Câu lạc bộ Thiên văn học Đà Nẵng (Danang Astronomy Club - DAC) thông tin về lịch thiên văn tháng 1, năm mới 2026 với nhiều hiện tượng kỳ thú.
1. Mưa sao băng đầu tiên năm 2026 Quadrantids (ngày 3.1)
Trận mưa sao băng Quadrantids có nguồn gốc từ tiểu hành tinh 2003 EH1, được phát hiện từ năm 1825. Trận mưa sao băng Quadrantids hoạt động từ khoảng 26.12.2025 đến 16.1.2026 với cực điểm vào ngày 3 - 4.1.2026 với tần suất có thể lên đến 120 sao băng mỗi giờ trong điều kiện lý tưởng.
Ngắm mưa sao băng đầu tiên 2026
ẢNH: THANH TÙNG
Chòm sao Quadrans Muralis là một chòm sao do nhà thiên văn học người Pháp Jérôme Lalande đặt tên vào năm 1795. Trận mưa sao băng này có tâm điểm nằm trong chòm sao này nên được đặt tên là Quadrantids.
Tuy nhiên, đến năm 1922, Hiệp hội Thiên văn Quốc tế (IAU) đã loại bỏ chòm sao này trong danh sách các chòm sao của thiên văn học hiện đại, nhưng tên gọi Quadrantids thì vẫn được sử dụng rộng rãi.
Trận mưa sao băng này được quan sát tốt nhất nếu bạn kiên nhẫn và quan sát từ sau nửa đêm đến trước bình minh tại nơi tối, xa ánh đèn đô thị. Bạn không cần đến thiết bị chuyên dụng như kính thiên văn hay ống nhòm, chỉ cần quan sát bằng mắt thường với thời tiết lý tưởng. Tâm điểm trận mưa sao băng này tại chòm sao Mục Phu (Boötes), nhưng cũng có thể xuất hiện tại bất cứ vị trí nào trên bầu trời.
2. Trăng tròn đầu tiên năm 2026 (ngày 3.1)
Mặt trăng sẽ nằm ở vị trí xung đối. Lúc này bề mặt của mặt trăng sẽ phản xạ tối đa ánh sáng mặt trời về phía trái đất. Mặt trăng trong giai đoạn này mọc vào lúc hoàng hôn, đạt đỉnh cao nhất vào nửa đêm và lặn vào lúc bình minh.
Vì vậy, trăng tròn hiện diện trọn vẹn suốt cả đêm, từ khi trời vừa tối cho đến khi mặt trời mọc. Do được mặt trời chiếu sáng trực tiếp ở phía đối diện, trăng tròn rất sáng và dễ quan sát bằng mắt thường, kể cả trong điều kiện có một chút mây mù.
Ngắm trăng tròn đầu tiên năm 2026 vào ngày 3.1
ẢNH: NGUYỄN BÁ TUYÊN
Tuy nhiên, cũng chính vì ánh sáng quá rực rỡ này, trăng tròn thường làm lu mờ các thiên thể mờ như tinh vân hay thiên hà, khiến thời điểm này không lý tưởng cho việc quan sát chúng. Lần trăng tròn này được các bộ lạc bản địa đầu tiên ở Mỹ gọi là trăng sói, vì đây là thời điểm những con sói đói thường hú bên ngoài các khu trại.
3. Sao Mộc ở vị trí xung đối (ngày 10.1)
Vào thời điểm xung đối, sao Mộc, trái đất và mặt trời sẽ gần như thẳng hàng theo thứ tự đó. Điều này khiến hành tinh lớn nhất hệ mặt trời này trở thành một trong những mục tiêu thú vị nhất để quan sát trong năm.
Tại thời điểm này, toàn bộ bề mặt đối diện với trái đất sẽ được mặt trời chiếu sáng. Nhờ vậy, hành tinh này sẽ sáng hơn bất kỳ thời điểm nào khác trong năm và sẽ hiện diện trên bầu trời suốt cả đêm, mọc khi mặt trời lặn, lên cao nhất vào nửa đêm và lặn khi mặt trời mọc.
4. Trăng non (ngày 19.1)
Vào thời điểm trăng non, mặt trăng nằm gần đường thẳng nối giữa trái đất và mặt trời. Lúc này, phần được chiếu sáng của mặt trăng hướng hoàn toàn về phía mặt trời, trong khi phần tối lại quay về phía trái đất.
Trăng non, mặt trăng "biến mất" trên bầu trời
ẢNH: HHT TRAN
Mặt trăng trong giai đoạn này mọc cùng lúc với mặt trời vào buổi sáng và lặn vào lúc hoàng hôn, chỉ hiện diện trên bầu trời ban ngày. Tuy nhiên, việc quan sát mặt trăng vào ban ngày trong kỳ trăng non là cực kỳ khó khăn.
Do nằm rất gần mặt trời trên bầu trời, ánh sáng chói của mặt trời làm lu mờ hoàn toàn sự hiện diện của mặt trăng. Bên cạnh đó, phần mặt trăng quay về phía trái đất không được chiếu sáng, nên không phản xạ đủ ánh sáng để được nhìn thấy bằng mắt thường.
Chính vì sự vắng mặt hoàn toàn của ánh sáng mặt trăng vào ban đêm, thời kỳ trăng non được xem là thời điểm tối ưu nhất trong tháng để quan sát các thiên thể mờ trên bầu trời như các thiên hà, hay các cụm sao.
Bình luận (0)