Làm thế nào để dạy thật, học thật, thi thật?

Thật ra, nội dung học thật, thi thật, nhân tài thật ngành giáo dục đã triển khai từ nhiều năm học trước, song hiệu quả đạt được còn xa so với mong muốn. Sau vụ gian lận thi cử xảy ra tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, nhiều vấn đề đặt ra, trong đó, yêu cầu cấp thiết là ngành giáo dục phải làm thế nào để có dạy thật, học thật, thi thật.

ảnh: Nhật Thịnh

Để có dạy thật

Đó là trách nhiệm của mỗi nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục ở nhà trường, sở GD-ĐT, Bộ GD-ĐT. Chuỗi liên kết này cần kết nối thông suốt từ định hướng, đào tạo, huấn luyện, thực hiện đến giám sát, kiểm tra, thanh tra.

Dạy thật trước hết đòi hỏi nhà giáo phải vững đạo đức. Học đường phải là thành trì đạo đức, tỏa sáng điều tốt đẹp, nơi hội tụ những tâm hồn cao thượng. Cần nhiều chính sách hướng đến xây dựng đạo đức nhà giáo, gìn giữ truyền thống tôn sư trọng đạo, cải cách tiền lương, chế độ đãi ngộ để nhà giáo.

Ngoài ra, nhà giáo còn phải giỏi chuyên môn, nghiệp vụ để mỗi bài giảng, mỗi quyết định quản lý, từng hướng dẫn, thông tư ban hành... là sản phẩm của tâm huyết, trách nhiệm, đổi mới và sáng tạo từ đội ngũ nhà giáo. Giáo viên chắc chuyên môn là tiền đề để học sinh học tốt. Chắc chuyên môn là thước đo phẩm cách nhà giáo, là nền tảng cho học thật, thi thật, nhân tài thật.

Thương học trò là một yếu tố cần thiết để giáo viên dạy tốt. Tình thương bắt nguồn từ thấu hiểu người học, tận tụy với công việc, công bằng khi thực hiện đánh giá. 

Giáo viên cũng phải có tinh thần hợp tác với đồng nghiệp ở tổ (nhóm, khối) chuyên môn và trong các cơ sở giáo dục khi thực thi nhiệm vụ, khi đánh giá để trao đổi về điều hay. Lẽ liêm chính sẽ giữ cho lương tâm nhà giáo trong sáng, sống bản lĩnh.

Thầy cô là tấm gương về đạo đức và tự học đối với học trò. Do đó, sự lan tỏa những giá trị tốt đẹp sẽ tạo cảm xúc tích cực, động lực cho hành động đúng đắn, thiết thực đẩy mạnh phong trào thi đua dạy tốt, học tốt.

Để có học thật

Để học thật, học sinh phải có động lực đúng. Học để bản thân tiến bộ, để có cuộc sống an vui, xây dựng tổ ấm gia đình, phụng sự Tổ quốc.

Trong phạm vi học thật, cần theo nguyên tắc "tiên học lễ, hậu học văn". "Lễ" là quy định đối với người học ở trường, lớp trong quá trình học tập, lúc kiểm tra, thi cử. Học sinh cần hiểu và vận dụng một cách tự giác chữ "lễ", sẵn sàng lên tiếng đấu tranh với các biểu hiện sai trái, lệch chuẩn. "Văn" giúp người học có hệ quy chiếu để soi bản thân, đặt ra yêu cầu để lập thân, lập nghiệp. Giỏi "lễ" để học tốt "văn" và giỏi "văn" để giữ nghiêm "lễ".

Trong thế giới công nghệ phát triển hôm nay, để học thật, học sinh cần có tinh thần tự học và có kỹ năng hợp tác.

Để có thi thật

Sau mỗi vụ gian lận thi cử, tuy đã được xử lý, dư luận vẫn yêu cầu xử lý nghiêm khắc hơn bởi mục tiêu cần đạt từ thi cử là trung thực, công bằng, chất lượng, nhân văn.

Để có thi thật, trước hết phải có quy chế thi thông minh, quản trị thi tốt để cả lãnh đạo điểm thi, giám thị, thí sinh, những người bảo vệ và phục vụ kỳ thi tốt nghiệp THPT không dám làm sai, không thể làm sai.

Bên cạnh đó, cần phải đổi mới thi. Mấy chục năm qua, thi để loại học sinh, nội dung đề thi "trung thành" với kiến thức mà chưa chú trọng đánh giá quá trình nên làm lệch liên kết, làm yếu hệ thống và tạo lỗ hổng cho gian lận thi cử. Đổi mới thi là đổi mới đánh giá trên cơ sở phát triển phẩm chất và kỹ năng; đổi mới thi vì thế lấy mục tiêu dạy người làm trọng, lấy ứng dụng công nghệ thông tin làm biện pháp và đặc biệt lấy đạo đức nhà giáo làm tối trọng.

Dạy thật, học thật, thi thật là sống còn của giáo dục. Đặt lại vấn đề này là yêu cầu cấp thiết, là đòi hỏi của mỗi nhà giáo chân chính, là chiến lược để thực thi tốt nhất Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22-8-2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.