Liên Hiệp Quốc thông qua bản đồ thế giới mới, Mỹ bỏ phiếu chống

Nghị quyết do một số quốc gia châu Phi thúc đẩy nhận được 164 phiếu thuận, trong khi Mỹ là nước duy nhất bỏ phiếu chống và 6 quốc gia bỏ phiếu trắng, theo AFP.

Văn bản cho rằng phép chiếu Trái đất bình đẳng là "một lựa chọn phù hợp để cải thiện độ chính xác của việc thể hiện bản đồ thế giới", đồng thời kêu gọi các quốc gia thành viên cân nhắc sử dụng phép chiếu này thay cho Mercator.

ẢNH: REUTERS

Phép chiếu Mercator do nhà bản đồ học Gerardus Mercator phát triển năm 1569, ban đầu phục vụ định vị hàng hải. Ưu điểm của nó là giữ tương đối chính xác hình dạng và góc, song làm sai lệch đáng kể diện tích khi chuyển bề mặt hình cầu của trái đất lên mặt phẳng.

Các vùng ở vĩ độ cao như Bắc Mỹ, châu Âu và Greenland thường bị phóng đại, trong khi châu Phi, Nam Mỹ và nhiều khu vực gần xích đạo trông nhỏ hơn so với diện tích thực tế.

Ngoại trưởng Togo Robert Dussey, đại diện nước khởi xướng nghị quyết, cho rằng bản đồ không chỉ phục vụ địa lý mà còn ảnh hưởng đến nhận thức. "Bản đồ định hướng giáo dục, nuôi dưỡng trí tưởng tượng và tác động đến nhận thức tập thể. Vì vậy, chúng không bao giờ hoàn toàn trung lập", ông nói.

Trong khi đó, Mỹ phản đối nghị quyết, cho rằng Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đang dành thời gian cho một vấn đề không cấp thiết. "Thay vì tập trung vào những vấn đề thực sự, cơ quan này lại tranh luận về các dự án bản đồ từ thế kỷ 16 và vai trò của chúng đối với bồi thường hay công lý nhận thức", đại diện Mỹ Yaryna Ferencevych phát biểu trước cuộc bỏ phiếu.

Trái đất bình đẳng được một nhóm chuyên gia bản đồ giới thiệu năm 2018. Phép chiếu này cố gắng giữ đúng tỷ lệ diện tích giữa các lục địa, đồng thời duy trì hình dạng của chúng gần với hình ảnh trên quả địa cầu nhất có thể.

Nhà bản đồ học Bojan Savric, một trong những người phát triển phép chiếu mới, từng giải thích rằng phương pháp này giúp giữ nguyên diện tích bề mặt tương đối của các lục địa, qua đó hạn chế những méo mó thường thấy trên bản đồ Mercator.

Pháp, một trong những nước đồng bảo trợ nghị quyết, cũng tuyên bố sẽ từ bỏ phép chiếu Mercator. Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot cho rằng trên bản đồ Mercator, những nước như Mỹ, Nga và Trung Quốc có vị trí nổi bật không cân xứng về mặt hình ảnh so với châu Phi, Mỹ Latinh hoặc Đông Nam Á, trong khi Greenland có thể trông gần lớn bằng châu Phi.

"Thay đổi bản đồ rõ ràng không làm thay đổi thế giới. Nhưng sửa lại một hình ảnh bị bóp méo đã là một hành động thể hiện sự thật", ông Barrot nói.

Ông JJ Enoch, cộng tác viên tại Công ty tư vấn rủi ro địa chính trị JS Held (Anh), nhận định phép chiếu Mercator đã khiến quy mô thực tế của châu Phi bị thu nhỏ về mặt thị giác. Theo ông, chiến dịch thúc đẩy Trái đất bình đẳng gắn với mong muốn của các quốc gia châu Phi tăng tiếng nói trong các thể chế toàn cầu và chủ động hơn trong cách hình ảnh của lục địa được thể hiện.

"Việc áp dụng phép chiếu diện tích bằng nhau sẽ tạo cơ sở chính xác hơn cho giáo dục và nhận thức công chúng, đồng thời phát đi tín hiệu rằng tầm quan trọng về nhân khẩu học, kinh tế và địa chính trị của châu Phi không nên tiếp tục bị nhìn nhận qua những quy ước lỗi thời và méo mó", ông Enoch nói.