chức năng phản ánh hiện thực sang phục vụ lợi ích và hình ảnh của một chủ thể cụ thể.
Ông Tiến cho rằng cần xem xét đồng thời ba phương diện: nội dung, chủ thể và mục đích truyền thông. Trong đó, cần phân biệt việc mô tả thế giới tội phạm nhằm phục vụ thông điệp nghệ thuật với việc xây dựng hình ảnh tội phạm theo hướng tôn vinh, tạo sự ngưỡng mộ hoặc bình thường hóa hành vi vi phạm pháp luật.
Bên cạnh đó, cần làm rõ mối liên hệ giữa người được quảng bá với quá trình sản xuất, phát hành. Quan trọng hơn, phải xem xét sản phẩm được tạo ra để phục vụ công chúng hay được sử dụng nhằm tạo uy tín, mở rộng ảnh hưởng và khuếch trương thanh thế cho một cá nhân hoặc nhóm người cụ thể.
Vì sao MV đăng tải nhiều năm trước vẫn có thể bị xử lý?
Trên trang Thông tin Chính phủ cho hay, theo quy định tại khoản 2 điều 27 bộ luật Hình sự hiện hành thì thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội phạm ít nghiêm trọng là 5 năm; tội phạm nghiêm trọng là 10 năm; tội phạm rất nghiêm trọng là 15 năm và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là 20 năm.
Trong vụ án trên, những người tham gia diễn xuất trong phim Huy Bến xe bị khởi tố theo khoản 2 điều 288 bộ luật Hình sự. Với mức hình phạt cao nhất đến 7 năm tù, hành vi phạm tội này được xếp vào loại tội phạm nghiêm trọng theo khoản 2 điều 9 bộ luật Hình sự.
Do đó, thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với những cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến việc tổ chức sản xuất, quay phim, diễn xuất, biên tập, đăng tải, phát tán phim ca nhạc Huy Bến xe là 10 năm.
Bình luận (0)